Znaczenie edykacji przedszkolnej w przygotowaniu dziecka do szkoły

PLAN

1. Cele i zadania przedszkola.
2. Charakterystyka rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym.
3. Co to jest dojrzałość szkolna.
4. O pracy przedszkola w przygotowaniu dzieci do podjęcia nauki w szkole.
5. Podsumowanie.
6. Bibliografia.

Okres przedszkolny traktowany jest jako niezwykle ważny w życiu każdego człowieka. Ważny dla kształtowania się osobowości, nabywania różnorodnych doświadczeń i umiejętności. Najistotniejszym przemianom w tym wieku podlega relacja dziecka z otoczeniem. Wychowanie w przedszkolu powinno zatem stanowić podstawę dla prawidłowego, indywidualnego rozwoju dziecka jak i dla przygotowania podjęcia do nauki w szkole. Funkcje, jakie pełni przedszkole wobec dziecka to przede wszystkim opieka nad zdrowiem i bezpieczeństwem, stymulacja wielostronnego rozwoju i wspieranie rodziny w ogólnym rozwoju i wychowaniu dziecka. Są to tzw. funkcje:

– opiekuńcza,
– kształcąca,
– wychowawcza.

Zadania przedszkola skierowane są na:

– rozwijanie procesów poznawczych zainteresowań dziecka,
– wzbogacanie kontaktów z przyrodą i przeżyć z tym związanych,
– kierowanie rozwojem psychofizycznym,
– rozwijanie zainteresowań indywidualnych,
– wprowadzanie dzieci w życie społeczne,
– aktywizowanie myślenia dzieci.

Działalność przedszkola obejmuje także przygotowanie dziecka do nauki w szkole.

Przeprowadzenie charakterystyki dziecka dobrze przygotowanego do podjęcia nauki w szkole jest bardzo trudna, ponieważ dotyczy wszystkich sfer osobowości dziecka.

Dzieci 3 i 4 letnie cechuje niski stopień samodzielności i zaradności są więc w dużym stopniu w zaspokajaniu swoich potrzeb zależne od dorosłych. Wąski zakres doświadczeń i ubogi zasób słownictwa. Dominuje myślenie o charakterze sensoryczno-motorycznym tzn. w bezpośrednim kontakcie z przedmiotem. Dzieci te wykazują dużą wrażliwość emocjonalną, labilność uczuciową i mają mocno rozbudzoną wyobraźnię, ich uwaga jest łatwo rozpraszalna.

Dzieci 4 i 5 ½ letnie stają się bardziej samodzielne i zaradne. Aktywność intelektualna nadal istnieje z realnym działaniem. Rozwój wyobraźni i fantazji ujawnia się między innymi w postawie badawczej (wiek pytań), dzieci są żywe, dociekliwe poznania świata, zarówno fizycznego jak i społecznego. Zainteresowanie jest nadal powierzchowne.

Dzieci 5 ½ i 7 letnie stają się coraz lepiej przystosowane do pracy w zespole, pojawia się zdolność do większego wysiłku i skupienia uwagi, stają się mniej impulsywne, bardziej opanowane i odpowiedzialne. Zaczynają intensywniej rozwijać się uczucia społeczne i estetyczne. Podsumowując, możemy powiedzieć, iż rzeczywiście w wieku przedszkolnym dokonują się w dziecku niezwykle istotne zmiany, pozwalające mu przede wszystkim na samodzielne, odpowiedzialne podejmowanie i realizowanie zadań stawianych przez otoczenie.

Według W. Okonia dojrzałość szkolna to „Osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści programowych klasy pierwszej. Dojrzałość szkolna zależy od warunków bytowych dziecka, wykształcenia rodziców, wychowania przedszkolnego, zdolności dziecka i jego zdrowia”[1].

Wiek przedszkolny jest okresem w którym dziecko na przestrzeni lat (od 3-go roku życia do ok. 6-7-go roku życia), przechodzi od uczenia się własnego spontanicznego programu do uczenia się pod kierunkiem osoby dorosłej – nauczyciela, rodziców. Aby sprawdzić czy dziecko jest dojrzałe do rozpoczęcia nauki w szkole psychologowie próbowali odpowiedzieć na pytanie „Jaka jest struktura dojrzałości szkolnej tzn. które czynniki przede wszystkim warunkują powodzenie w nauce.”[2] I tak powstały dwie szkoły – zwolennicy ogólnego czynnika i teorii wieloczynnikowych. Zwolennicy ogólnego czynnika – niemieccy psychologowie mówią „Czynnikiem tym jest zdolność do porządkowania, jako podstawa percepcji materiału symbolicznego jego analizy i syntezy.”[3] Szwedzki psycholog B. Johansson przeprowadził badania nad teorią wieloczynnikową i wyodrębnił sześć niezależnych czynników, które warunkują prawidłowe przygotowanie do podjęcia nauki w szkole:

– rozwój mowy,
– dojrzałość społeczno-emocjonalną,
– wykonywanie działań matematycznych,
– sprawności motoryczne,
– przystosowanie się do warunków szkoły,
– bezsłowne czynności poznawcze.

Dojrzałość umysłowa dziecka w wieku przedszkolnym to przede wszystkim przejście od myślenia egocentrycznego do stadium myślenia wyobrażeniowego. Mowa dziecka w wieku przedszkolnym rozwija się i doskonali poprzez różnorodne działania i doświadczenia, które są podstawą do rozwojów procesów myślowych (analizy i syntezy). Doświadczenia dzieci kształtują się przede wszystkim na podłożu pamięci długotrwałej. Pamięć ta ma w pierwszych latach życia charakter mimowolny, dopiero w drugiej fazie wieku przedszkolnego pojawiają się zaczątki pamięci mimowolnej. Sprzyjają temu sytuacje, w których dziecko musi zapamiętać jakieś polecenie. W okresie od wczesnego dzieciństwa, aż do osiągnięcia dojrzałości, obserwujemy zmiany ilościowe i jakościowe w kontaktach społecznych i emocjonalnych. Rozwój dziecka jest procesem długotrwałym i polega na poszerzaniu doświadczeń i oddziaływaniu osób dorosłych z jego otoczenia. Postawy społeczne i moralne kształtują najpierw rodzice, a potem nauczyciel w przedszkolu, organizując różnorodne sytuacje wychowawczo-dydaktyczne. Dziecko uczestnicząc w tych sytuacjach z rówieśnikami, uczy się poszanowania praw innych. Nauczyciel komentuje, interpretuje poszczególne sytuacje tak, aby dziecko mogło przyzwyczaić się do ich rozróżniania i poznawania. Wychowanie społeczno-moralne musi być dostosowane do indywidualnych możliwości każdego dziecka. Nauczyciel powinien organizować środowisko wychowawcze w taki sposób, aby dominowała w nim działalność dziecka o charakterze społecznym i bezpośrednie kontakty z ludźmi. Dziecko dojrzałe do szkoły ma już pewne doświadczenia, wyobrażenia stanowiące podstawę do rozwoju myślenia procesów analizy i syntezy, na których opiera się nauka pisania, czytania i matematyki w klasie pierwszej. Osiągnięcie tej dojrzałości rozpoczyna się w przedszkolu już od najmłodszych lat tj. od 3-latków. Dzieci muszą osiągnąć dojrzałość fizyczną, emocjonalno-społeczną i umysłową. Nauczyciel w przedszkolu prowadząc różnorodną działalność aktywizującą, stosując różne metody i formy pracy organizuje tak zajęcia, aby wszystkie dzieci były zainteresowane i brały w nich czynny udział. W przedszkolu wszystkie formy zajęć powinny mieć charakter zabawowy i dlatego jest wiele możliwości zainteresowania wszystkich dzieci danym tematem. Wyznacznikiem pracy nauczyciela jest program nauczania w przedszkolu. Dobra realizacja programu to warunek pełnego przygotowania dziecka do nauki w szkole. Dzieci szczególnie w ostatnim roku przebywania w szkole powinny mieć wiele możliwości zabawy przy użyciu różnorodnego materiału do manipulowania i konstruowania, odtwarzania podanych wzorów z zastosowaniem zmian sugerowanych przez nauczyciela. Trzeba stwarzać dzieciom okazje do korzystania z gier, loteryjek, układanek, puzzli, zwiększając w miarę możliwości liczbę elementów. Stwarzając sytuację do doskonalenia procesów analizy wzrokowej stosujemy ilustracje w książkach, różne obrazki, szczególnie te, które stanowią historyjkę obrazkową. Stosując różnorodne pomoce dydaktyczne, zarówno dla nauczyciela jak i dzieci zwiększa się atrakcyjność zajęć. Bardzo ważne jest rozwijanie i doskonalenie procesów analizy słuchowej, można organizować zabawy polegające na wyszukiwaniu przedmiotów w sali na określoną głoskę, na wyodrębnianiu głosek na początku i na końcu wyrazu. Zabawy z głoskami powinny być tak organizowane, aby dzieci to bawiło, ponieważ inaczej nie przyniesie żądanych efektów. Punktem wyjścia w pracy wychowawczo-dydaktycznej powinno być stwarzanie warunków do ogólnego rozwoju, kształcenia i doskonalenia umiejętności z zakresu pisania i czytania. Doskonałą formą przygotowania dzieci do pisania jest wykonywanie precyzyjnych działań (rysowania, malowania, lepienia, wycinania, wydzierania drobnych elementów, itp.), dzieci mogą rysować na różnych formatach papieru. Jest wiele innych działań prowadzących do prawidłowego przygotowania do nauki pisania w szkole, ale wszelkie działania muszą wynikać z całokształtu pracy wykonawczej w grupie. Proces przygotowania dzieci do nauki czytania i pisania powinien mieć charakter planowy i systematyczny, uwzględniający możliwości rozwojowe.


Od dobrego przygotowania społecznego i umysłowego dziecka w przedszkolu, zależy prawidłowy start w nowym środowisku, jakim jest szkoła. W tym bowiem wieku, można jeszcze zapobiec trudnościom, które niełatwo będzie dziecku pokonać, gdy się nawarstwią w okresie szkolnym.

Opracowała:
Alicja Grodecka
Przedszkole Publiczne nr 17 w Głogowie

BIBLIOGRAFIA

1. M. Burtowy, Przygotowanie dzieci w wieku przedszkolnym do nauki czytania i pisania w szkole, Poznań 1992 r., Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A, Mickiewicza.
2. J. Dudzińska (red), Metodyka Wychowania w Przedszkolu Warszawa 19786 r., WsiP.
3. J. Dudzińska (red), Wychowanie i nauczanie w przedszkolu, Warszawa 1983 r., PWN.
4. W. J. Dyner, Zabawy tematyczne dzieci w domu i w przedszkolu, Wrocław 1983 r., Wydawniczy Zakład Narodowy im Ossolińskich.
5. M. Kwiatowska (red), Podstawy pedagogiki przedszkolnej, Warszawa 1985 r., WsiP.
6. M. Kwiatowska, Z. Topińska (red) Pedagogika przedszkolna. Warszawa 1978, WsiP.
7. W. D. Wall, Twórcze wychowanie w okresie dzieciństwa, Warszawa 1986 r., PWN.
8. W. Okoń, Słownik pedagogiczny, Warszawa 1981 r. PWN.
9. M.Żebrowska (red), Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, Warszawa 1975 r., PWN.


[1] W. Okoń, Słownik pedagogiczny, Warszawa 1981 r., PWN, str. 54.
[2] M. Żebrowska, Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, Warszawa 1975 r., PWN, str. 515.
[3] M. Żebrowska, tamże str. 516.



Być może zaintresują Cię również inne nasze materiały: