PROGRAM WŁASNY „WYCZARUJMY PIĘKNY ŚWIAT”

PROGRAM INSPIRUJĄCY TWÓRCZĄ AKTYWNOŚĆ W ZAKRESIE DZIAŁALNOŚCI PLASTYCZNEJ DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM.

Autor: DANUTA CIESIELSKA

SPIS TREŚCI:

1. Wprowadzenie.

2. Wstęp do programu.

3. Cele programu własnego.

4. Dobór treści.

5. Metody, formy i środki realizacji programu.

6. Wskazówki metodyczne.

7. Ewaluacja programu.

8. Literatura.

9. Załączniki.

 

„…Człowiek żyjący z dala od sztuki jest ptakiem latającym przy pomocy jednego skrzydła, ptakiem okaleczonym. Uzdrowieniem lotu człowieka przez życie jest koncepcja wychowania przez sztukę…” H. Read

1. WPROWADZENIE

Program ten jest wyrazem zainteresowania i troski o dziecko oraz rozwój jego twórczej aktywności. Zawiera on sposoby rozwijania ekspresji plastycznej oraz przykładowe działania stymulujące twórczość dziecka. Bowiem dziecko przedszkolne wykazuje naturalną dla swojego wieku i etapu rozwoju potrzebę ekspresji twórczej. To właśnie wiek przedszkolny stanowi odpowiedni moment i daje szansę kształcenia twórczej postawy, upodobań i nawyków estetycznych oraz przekonania o ich wiodącej roli wśród innych spraw i dziecięcych przeżyć. Twórcza aktywność wynika z chęci wyrażenia siebie, swoich myśli, uczuć i przeżyć. Wewnętrzny świat dziecka jest możliwy do ujawnienia poprzez różnorodne formy ekspresji: słownej, ruchowej, muzycznej i plastycznej. Dlatego już od przedszkola należy wdrażać dziecko do aktywnego działania, które wzbudzi u niego postawę twórczą, nastawioną na potrzebę odkrywania wartości duchowych.

W myśl pedagogiki formowania osobowości przez ekspresje twórczą należy dołożyć wszelkich starań, aby umożliwić dziecku jego rozwój poprzez wyzwalanie, kierowanie i rozwijanie jego naturalnej potrzeby działania, jaką jest właśnie aktywność twórcza. Aktywność ta wpływa na ogólny rozwój osobowości dziecka, rozwija jego wrażliwość i spostrzegawczość, przygotowuje go do uczestniczenia w życiu kulturalnym.

Właśnie dzieciństwo to decydujący okres, mający wpływ na tworzenie i odbiór sztuki w późniejszym czasie, bo dzieciństwo to taki okres w życiu, w którym wszystko jest ciekawe, kiedy ruchliwość i energia, chęć poznania i samodzielnego działania jest niespożyta. Czas dziecka spędzony w sposób twórczy, pełen radości i niespodzianek będzie procentował w jego dorosłym życiu, bo „…życie bez sztuki to życie jałowe i brutalne” –  wg H. Reada.

2. WSTĘP

Twórczość plastyczna jest jedną z ważniejszych form działalności dziecka w wieku przedszkolnym. Poprzez prace plastyczne poznajemy naszego wychowanka: jego emocje, rozwój intelektualny, zachowania.

Uniwersalnym sposobem wspomagającym wszechstronny rozwój dziecka są zajęcia plastyczne, stymulujące jego zdolności i indywidualność. Uważa się, że tyle jest różnych zdolności, ile jest rodzajów aktywności człowieka. Oznacza to, że każdy człowiek może i powinien rozwijać swoje zdolności w wybranej przez siebie twórczej aktywności.

Każde dziecko – bez względu na swoje doświadczenia i sprawność manualną powinno mieć sposobność do swobodnego tworzenia. W swojej twórczości dziecko wyraża siebie za pomocą własnego języka, który nie zawsze jest zrozumiały dla świata dorosłych. Stwórzmy więc dziecku warunki, w których będzie miało możliwość kontaktu ze sztuką poprzez własną działalność plastyczną i jej odbiór. Przyglądając się dziełom plastycznym, wykonanym ręką dziecka starajmy się dostrzec jego myśli, uczucia, wiedzę, podkreślmy inicjatywę i zaangażowanie. Traktujmy każdą pracę plastyczną jako indywidualne i niepowtarzalne dzieło, a na pewno nie usłyszymy od dziecka słów: „Ja tego nie potrafię”.

Obcowanie ze sztuką, odkrywanie i tworzenie jest wartością, której nie można pominąć. Dostarcza wielu wzruszeń, uczy, bawi oraz niweluje zbędne napięcia. Prace plastyczne stanowią odskocznię od ogólnego chaosu, pośpiechu, są relaksem, wytchnieniem, terapią dla dziecka mającego trudności w koncentracji. Wyciszając skłaniają do refleksji, przywracają wiarę w swoje możliwości – czego dowodem jest wytwór plastyczny.

Sztuka dla niektórych dzieci może być terapią, dla innych realizowaniem siebie i rozwijaniem talentów, ale dla wszystkich dzieci powinna być znakomitą zabawą. J. Rostand powiedział: „…należy kształtować umysły nie nadając im kształtów jednakowych, dawać im to, co mamy najlepszego, nie oczekując zapłaty w postaci upodobnienia się…”

 

Program własny oparty jest na „Podstawie programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego” MEN z dnia 23.12.2008r., Dz. U. z 15.01.2009r. Nr 4, poz. 17.

Dobór i układ treści zawartych w tym programie odpowiada założeniom „Podstawy programowej”.

3. CELE PROGRAMU

Cele główne:

Program ma służyć stwarzaniu swobodnej, twórczej atmosfery, wzbogacaniu przeżyć dziecka, odkrywaniu własnych możliwości i umiejętności wyrażania siebie.

Celem nadrzędnym programu jest:

– wprowadzanie dziecka w świat wartości estetycznych;

– budowanie dziecięcej wiedzy o świecie społecznym, przyrodniczym i technicznym;

– rozwijanie umiejętności prezentowania swoich przemyśleń i wypowiadania się poprzez sztuki plastyczne;

– wspomaganie dziecka w rozwijaniu uzdolnień;

– kształtowanie odporności emocjonalnej (pokonywanie lęków, kompleksów);

Zawarte w programie treści uwzględniają różnorodne techniki, które można zastosować w poszczególnych blokach tematycznych w powiązaniu z przerabianą tematyką ujętą w planach miesięcznych. Metody i formy pracy mają pobudzić twórczą aktywność plastyczną dziecka. Natomiast rolą nauczyciela jest dostarczenie bodźca do działania, pokazanie sposobu zastosowania danej techniki oraz właściwego użycia narzędzi.

Cele szczegółowe:

Z celu nadrzędnego wynikają cele szczegółowe, które określają następujące kompetencje dziecka:

– wypowiada się w różnych technikach plastycznych, przez co pogłębia zainteresowania plastyczne;

– nabywa wiary we własne możliwości twórcze;

– wykazuje zainteresowanie malarstwem, rzeźbą i architekturą (architekturą zieleni i wnętrz);

– przejawia zainteresowanie zabytkami i dziełami sztuki oraz tradycjami i obrzędami ludowymi ze swojego regionu;

– wykonuje prace na konkursy plastyczne i uczestniczy w wycieczkach do Galerii;

– wypowiada się na temat oglądanych reprodukcji – kształtuje wrażliwość na dzieła sztuki;

– potrafi odróżnić obraz od rzeźby, projektuje i wykonuje rzeźbę z różnych materiałów;

– posługuje się technikami dekoracyjnymi;

– tworzy prace w plenerze – obcuje z przyrodą w różnych porach roku;

– pokonuje trudności w podejmowanych działaniach, przeżywa sukces.

4. DOBÓR TREŚCI

Treści zostały tak dobrane, aby wyposażyć dziecko w niezbędne sprawności, umiejętności i wiadomości. Osiąganie zamierzonych celów uwarunkowane jest od:

– korelacji treści z przerobioną tematyką;

– dobrej organizacji pracy;

– dostosowania zadań do potrzeb, możliwości i zainteresowań indywidualnych dzieci;

– stworzenia przyjemnej atmosfery sprzyjającej pracy;

– stwarzania sytuacji umożliwiających poznanie samego siebie oraz chęci wyrażania siebie poprzez aktywność twórczą.

5. METODY PRACY

– obserwacja, pokaz i przekaz słowny

– projektowanie okazji edukacyjnych z preferencją zadań otwartych

– samodzielne doświadczenia dziecka

– samodzielne działania dziecka

– spontaniczna aktywność dziecka

– możliwości twórczego działania

– metoda synektyki (wg Gordona) – wykorzystanie analogii personalnej, fantastycznej i symbolicznej

FORMY PRACY

– praca z całą grupą

– praca w małych zespołach

– praca indywidualna

REALIZACJA PROGRAMU

Zamiarem realizacji poszczególnych treści z zakresu działalności plastycznej jest wspomaganie dziecięcej wyobraźni, swobodnej twórczości oraz zdolności do przeżywania piękna.

W wyniku powyższych działań dzieci powinny:

– rozbudzić zainteresowanie sztuką;

– pogłębić swoje zdolności, które motywują do dalszej twórczej działalności zakończonej sukcesem;

– wyrażać siebie – swoje przeżycia i wiedzę, swobodnie wypowiadać się poprzez różnorodne techniki plastyczne;

– prawidłowo posługiwać się różnymi przyborami plastycznymi i umiejętnie planować pracę;

– ich prace powinny być bogate w szczegóły i kolorystyczne;

– powinny przedstawiać nie tylko podany przez nauczyciela temat, wykonany narzuconą techniką, ale również odwoływać się do spontanicznej aktywności twórczej, bogatej we własne rozwiązania;

– podczas zajęć dzieci nadpobudliwe powinny niwelować swoje napięcia emocjonalne (lęk, kompleksy, agresję);

– powinny być samodzielne i wytrwałe, pomysłowe i oryginalne oraz pełne inicjatywy.

 

Rola nauczyciela wspierająca działania dziecka musi sprowadzać się do zachęcania go do tworzenia, odkrywania, wypowiadania się na swój dziecięcy sposób. Nauczyciel musi tak zaplanować pracę, aby miała miejsce swobodna działalność dziecka, by miało ono czas na doświadczenie i eksperymentowanie. Zostanie wówczas spełniony główny warunek twórczej ekspresji – potrzeba wolności.

Rola nauczyciela powinna polegać na:

– inspirowaniu do pracy twórczej poprzez wyzwalanie ciekawości i aktywności;

– tworzeniu klimatu sprzyjającego pracy twórczej;

– zaspokajaniu potrzeby bezpieczeństwa, akceptacji, uznania i przynależności;

– tworzeniu sytuacji edukacyjnych sprzyjających rozwiązywaniu problemów plastycznych w sposób twórczy;

– organizowaniu miejsca pracy do działań plastycznych, zawierającego różnorodne materiały do wykorzystania;

– zachęcaniu do samodzielnego myślenia i rozwiązywania zadań;

– docenianiu wkładu pracy poszczególnych dzieci.

6. WSKAZÓWKI METODYCZNE

Realizacja programu nie wymaga od realizatora szczególnych warunków lokalowych, materialnych ani organizacyjnych; zależna jest przede wszystkim od inwencji twórczej nauczyciela prowadzącego. Program ten może być realizowany w każdym wieku przedszkolnym, jednak dla dzieci młodszych po uprzedniej modyfikacji (nie wszystkie proponowane treści będą przez nich zrozumiałe).

Podczas działań o charakterze plastycznym dziecko poznaje techniki plastyczne, narzędzia i środki wyrazu artystycznego, które służą do przedstawiania otaczającej rzeczywistości.

Realizując program dzieci będą wykonywały prace na konkursy plastyczne proponowane przez środowisko lokalne. Koniecznym będzie również nawiązanie współpracy z kółkiem plastycznym przy Domu Kultury, Galerią pod Ratuszem, Biblioteką Dziecięcą i Miejską Biblioteką Publiczną oraz z lokalnymi artystami: malarką, rzeźbiarzem, pisarką i hafciarką.

Proponowane techniki plastyczne

Program uwzględnia wybrane techniki plastyczne. Wykorzystanie ich, wzbogacanie, łączenie z innymi technikami uzależnione jest od inwencji i pomysłowości zarówno nauczyciela, jak i dzieci.

 

* Rysowanie i malowanie na różnych formatach papieru, na kartonie, płótnie, szkle;

* Rysowanie kredką ołówkową, świecową, pastelami, kredą, mazakiem, świecą, węglem, patykiem i tuszem;

* Malowanie farbą akwarelową, plakatową, na podkładzie farby klejowej;

* Malowanie różnymi narzędziami: pędzlem (pędzle różnej grubości) patykiem, gąbką, pęczkiem waty lub gazy, 10 palcami (technika „finger-painting” ma szczególną wartość terapeutyczną – pokonuje lęki, pobudza fantazję);

* Monotypia – rysowanie na kartce leżącej na folii posmarowanej farbą, odgniatanie śladów (technika dekoracyjna);

* Komponowanie całej płaszczyzny, próby stosowania zasad proporcji (rysunek postaci ludzkiej, próby przedstawienia postaci w ruchu);

* Rysowanie i malowanie inspirowane muzyką, literaturą i własnymi przeżyciami;

* Kreatywne rysowanie (tworzenie z barwnej plamy, linii lub figury geometrycznej) – przekształcenie konturowego rysunku określonego przedmiotu w coś zupełnie innego przez dorysowanie wymyślonych elementów;

* Malowanie inspirowane wyobraźnią – tworzenie analogii personalnej, fantastycznej i symboliczne (metodą synektyki);

* Eksperymentowanie z linią – uzyskiwanie linii różnej grubości i w różny sposób, tworzenie konturu;

* Eksperymentowanie z barwną plamą –obserwowanie efektów mieszania kolorów i powstawania barw pochodnych o różnym stopniu nasycenia, tworzenie waloru barwy poprzez dodanie bieli lub czerni (odcienie jednego koloru), tworzenie pracy z wykorzystaniem tylko jednej barwy w kilku odcieniach;

* Symetryczne odbijanie papierem barwnych plam z farby;

* Rozdmuchiwanie przez rurkę plam z tuszu lub farby;

*Tworzenie kompozycji rytmicznych, symetrycznych w różnych układach, kompozycji tematycznych, dekoracyjnych, ornamentów z elementów geometrycznych i tworzywa przyrodniczego;

* Lepienie z różnych mas plastycznych (glina, plastelina, modelina, masa solna, papierowa, trocinowa) płaskorzeźby i rzeźby przestrzennej oraz całości skomponowanej z elementów;

* Wycinanie z papieru, kartonu, tkaniny różnych wycinanek tematycznych, dekoracyjnych i abstrakcyjnych;

* Wydzieranie z papieru różnych kształtów i form tematycznych i dekoracyjnych;

* Stemplowanie na papierze, kartonie, płótnie kompozycji tematycznych i dekoracyjnych z samodzielnym wykonaniem prostych stempli;

* Wykonywanie prac z gazet, bibuły, krepiny, szarego papieru; łączenie ich za pomocą kleju, taśmy samoprzylepnej, sznurka, zszywaczy lub spinaczy;

* Wykonywanie różnych prac z surowców wtórnych;

* Komponowanie kolażu inspirowanego wyobraźnią, literaturą, osobistymi doświadczeniami;

* Ilustrowanie utworów literackich i własnych opowiadań;

* Wykonywanie prac z wykorzystaniem systemu „Edukacja przez ruch” D. Dziamskiej – origami płaskie z koła i kwadratu;

* wykonywanie prac zespołowych – wspólne uzgadnianie treści pracy, planowanie, podział pracy, wybór niezbędnych materiałów;

* Projektowanie i wykonywanie elementów dekoracji np. do uroczystości przedszkolnych i akcesoriów np. do teatrzyków i inscenizacji;

* Oglądanie albumów dzieł plastycznych znanych twórców;

* Oglądanie tematycznych wystaw organizowanych dla dzieci w Galerii pod Ratuszem i Bibliotece Dziecięcej (wystawy malarstwa, rzeźby hafciarstwa i innych przedmiotów artystycznych, wykonanych przez regionalnych twórców; udział w spotkaniach z nimi).

Bloki tematyczne zajęć plastycznych

Trecśi programowe zostały ujęte w bloki tematyczne. Łączą się one z tematyką realizowaną w przedszkolu, a inspiracją do rozwijania tej tematyki w kierunku plastycznym są: pory roku, kalendarz świąt i uroczystości, utwory literackie, muzyczne, spacery i wycieczki oraz poznane dzieła artystyczne.

 

1.     Inspiracja porami roku:

  • „Jesienne spotkania z przyrodą”

~ barwy jesieni

~ dary jesieni

~ odloty ptaków

~ jesienne krajobrazy

  • Zimowe obrazki”

~ zimowa zawierucha

~ bezpieczne zabawy na śniegu i lodzie

~ kolorowy śnieg

~ zimowe krajobrazy

  • „W poszukiwaniu wiosny”

~ przyloty ptaków

~ wiosenne porządki

~ kwiaty w ogrodzie

~ wiosenne krajobraz

  • „Na powitanie lata”

~ lato w ogrodzie i na łące

~ lato w parku i w lesie

~ barwy letnich kwiatów

~ letnie krajobrazy

 

2.     Inspiracja uroczystościami, świętami i tradycjami ludowymi:

  • „W oczekiwaniu na święta”

~ podzielmy się radością z okazji Świąt Bożonarodzeniowych i Wielkanocnych

~ wykonanie kartek  i dekoracji świątecznych

  • Dzień Babci i Dziadka, Mamy i Taty

~ wykonanie zaproszeń i upominków z tych okazji

  • Tradycje ludowe

~ „Święto pieczonego ziemniaka” (tworzenie ziemniaczanych stworków)

~ „Andrzejkowe wróżby” (tworzenie woskowych figurek)

~ „Topienie marzanny” (tworzenie słomianej kukły)

 

3.     Inspiracja utworami literackimi:

  • Poznajemy podstawowe „litery” alfabetu wypowiedzi plastycznej

~ punkt: „Siała baba mak”, „Kropelka” J. Kulmowej, „Deszczowa muzyka” J. Kulmowej, „Idzie Grześ” J. Tuwima, „Kropki biedronki” J. Sztandynger

~ linia: „Tańcowała igła z nitką” J. Brzechwy, „Rzeczka” J. Tuwima, „Gałązka” A. Natorff

  • Poznajemy pojęcia specyficzne dla plastyki

~ plama: „Złote plamki” H. Ożogowskiej, „Plama” A. Natorff

~ kolor: „Tęcza” M. Konopnickiej, „Tęcza” K. Czukowskiego, „Tęcza” A. Natorff, „Schowek na kolory” T. Ference, „Mydlane bańki” H. Łochockiej

~ barwy podstawowe: „Barwa żółta” A, Natorff, „Barwa czerwona”

A.Natorff, „Barwa niebieska” A. Natorff

~ barwy pochodne: „Barwa pomarańczowa” A. Natorff, „Barwa zielona” A. Natorff, „Gramy w zielone” W. Broniewskiego, „Barwa fioletowa” A. Natorff, „Świat na różowo” K. Ponińskiej,

~ światło: „Pstryk” J. Tuwima, „Cień” A. Natorff, „Słoneczko” A. Natorff

~ faktura: „Jeż” J. Brzechwy, „Ptaszki” E. Szelburg-Zarembiny

 

4.     Inspiracja utworami muzycznymi:

  • „Nasze muzykowanie”

~ muzykuję i maluję

~ kolory muzyki

 

5.     Inspiracja wycieczkami i spacerami:

  • „Co słychać wokół nas?”

~  architektura zieleni i architektura wnętrz

  • „Dbamy o zdrowie”
  • „Jesteśmy artystami”

~ malarskie plenery

 

6.     Inspiracja dziełami sztuki:

  • Świat malarstwa
  • Wokół rzeźby
  • Portrety

7. EWALUACJA

Po realizacji proponowanych zajęć ewaluacja obejmie:

– analizę prac dzieci;

– analizę notatek z obserwacji działalności dzieci podczas zajęć;

– rozmowy z rodzicami nt. plastycznej działalności dzieci;

– analizę ankiety dla rodziców;

– eksponowanie prac dzieci na terenie przedszkola i poza nim.

Zebrane wnioski posłużą do dalszej pracy nad rozwojem twórczej aktywności plastycznej dziecka w naszym przedszkolu.

8. LITERATURA

– Dziamska D., Kropki, kreski, owale, wiązki,WSiP, Warszawa 2004

– Dorance S., Zajecia twórcze w przedszkolu, wyd Cyklady, Warszawa 1997

– Fleck – Bangert R., O czym mówią rysunki dzieci, wyd. Jedność, Kielce 2001

– Gordon T., Wychowanie bez porażek, Warszawa 1991

– Grodzicka – Łada A., ABC…Program wychowania przedszkolnego XX wieku, WSiP, Warszawa 2000

– Jąder M., Techniki plastyczne rozwijające wyobrażnię, Impuls 2005

– Komorowska H., O programach prawie wszystko, MEN Warszawa 1991


– Leżańska W., Przedszkole jako środowisko wychowania estetycznego, WSiP, Warszawa 1990

– Limont W., Synektyka a zdolności twórcze, UMK, Toruń 1994

– Marcinkowska K., Barwne fantazje, WSiP, Warszawa 1993

– Marcinkowska K., Wydzieranki, wycinanki, WSiP, Warszawa 1993

– Michejda – Kowalska., O dziecięcej wyobraźni plastycznej, WSiP, Warszawa 1993

– Misiurka A., Kalendarz plastyczny w przedszkolu, WSiP, Warszawa 1993

– Nęcka E., Trening twórczości, PTP, Olsztyn 1992

– Read H., Wychowanie przez sztukę, Ossolineum, Wrocław 1996

– Wojciechowska I., Twórcza aktywność plastyczna dziecka w : Edukacja w przedszkolu, Raabe 2001

9. ZAŁĄCZNIKI

Proponowane utwory literackie wykorzystane do pojęć plastycznych

„SIAŁA BABA MAK” – rymowanka

Siała baba mak – nie wiedziała jak; a dziad wiedział, nie powiedział,

A to było tak… (powtórzenie)

 

„KROPELKA” J. Kulmowa

Deszczyk sobie popadał i uciekł. Zatańczyła kropelka na drucie.

Zaćwierkały jej sikorki spod lasku. Cała wioska się zatrzęsła od oklasków,

A kropelka przeszła jak po linie i na ziemię zeskoczyła zwinnie.

Teraz huśta się na młodej trawce – na zielonej, zroszonej huśtawce.

 

„DESZCZOWA MUZYKA” J. Kulmowa

Co to za dzwony? A to w tej rynnie,  a to muzyka deszczowa płynie.

A to na dachach jakby na bębnach dudni i dudni ulewa wiosenna.

Tłucze o szyby wesołym deszczem, bębni kroplami jeszcze i jeszcze,

I na listkach gra z całej duszy – aż rozkrzyczane słowiki głuszy.

Aż słowik szepcze do słowika: – to ci muzyka, taka muzyka, co????????

 

„IDZIE GRZEŚ” J. Tuwim

Idzie Grześ przez wieś, worek piasku niesie,

A przez dziurkę piasek ciurkiem sypie się za Grzesiem.

 

„KROPKI BIEDRONKI” J. Sztaudynger

Biedronka siedem kropek miała;

Pierwszą od rosy dostała, drugą od słonka złotego,

Trzecią od wiatru halnego, czwartą od deszczu kropelki,

Piątą od ziemi karmicielki, szóstą od dziadka, co przechodził drogą,

Siódmą – już nie wie od kogo.

„TAŃCOWAŁA IGŁA Z NITKĄ” J. Brzechwa (fragment)

Tańcowała igła z nitką, igła pięknie – nitka brzydko.

Igła cała jak z igiełki, nitce plączą się supełki…

 

„RZECZKA” J. Tuwim (fragment)

Płynie, wije się rzeczka jak błękitna wstążeczka;

Tu się srebrzy, tam ginie, a tam znowu wypłynie…

 

„GAŁĄZKA” A. Natorff

Gałązka spadła z drzewa, w trawie czeka,

Zatańczy wesoło, z dziećmi zamknie koło

I opowie o drzewie, na którym mieszkała,

A po zabawie zaśnie na trawie.

 

„ZŁOTE PLAMKI” H. Ożogowska

Szło po niebie słonko jasne, gorące, malowało złote plamki na łące.

Zobaczyły to zajaczki – hop z jamy, nazbierały zlotych plamek dla mamy

/…../ lecz ten worek był dziurawy na boku, zgubiły się złote plamki w potoku.

Odtad zawsze przy słonecznej pogodzie dokazują złote plamki na wodzie.

 

„PLAMA” A. Natorf

Na pewno do ciebie mówiła mama – często myj ręce, bo będzie plama.

O jakiej plamie mama myślała? Czy rzeczywiście plama została?

 

„TĘCZA” M. Konopnicka

A kto ciebie śliczna tęczo – siedmiobarwny pasie

Wymalował na tej chmurce jakby na atłasie?

– słoneczko mnie malowało po deszczu, po burzy;

Pożyczyło sobie farby od tej polnej róży,

Pożyczyło sobie farby od kwiatów z ogrodu,

Malowało tęczę – na znak, że będzie pogoda.

 

„TĘCZA” K. Czukowski

Tęcza ma barw siedem, siedem strun w gitarze…

Będziesz grała tęczo…a ja będę marzył.

 

„TĘCZA” A. Natorff

Tęcza spadła z nieba, rozbiła kolana, na łąkach i polach barwami rozsiana.

I od tamtej pory z nami są kolory, w farbach na palecie ich ślady znajdziecie.

 

„SCHOWEK NA KOLORY”

Słońce to złoty schowek na kolory – ukrywa je wieczorem,

Rano wyskakują wyspane i zdrowe: czerwone, zielone, niebieskie, różowe.

Słońce maluje nimi pola w maki, ogród w róże,

Jabłka i gruszki, sikorki i szpaki.

A kaczeńce wiosenną porą sami powiedzcie – jaką od słońca barwę biorą?

 

„MYDLANE BAŃKI” H. Łochocka

Mydlane bańki z tęczy uszyte wciąż inną barwą drżą pod sufitem.

Jak kolorowa, króciutka chwila fruwają bańki – siostry motyla.

Bardzo bym chciała, żeby zostały, żeby przetrwały przez wieczór cały.

 

„BARWA ŻÓŁTA” A. Natorff

Kolor od słońca otrzymała, w zbożach latem zaszumiała,

A rzekami nad brzegami przepłynęła kaczeńcami.

W zieleń łubiu powplatała, w słonecznikach zamieszkała,

Księżycowym bywa blaskiem w piaskownicy żółtym piaskiem

I kanarek rozśpiewany w żółte piórka jest ubrany.

 

„BARWA CZERWONA” A. Natorff

Ja w drogowych kwitnę makach i w drogowych bywam znakach,

W kalendarzu mam niedziele i świątecznych dni też wiele.

Moją barwę flaga miewa

No i bocian wystrojony buty ma i dziób czerwony.

 

„BARWA NIEBIESKA” A. Natorff

Ja na niebie, ja nad wami razem jestem z rakietami.

W morzach, rzekach sobie pływam, w oczach ludzi nawet bywam.

W niezapominajkach rosnę, szafirami witam wiosnę.

 

„BARWA POMARAŃCZOWA” A. Natorff

Ja dojrzewam w pomarańczy i nasturcja ze mną tańczy,

Ja rozsiewam śmiech nagietek, jestem barwą galaretek,

W głowie dyni też się chowam – barwa to pomarańczowa.

 

„BARWA ZIELONA” A. Natorff

To ja wiosnę wam przynoszę – do ogródków, lasów proszę.

Ja w doniczkach rosnę sobie i mieszkania wasze zdobię.

Kiedy oczy masz zmęczone – odpoczywaj, patrz w zielone

Łąki, pola pełne trawy zapraszają do zabawy.

Fanty nawet ustalone, kiedy przegra ktoś w zielone.

 

„GRAMY W ZIELONE” W. Broniewski (fragment)

Proszę o zielone – zaklekotał bociek

do zielonej żabki, co siedziała w błocie…

 

„BARWA FIOLETOWA” A. Natorff

Poczęstuję was śliwkami i po fiołki pójdę z wami,

Potem wejdę w bzy majowe bardzo lekko fioletowe.

Gdy się złoszczę jestem sina – niech nikt ze mną nie zaczyna.

 

„ŚWIAT NA RÓŻOWO” K. Ponińska

Osiem kolorów zaprosiła Ania na wielki konkurs malowania,

Więc każda z kredek już planuje co wyczaruje, jak narysuje.

Żółta w kotka się zmieniła, biała puszystą chce być chmurką,

Brązowa na drzewie wiewiórką, czerwona biedronką z kropkami,

Zielona wyrosła listkami, w jeziorze chce pływać niebieska.

A gdzie różowa? Udaje pieska!

 

„PSTRYK” J. Tuwim (fragment)

Sterczy w ścianie taki pstryczek, mały pstryczek – elektryczek.

Jak tym pstryczkiem zrobisz „pstryk”, to się widno robi w mig.

Bardzo łatwo – „pstryk” i światło.

Pstryknąć potem jeszcze raz, zaraz mrok otoczy nas.

A jak pstryknąć trzeci raz, znów zaświeci blask, co zgasł.

Taką siłę ma tajemną ten ukryty w ścianie smyk!

Ciemno – widno, widno – ciemno.

 

„CIEŃ” A. Natorff

Do przedszkola w jasny dzień wszedł przez okno duży cień.

Zawsze, gdy słoneczko świeci cień zagląda też do dzieci.

Siada sobie pod pianinem, kurczy się, wygina, znika…

Dziwny gość jest z tego cienia – wszystko wokół nas odmienia.

 

„SŁONECZKO” A. Natorff

Bardzo rano słoneczko wstaje, czarne smutki z dzionka wymiata,

Promienie wokół siebie rozdaje, rozświetla wszystkie kolory świata.

 

„JEŻ” J. Brzechwa

Idzie jeż, idzie jeż, może ciebie pokłuć też!

Pyta wróbel – panie jeżu co to ma pan na kołnierzu?

– Mam ja igły, ostre igły, by mnie wróble nie ostrzygły.

 

„PTASZKI” E. Szelburg – Zarembina

Mama ptaszka, tata ptak, wiją gniazdko tak i siak.

Znoszą piórka, włosie, mchy…

– Ja zdobyłem to, a ty?

– Ja to niosę, a ty co?

– Trawka, nitka, puch, ho, ho!

Zwijali się, pracowali, skarb do skarbu przydawali

I śpiewając niby z nut zbudowali domek – cud,

Gniazdo ptasie – takie oto, wtuliłbym się z ochotą

Między tych pisklątek rój, gdyby to był domek mój.

 

 

Przykładowe działania twórcze z dziećmi

Poniższe propozycje są przeznaczone dla dzieci 5-6 letnich i mają pomóc nauczycielowi w zorganizowaniu zajęć plastycznych inspirujących wyobraźnię dziecka.

 

1.     „WEWNĘTRZNE OCZY”

Zapoznajemy dzieci z pojęciem wyobraźni – polecając im zamknąć oczy i zobaczyć np. stół (dzieci określają jego wygląd), a potem przedmiot poza zasięgiem wzroku (porównanie wypowiedzi). W ten sposób pokazujemy dzieciom, że dzięki „wewnętrznym oczom” możemy zobaczyć (wyobrazić sobie) różne rzeczy w różny sposób, każdy inaczej, nawet takie których nigdy nie widzieliśmy. Możemy widzieć, przeżywać i czuć wszystko to, co chcemy.

 

2.     „JESTEŚMY ZIARNKIEM PIASKU” (analogia personalna)

Możemy być ziarnkiem piasku lub liściem na wietrze, kroplą wody w morzu, trawką w stogu siana, płatkiem śniegu itp. Tutaj snujemy fantastyczną opowieść na wybrany temat, a dzieci rysują lub malują odczucia zawiązane z „wczuwaniem się w coś innego”.

 

3.     „CO BY BYŁO, GDYBY?” (analogia fantastyczna)

Przeprowadzamy krótki trening w wymyślaniu konsekwencji podanych zdarzeń, a potem dzieci samodzielnie je wymyślają na zadane przez nas pytanie i  przedstawiają je w pracy plastycznej, np.: co by było, gdyby rośliny rosły w nieskończoność, a ludzie nie; gdyby wszystkie martwe przedmioty ożyły; gdyby pojawiła się wróżka, która spełniałaby wszystkie życzenia ludzi, gdyby wszystko było przeźroczyste; itp.

 

4.     „JAK TO WIDZĘ?” (analogia symboliczna)

To próby szukania symboli dla pojęć ogólnych. Tematami, które podajemy dzieciom są: porządek, ruch, zimno, zapach, mądrość, miłość, smutek itp. Należy tutaj przestrzegać zasady unikania konkretów.

 

5. „JESIENNE PORTRETY”

Przeglądamy kolorową makulaturę, wycinamy ze zdjęcia prasowego twarz osoby, która  nam się podoba i przyklejamy ją na kartce. Następnie malujemy liść farbą plakatową i odciskamy go wokół portretu tak, aby nieco zachodził na portret. Odbijamy kilka liści w różnych kolorach; jeżeli nałożymy na siebie kształty odbitych liści, to uzyskamy ciekawy efekt plastyczny.

 

5.     „CZAROWANIE Z LIŚCI”

Kalkujemy liście, odciskając ich kształt przez kalkę maszynową. Oglądamy z dziećmi powstałe portrety jesiennych liści obracając kartkę w rożne strony. Dzieci podają pomysły i skojarzenia, po czym dorysowują i pogrubiają potrzebne kształty kredką pastelową.

 

6.     „KREATYWNE RYSOWANIE”

Rysujemy na kartce grubym flamastrem dowolny „zygzak”, po czym prosimy dzieci, aby narysowały swoje wyobrażenia na bazie zaczętej formy na kartce (np. na temat: „Odkrywamy nowe wyspy”, „Projektujemy nowe pojazdy”).

 

7.     „MALOWANIE KULKĄ”

Kartkę umieszczamy najlepiej w pudełku po czekoladkach, a małą kulkę plastikową malujemy pędzelkiem jednym kolorem. Wkładamy kulkę do pudełka i poruszając nim w różne strony malujemy kartkę. Możemy pokryć kulkę innym kolorem i powtórzyć malowanie. Na bazie powstałej abstrakcji dzieci mogą stworzyć dowolną treść.

 

8.     „GAZETOWE STWORY”

Rozbudzamy ciekawość dziecka poprzez postawienie tematu – problemu, np. „Jak zbudować papierowe miasto?” lub „Papierowy świat”. Zachęcamy do indywidualnych rozwiązań lub do pracy w grupach.

 

9.     „GAZETOWY KOLAŻ”

Dzieci wybierają ciekawe ilustracje z kolorowej makulatury i wycinają je. Ilustracje stanowią fragmenty kolażu; brakujące elementy można dorysować kredkami lub wykleić dowolnym materiałem tak, aby praca stanowiła jedną całość. Kolaż można tworzyć na temat dowolny lub określony.

 

10.                       „CZAROWANIE Z PRZYDROŻNYCH KAMIENI”

Każde dziecko wybiera sobie kamień, który je zainspirował i za pomocą farb próbuje wyczarować z niego coś ciekawego. Można stworzyć całą rodzinę kamiennych postaci np. „W ZOO” lub „Leśne duszki.

 

11.                        „PATYCZAKI”

Każde dziecko wybiera sobie patyk, który  je zainspirował i próbuje wyczarować z niego wyobrażoną postać, doklejając elementy z kolorowego

papieru. Pracę mocujemy w połówce ziemniaka. Mogą w ten sposób powstać postacie ludzi , zwierząt i inne formy przestrzenne.

 

12.                       „PODWODNY ŚWIAT”

Na zmoczonej gąbką kartce malujemy barwne tło. Po wyschnięciu naklejamy kompozycje wycięte z kolorowej wycinanki lub folii samoprzylepnej.

 

13.                       „PŁYNĄ CHMURKI PO NIEBIE”

Jest to praca z zastosowaniem systemu „Edukacja przez ruch”. Dzieci rytmicznie kreślą kropki oburącz, rytmicznie uderzają oburącz papierowymi kulkami w pomalowaną płaszczyznę. Rytm do tej pracy wyznacza melodia lub piosenka. Mogą komponować chmury techniką origami płaskie z koła. Mogą konstruować wspólne obrazy.

 

14.                       „MOTYLE NA ŁĄCE”

Dzieci rytmicznie naprzemiennie kreślą wiązki z punktu („Edukacja przez ruch”), składają motyle z kół (orgiami z koła), komponują wspólną pracę nt. „Motyle na łące”.

 

Ankieta dla rodziców (po realizacji programu)

 

Proszę właściwe podkreślić

1.     Jakie zmiany zauważył(a) pan(i) u swojego dziecka po realizacji programu „Wyczarujmy piękny świat”?

– dziecko zainteresowało się technikami plastycznymi

– potrafi dłużej koncentrować się na działaniu

– pozbyło się leków

– samodzielnie organizuje sobie zajęcia plastyczne

– nie zauważyłem(am)

2. Jak określa pan(i) rysunki swojego dziecka?

– posiadają treść, która staram się odczytać

– lepiej rozumiem przeżycia swojego dziecka

– nie zwracam na nie uwagi

3. Co dały kontakty dzieci z instytucjami organizującymi i promującymi działalność plastyczną?

– orientację w środowisku promującym działalność plastyczną

– rozwój zainteresowań plastycznych

– niczego nie wniosły

OPRACOWAŁA:

Danuta Ciesielska



Być może zaintresują Cię również inne nasze materiały: