“Zabawy z głoskami”

Konspekt zajęć przygotowanych na spotkanie z rodzicami dzieci gr. 5 i 6 – letnich

Zabawy z głoskami

Zabawy i ćwiczenia   kształcące umiejętność analizy i syntezy głoskowej.

 

prowadząca:  I. Alasińska

metody pracy:  czynna- zadań stawianych przed dzieckiem

słowna- objaśnienia

oglądowa-obrazki do demonstracji i ćwiczeń

 

cele:  operacyjne-dzieli wyrazy na głoski (potrafi wyodrębnić wszystkie głoski w wyrazie),

-dokonuje syntezy wyrazu,

– podaje wyraz na wskazaną głoskę,

– manipuluje w zabawie głoskami.

wychowawcze- śmiało prezentuje swoje umiejętności przed rodzicami,

-zgodnie współpracuje podczas wykonywania poszczególnych zadań,

– nabywa poczucie własnej wartości i samodzielności

 

Treści programowe: realizacja założeń podstawy programowej z zakresu obszaru edukacyjnego: kształtowanie gotowości do nauki czytania i pisania (dzieli zdania na wyrazy, wyrazy na sylaby, wyodrębnia głoski w słowach o prostej budowie fonetycznej).

 

Przebieg

  1. 1.       Krótkie wprowadzenie dla  rodziców: po co dzieciom umiejętność analizy i syntezy głoskowej, jak prowadzić tego typu zabawy i ćwiczenia (bardzo ważna kolejność proponowanych zabaw).
  2. 2.       Wprowadzenie pojęcia głoska

zab. „Ucho-nos”

  1. 3.       Pierwsza głoska w wyrazie:

zab. „Klaśnij jeśli usłyszysz”

zab. „Kto powie ostatni”

zab. „Jedzie pociąg”

zab. „Wymyśl słowo

4.Ostatnia głoska w wyrazie:

zab. „Wybierz obrazki”,
zab. „Podaj rym”,

zab. „Zabawy z piłką”,

zab.„Jawor, jawor jaworowi ludzie”

 

5.Głoska w śródgłosie

zab. „Detektyw na tropie”,

zab. „Sklep”

6. Manipulowanie głoskami

zab. „Tyle, ile”

zab. „Pociąg głoskowy”

zab. „Zgadnij, co chciałam powiedzieć”

zab. „Sklep”                                 (modyfikacja ilości zabaw w zależności od liczby dzieci).

 

Podsumowanie zajęcia: podziękowanie dzieciom za zaprezentowanie swoich umiejętności, wyjaśnienie rodzicom niezrozumiałych treści, podsunięcie innych zabaw, materiałów do ćwiczeń, swobodne rozmowy.

 

Przykłady zabaw

  • „ Ucho – nos”

 

Nauczycielka pokazuje na swojej twarzy raz nos, raz ucho i odpowiednio nazywa części twarzy. Dzieci powtarzają ten sam ruch słuchając głosu nauczycielki. Gdy powtórzenia wejdą w monotonny rytm, następuje nieoczekiwana zmiana: nauczycielka dwukrotnie pokazuje i wymawia nazwę „nos”. Większość dzieci najprawdopodobniej pokaże automatycznie zgodnie z rytmem powtórzeń ucho przy wyrazie „nos”. Nauczycielka parokrotnie wymawia wyraz „nos”- coraz wolniej „nnnooosss”. Co słychać, gdy wymawiam: „nnnooosss”? Czy ciągle słychać ten sam dźwięk? Jakie dzwięki można wyróżnić?

nnnnos?

noooos?

nossss?

Ten dźwięk, który wyraźnie słychać w wymawianym wyrazie nazywamy głoską. Wyraz składa się z głosek.

Odtąd terminu „głoska” używamy konsekwentnie. Wyraz „nos” jest wyrazem szczególnie łatwym do analizy głoskowej.

 

  • „ Jedzie pociąg z daleka”

Proponując znaną zabawę  „w pociąg” utrwalimy umiejętność wyróżniania głosek w nagłosie wykorzystując imiona dzieci. W zabawie biorą udział wszystkie dzieci, rolę konduktora początkowo pełni nauczycielka.

„ Jedzie pociąg z daleka.

Na nikogo nie czeka,

Konduktorze łaskawy,

Zabierz nas do Warszawy.

Trudno, trudno to będzie,

Tyle ludzi jest wszędzie

Niechaj wsiada grupa ta,

Która imię ma na A”

Zabawę powtarzamy, aż wszystkie dzieci znajdą się w pociągu. Zwrotkę śpiewają dzieci, dyspozycję śpiewa nauczycielka, a później rolę  tą przejmują dzieci.

Wykorzystać w zabawie można plakietki z obrazkami zawieszonymi na piersi dzieci, a wyodrębniać można w ten sposób głoski w nagłosie, wygłosie i śródgłosie.

 

  • „Kto powie ostatni?”

Zabawa polega na tworzeniu ciągów wyrazowych. Wygrywa ten, który ostatni powie wyraz na żądaną głoskę np.: lalka, lotnik, lody, lizak, lampa, lampart… Zwycięzca  nagrodzony zostaje brawami

 

 

 

  • „Wymyśl słowo…”(wg pomysłu M. Cackowskiej 1984)

 

Zwracamy się do dziecka: wymyśl słowa, które zaczynają się na tą samą głoskę, co nazwa przedmiotu, który trzymam w ręce (okulary- oko, okno, osa, olbrzym, okulista…).

Trudność w tym zadaniu jest większa ponieważ dziecko samo musi zidentyfikować i nazwać przedmiot trzymany przez nauczycielkę, wyodrębnić głoskę w nagłosie nazwy, odszukać w pamięci inne, znane sobie słowa spełniające określony wymóg (w tym wypadku rozpoczynające się głoską  o).

 

  • Wybierz obrazki”

 

Dajemy dziecku kartkę z narysowanymi obrazkami. Prosimy, aby oceniło, czy słowa  będące nazwami przedmiotów przedstawionych na obrazkach kończą się tą samą głoską. Prosimy, aby pokolorowało tylko te, które kończą się tą samą głoską.

 

  • „Podaj rym”

 

Prosimy, aby dzieci podały swój rym do słowa np.:

sok, lok…   bok, kok, krok, skok…

Zwracamy uwagę dzieci na ostatnią głoskę w wyrazie. Jaką głoskę słychać na końcu każdego wyrazu? Zadanie wydaje się być trudniejsze, bo wyrazy odszukać trzeba w pamięci, ale zabawy z rymami nie sprawiają kłopotu przedszkolakom.

 

  • „ Zabawy z piłką”

 

Dzieci siedzą w kole na dywanie. Nauczycielka siedzi w środku tego koła i wymawia głoskę np.: a jednocześnie  kierując piłkę do jednego z dzieci. Dziecko odszukuje w pamięci (jest to trudniejsze) wyraz na żądaną głoskę „odsyłając” piłkę nauczycielce. Zabawa toczy się, do momentu, kiedy w zabawie wezmą udział wszystkie dzieci. Rolę prowadzącego zabawę może przejąć dziecko co umocni jego wiarę we własne siły i doda pewności siebie. Zabawa szczególnie sprawdza się w ćwiczeniach w wyodrębnianiu głoski w nagłosie.

 

  • „Jawor, jawor, jaworowi ludzie…”

 

Znaną ludową zabawę (przekaz kulturowy) również wykorzystać można utrwalając wyodrębnianie głoski w nagłosie. Tu wzrasta trudność ponieważ wyraz zaczynający się na „zadaną” głoskę odnaleźć trzeba w pamięci. Tak jak w poprzedniej zabawie początkowo nauczycielka pełni rolę wydającego dyspozycje, później tę rolę przyjmują dzieci, również one kontrolują prawidłowość odpowiedzi.

To pozwala dzieciom na podniesienie poczucia własnej wartości, podbudowuje wiarę we własne siły.

Nauczycielka wraz z jednym z dzieci tworzy „most”. Wszyscy śpiewają:

 jawor, jawor, jaworowi ludzie,

Co wy tu robicie?

Budujemy mosty dla pana starosty!

Tysiąc koni przepuszczamy,

Jednego zatrzymamy!

Zatrzymane dziecko musi powiedzieć wyraz na zadaną głoskę, jeśli nie uda  się – dołącza do dziecka tworzącego most.  Utrwalać można w ten sposób oprócz głosek na początku wyrazu, głoski w wygłosie i śródgłosie. Radość z zabawy jest jeszcze większa, gdy nauczycielka bawi się z dziećmi przechodząc pod „mostem”, a zatrzymana zastanawia się nad odpowiedzią.

 

 

 

  • „Detektyw na tropie”

 

Zabawa z książki M. Lorek „Apli- papli”.

Proponujemy dzieciom, aby zabawiły się w detektywa i znalazły w swoim otoczeniu jak najwięcej wyrazów, które w swojej nazwie zawierają głoskę np.: t. Zabawa świetnie nadaje się również do wyodrębniania głoski w nagłosie i wygłosie. Nie nudzi się dzieciom ponieważ za każdym razem szukamy innej głoski, w innej pozycji w wyrazie.


 

  • „Sklep”

 

Zabawa „w sklep”. Różnorodny „towar” zgromadzony na półkach (można wykorzystać obrazki do kolorowania, ja bawię się z dziećmi układając „towary” na plastikowym straganie). Umawiamy się z dziećmi, że kupujemy tylko takie towary, które w środku nazwy mają określoną głoskę np.: proszę podać mi jeden owoc, którego nazwa ma głoskę a w środku wyrazu. (banan). Możemy też „segregować” towar prosząc, aby dzieci na jednej półce ułożyły towar, którego nazwy rozpoczynają się głoską np.:  p , na innej taki, którego nazwa kończy się głoską a, jeszcze na innej towar, który ma określoną głoskę w śródgłosie …

 

  • „Tyle, ile…”

 

Na stole przed dzieckiem leżą kartoniki z obrazkami. Dzieci po kolei rzucają kostką do gier planszowych. Przeliczają liczbę oczek na kostce i spośród zgromadzonych na stole obrazków wybierają ten, którego nazwa ma tyle głosek, ile oczek na kostce (np.: pięć oczek na kostce- obrazek z sarną).

  • „ Pociąg głoskowy” (por. Cackowska 1975)

 

Nauczycielka mówi pierwsze słowo, a zadanie dzieci polega na podawaniu słów zaczynających się od głoski, którą kończy się poprzednio wypowiedziany wyraz (arbuz, zegar, rower, rybak, kot, tata, album, makaron, noc, cebula…). W tej zabawie dzieci odszukują w pamięci odpowiednie wyrazy, więc zasób słownictwa bogaci się ( wcześniej umawiamy się z dziećmi, że wyrazy nie będą się powtarzać). Przekonują się też, że bardzo dużo wyrazów kończy się głoską a (stąd dodatkowa trudność).

 

  • „ Zgadnij, co chciałam powiedzieć?” (por. Cackowska 1975)

 

Dzieci bawią się najpierw z pomocą nauczycielki, która wywołuje ich imiona. Wywołane dzieci ustawiają się  w kolejności, w rzędzie twarzą do kolegów: Karol, Ula, Robert, Ania.  Co chciałam powiedzieć dowiecie się, jeżeli z pierwszych głosek imion kolegów złożycie nowy wyraz (kura). Później dzieci mogą same układać tego typu zagadki (będzie to zabawa w zespołach) wykorzystując imiona kolegów. Każdy pomysł zagadki nagrodzony zostaje brawami.

 

W niektórych zabawach z powodzeniem mogą brać udział rodzice. Wspólna zabawa jest dużą atrakcją zarówno dla rodziców jak i dla dzieci. Obserwując swoje dziecko można przekonać się jak “wypada” na tle grupy, jak radzi sobie podczas zabaw i ćwiczeń, przekonać się, że czasami dorośli również przez chwilę muszą zastanowić się nad zadaniem, a nabycie umiejętności dzielenia na głoski jest zadaniem trudnym, ale bardzo ważnym, warunkującym powodzenie w opanowaniu umiejętności czytania i pisania.

Zabawy i ćwiczenia ułożone są w kolejności nabywania prze dzieci umiejętności analizy i syntezy głoskowej.  Życzę dobrej zabawy. Powodzenia!



Być może zaintresują Cię również inne nasze materiały: