Program Edukacji Artystycznej

PROGRAM EDUKACJI ARTYSTYCZNEJ W ZAKRESIE DZIAŁALNOŚCI PLASTYCZNEJ DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

„Muzyką malowane”

AUTORKI PROGRAMU:

mgr Ewa Joanna Glich

mgr Anna Piotrowska

SOPOT 2010

Spis treści

1.      Wstęp
2.      Założenia ogólne
3.      Cele operacyjne
4.      Metody i formy pracy
5.      Treści programowe
6.      Spodziewane efekty
7.      Wykorzystanie materiałów i środków
8.      Ewaluacja końcowa – podsumowanie
9.      Przykładowe scenariusze
10.  Bibliografia

Wstęp

Największe osiągnięcia dzieci są możliwe podczas zabawy. Dziecko chce być aktywne, chce poznawać otaczający je świat, przekształcać go, eksperymentować, jednym słowem – chce się bawić!

Potrzebuje jednak dobrego „przewodnika”, który powinien mu towarzyszyć w podejmowanych próbach aktywności zabawowej i ukierunkowywać tę aktywność.

Stwarzanie sytuacji, w których angażowane jest wiele zmysłów w celu poznawania świata, a więc dostarczanie dziecku informacji różnymi kanałami odbioru np. wzrokiem, słuchem, węchem, dotykiem, w atmosferze serdeczności, zachęty i wsparcia, przynosi oczekiwane efekty.

Twórczość plastyczna odgrywa istotną rolę w rozwoju dziecka i jest jedną z ważniejszych form jego działalności w wieku przedszkolnym. Połączona z ekspresją muzyczną stwarza dodatkowe możliwości wyrażania swoich wewnętrznych przeżyć.

Aby rozwijać u dzieci pozytywne cechy charakteru, takie jak na przykład: dobro, wrażliwość na piękno wokół nas, musimy zwrócić uwagę na nie już od najmłodszych lat. Dlatego ten program artystyczny ma przyzwyczajać dzieci do odbioru sztuki, do własnej interpretacji piękna, rozwijania ich zainteresowań i uzdolnień oraz stwarzania warunków do indywidualnego rozwoju.

Założenia ogólne

Program stanowi rozszerzenie treści Podstawy Programowej z dnia … i bazuje na zatwierdzonym przez Radę Pedagogiczną naszego przedszkola programie „Zanim będę uczniem” …(autor i zatwierdzonym przez MEN – nr …)

Praca w oparciu o program „Muzyką malowane” powinna przyczyniać się do ukształtowania dziecięcej wyobraźni, swobodnej twórczości, a także zdolności do przeżywania piękna i indywidualnego odbioru sztuki. Założeniem tego programu jest stworzenie dzieciom takich warunków edukacji plastyczno- muzycznej , w których spełnione zostaną podstawowe zasady poczucia własnej wartości, w tym:

  • Bezpieczeństwo emocjonalne – wyrabianie nawyku dostrzegania przez dzieci piękna i wartości każdej wykonanej pracy plastycznej;
  • Świadomość własnej tożsamości – pozytywne kształtowanie własnego „ja” – „ jestem twórcą i odbiorcą sztuki”;
  • Poczucie przynależności do grupy – integracja ze środowiskiem przedszkolnym i poza przedszkolnym.

Cele operacyjne

1. Dzieci poznają różnorodne techniki i narzędzia służące do wykonywania prac
plastycznych.

2. Wykazują zainteresowania działalnością plastyczną, odkrywają przyjemność
z działania i wykazują kreatywność zmysłu estetycznego.

3. Potrafią wyrazić siebie przez twórczość plastyczną i ekspresję werbalną.

4. Znają pojęcia plastyczne i stosują różne techniki plastyczne.

5. Potrafią postrzegać świat pod kątem etycznym, estetycznym, uporządkowanym.

6. Potrafią samodzielnie zaprojektować i wykonać prace plastyczne oraz przygotować potrzebne narzędzia, materiały i wybrać odpowiednią technikę.

7. Mają rozwiniętą wyobraźnię, są plastycznie twórcze.

8. Zdobywają nowe umiejętności, wiadomości związane z realizacją zabaw warsztatowo – integrujących.

9. Potrafią eksperymentować kolorem i kształtem wyrażając za ich pośrednictwem swoje emocje, przeżycia i upodobania.

10. Prawidłowo rozwijają się w następujących sferach: poznawczej, społecznej
i intelektualnej.

11. Doskonalą precyzję ruchów ręki wiodącej.

12. W skupieniu słuchają muzyki, w tym także muzyki poważnej.

13. Dostrzegają zmiany dynamiki, tempa i wysokości dźwięków utworu muzycznego,
wyrażają je w sposób artystyczny przelewając nastrój, atmosferę i dany temat na papier lub płótno.

Treści programowe

Zabawy plastyczno – muzyczne „Cztery pory roku”:

Projektowanie i wykonywanie z pomocą nauczycielki dekoracji sal i przedszkola odpowiednich do aktualnych pór roku.

Stwarzanie okazji do działalności plastycznej poprzedzonej przeżyciami muzycznymi – przedstawianie za pomocą linii, koloru, formy wysłuchanej opowieści muzycznej.

„Wiosna”, „Lato”, „Jesień”, „Zima” – wyrażanie za pomocą różnych technik plastycznych, zaobserwowanych zjawisk atmosferycznych oraz „muzyki” pór roku wraz z ich nastaniem.

Oglądanie albumów ze sztuką ludową – podziwianie piękna wykonanych prac przez twórców ludowych połączone z słuchaniem muzyki ludowej – tworzenie własnych regionalnych prac (wytwory okolicznościowe i świąteczne).

„Powroty ptasich śpiewaków” – zapoznanie i wykorzystanie nowego materiału plastycznego (piankoliny), wykorzystanie nagrań śpiewu ptaków.

„Niebo i obłoki”- tworzenie waloru barwy przez dodawanie bieli. Tworzenie pracy z wykorzystaniem tylko jednej barwy w kilku odcieniach. Tworzenie akwareli.

Oglądanie reprodukcji dzieł plastycznych znanych twórców – analiza ich treści, wykorzystanej techniki, rozplanowania na powierzchni. Próby wzorowania się na wiedzy i kunszcie znanych artystów przy dobrze dobranej muzyce w tle.

Integracja dzieci podczas tworzenia wspólnych dzieł dotyczących różnych środowisk przyrodniczych np.: „Wiosna w sadzie”, „W morskich falach”, „Jesień w lesie”, „Różne odcienie bieli zimą” z wykorzystaniem muzyki z płyt CD.

„Zabawy plamą” – używanie ciepłych barw – łączenie kolorów, tworzenie kolorów pochodnych, nazywanie tych kolorów.

Zapoznanie się z twórczością wielkich klasyków muzyki poważnej, słuchanie utworów muzycznych, opowiadanie o nich i malowanie muzyki o różnej dynamice, tempie i wysokości dźwięków.

Organizowanie plenerów malarskich w różnych porach roku z wykorzystaniem dziecięcych sztalug malarskich na tle „muzyki” natury.

Organizacja rodzinnych twórczych sobót plastycznych pt. „Muzyką malowane” z podkładem muzycznym.

Wycieczki do galerii sztuki i muzeów – przybliżanie dzieciom malarstwa, rzeźby i fotografii artystycznej.

Uczestniczenie w różnych warsztatach plastycznych np. w pracowni prof. Haupta.

Udział w wewnątrz przedszkolnych i między przedszkolnych konkursach plastycznych np. „Sopot – moje miasto”, „Sopot w oczach dziecka”.

Metody i formy pracy

Nauczyciel zaprasza dzieci i rodziców do różnego rodzaju zajęć pobudzających ich aktywność. W realizacji tego celu będą pomocne metody i techniki wspierające dzieci w aktywnym myśleniu, w rozwoju kreatywności i twórczej wyobraźni np. technika: frotage, collage, decupage, modelowanie z użyciem różnych mas plastycznych (modelina, plastelina, masa solna, masa papierowa, piankolina itp.), grafika, rysunek ołówkiem, węglem, malowanie akwarelą, temperą, malowanie na szkle, na płótnie, na folii, na papierze, na zagruntowanym brystolu itp.

Realizując treści programowe można stosować różne formy organizacji pracy. Od działań z cała grupą, prace w zespołach, prace w parach do zajęć indywidualnych.

Spodziewane efekty

1. Wyzwalanie otwartości, tolerancji i poszanowania „inności” prac dzieci.

2. Pogłębianie procesów poznawczych w powiązaniu z innymi dyscyplinami o pokrewnej tematyce.

3. Popieranie wszelkich form eksperymentalnych i dyskretne czuwanie nad samodzielną pracą dziecka.

4. Wyzwalanie tendencji do samoekspresji i rozwijanie inwencji twórczej.

5. Tworzenie zwartych grup związanych ze sobą zainteresowaniami i zgodnym współdziałaniem.

6. Wykształcenie umiejętności wypowiadania się na temat „dzieła” muzycznego zdolnego pobudzić wyobraźnię poprzez pracę plastyczną.

7. Wzrost pewności siebie, samodzielności, wzrost poczucia własnej wartości.

8. Uzmysłowienie dzieciom potrzeby upiększania własnego otoczenia.

9. Uwrażliwienie na piękno, sztukę i muzykę.

10. Wyzwalanie poczucia radości i zachwytu w trakcie własnych poczynań.

11. Duża różnorodność wykonywanych prac plastycznych.

12. Uwzględnianie możliwości rozwojowych dzieci poszczególnych grup.

Wykorzystanie materiałów i środków

Materiał do zajęć plastycznych gromadzony jest z okazów przyrodniczych, odpadów ekologicznych, materiałów papierniczych, technicznych i malarskich gromadzonych w kącikach przez cały rok szkolny.

Warunki tworzone będą wspólnie: nauczyciel, rodzic, wychowanek mając na uwadze otwartość placówki przedszkolnej na potrzeby środowiska.

Poszukiwanie sojuszników i sponsorów wspomagających realizację założonych w programie celów, odbywać się będzie na bazie zaproszeń do wspólnej zabawy z dziećmi, wystawek prac, kiermaszów oraz aukcji „efektów” wspólnej działalności plastycznej.

Założeniem tego programu jest również współpraca z artystami plastykami, korzystanie z ich wiedzy, oglądanie ich dzieł oraz obserwacja artysty podczas pracy twórczej, wycieczki do muzeów, oglądanie wystaw prac plastycznych znanych artystów malarzy, oglądanie albumów o malarstwie, architekturze, ogólnie rzecz ujmując o sztuce. Jednym z najważniejszych założeń jest zamiar organizowania między przedszkolnych konkursów plastycznych, w których będą mogły wykazać się chętne dzieci z różnych okolicznych przedszkoli. Ponadto program ten zakłada organizację plenerów malarskich dla dzieci, oraz twórczych sobót plastycznych dla całych rodzin.

Ewaluacja końcowa

opinie rodziców na temat organizowanych zajęć plastycznych (plenery malarskie, twórcze soboty plastyczne)

ankieta dla rodziców na temat prezentowanych umiejętności przez dzieci

kwestionariusz dla nauczyciela

zgromadzone prace plastyczne dzieci

organizowanie przedszkolnej galerii małych artystów

obserwacje własne

wywiad dla dziecka uczęszczającego na zajęcia plastyczne

osiągnięcia w konkursach plastycznych

Ankieta dla rodzica:

1. Czy państwa dziecko chętnie uczestniczy w zajęciach plastycznych?

a) TAK

b) NIE

2. Jak państwo oceniacie poziom prowadzonych zajęć?

a) bardzo dobry,

b) zadowalający,

c) nie wystarczający.

3. Czy w tworzeniu prac plastycznych pomaga dzieciom podkład muzyczny?

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

4. Czy w państwa opinii malowanie muzyki to łatwe czy trudne zadanie?

a) łatwe

b) trudne

Jeśli trudne, to dlaczego i czy warto kontynuować zajęcia typu „Malowanie muzyki”?

…………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………

5. Czy uważacie, że zajęcia plastyczne są dziecku potrzebne?

a) TAK

b) NIE

Kwestionariusz zdolności i osiągnięć twórczych dziecka (dla nauczyciela)

Imię i nazwisko dziecka ………………………………………………..

Data urodzenia ………………………………………………………..

Data wypełniania kwestionariusza ……………………………………..

W jakim stopniu dziecko przejawia podane cechy Zdecydowanie tak Raczej tak Trudno powiedzieć Czasami Nie
Lubi rysować
Często rysuje i tworzy nowatorskie prace
Interesują je różne formy plastyczne
Korzysta z różnych technik plastycznych
Chętnie wykonuje prace plastyczne
Samodzielnie sięga po materiały plastyczne
Zachowuje poprawną kompozycję rysunku
Dokładnie odtwarza szczegóły w rysunkach
Tworzy wielobarwne rysunki
Do prac wprowadza elementy dekoracyjne
W pracach wyraża emocje
Wykorzystuje perspektywę
Tworzy prace abstrakcyjne
Przeważnie wypełnia całą przestrzeń kartki
Chętnie wykonuje prace przestrzenne
Lubi tworzyć na tle różnego rodzaju muzyki
Lubi malować muzykę

Wywiad z dzieckiem:


1. Czy lubisz zajęcia plastyczne?

1. TAK

2. NIE

2. Jakiego typu zajęcia lubisz najbardziej?

a) malowanie

b) rysowanie

c) lepienie

d) wycinanie

e) wydzieranki

f) wyklejanie

g) inne (jakie?)

3. Czy lubisz malować przy muzyce?

4. Czy lubisz malować muzykę?

5. Wskaż odpowiednią mimikę, która najczęściej towarzyszy ci na zajęciach plastycznych.

Podsumowanie

Ewaluacja daje nauczycielowi możliwość oceny własnej pracy, zastanowienia się nad własnymi kompetencjami, w przyszłości przemyślenia i udoskonalenia zajęć. Prace plastyczne dzieci to źródło wiedzy o ich myślach i przeżyciach. Zostawiamy więc dziecku swobodę w zakresie sposobu widzenia, odczuwania i tworzenia. Musi ono bowiem stworzyć własną wypowiedź i samodzielnie dokonać „odkrycia”. Stanie się to wówczas, gdy mu to umożliwimy, systematycznie i rozumnie wprowadzając w zagadnienie estetyki i piękna.

Wierzymy, że opracowany przez nas program spełni te oczekiwania.

Przykładowe scenariusze


I. Twórcza sobota plastyczna pt. „Jesień muzyką malowana”:

Przed danym dniem wykonanie odpowiedniej dekoracji sali, zorganizowanie wystawy reprodukcji prac różnych artystów oraz własnych prac plastycznych. Przygotowanie wszelkich materiałów potrzebnych do zajęć, czyli sztalug z przyczepionymi zagruntowanymi kartkami z bloku technicznego, kartek płóciennych, liści do techniki „frotage”, farb temper, pędzli, gąbek.

Przebieg zajęcia:

1.      Powitanie rodziców i dzieci.

2.      Zabawa ruchowa „Pianista”.

3.      Prezentacja obrazów i ilustracji przedstawiających jesienne krajobrazy.

4.      Zapoznanie z różnymi technikami malarskimi:

– frottage

– malowanie pędzlem

– malowanie palcem

– malowanie gąbką

5.   Wykonywanie prac plastycznych na zagruntowanych oraz płóciennych kartkach przy muzyce klasycznej.

6.   Stworzenie wystawy z wykonanych przez dzieci i ich rodziców prac.

7.   Słodki poczęstunek dla uczestników zajęć (kawa, herbata, słodkości).

8.   Ewaluacja spotkania (ustne opinie dzieci i pisemne opinie rodziców), pożegnanie uczestników spotkania.

9. Uprzątnięcie sali przez nauczycielki prowadzące spotkanie.

II. Przykłady nietypowych zajęć plastycznych:

1. Obrazki malowane krepiną

Przygotowujemy:

Kartki papieru, taśmę klejącą, miskę z wodą i gąbką, pocięte na paski kolorowe bibułki marszczone, spryskiwacz do kwiatów.

Przebieg:

Kartkę papieru przyklejamy taśmą klejącą do stołu. Moczymy papier i układamy na nim kolorowe paski bibułki marszczonej. Na koniec można jeszcze spryskać całość wodą. Bibułę zdejmujemy przed wyschnięciem.

Uwagi:

Przyklejenie kartki do stołu jest gwarancją, że po wyschnięciu będzie ona idealnie płaska (nie pomarszczona i falista ).

W zajęciu można wykorzystać bibułkę – na przykład pozostałości z dekoracji sali na bal przebierańców.

2. Deszczowy obrazek

Przygotowujemy:

Arkusz brystolu (może być kolorowy), kilka par kaloszy, duże pojemniki z rozwodnioną farbą plakatową w kilku kolorach, taśmę klejącą.

Przebieg:

Przyklejamy brystol do podłogi. Przygotowujemy kalosze i duże pojemniki z farbą plakatową w różnych kolorach. Dzieci wchodzą w kaloszach do farby i spacerują po papierze pozostawiając po sobie ślady..

Uwagi:

Kalosze powinny być większe od rozmiaru jakie nosi dziecko ponieważ łatwiej można będzie je ubierać. Mogą to być kalosze starszego rodzeństwa.

Najlepiej przygotować tyle pojemników z farbą ile jest par kaloszy.

3. Kolorowe plamy

Przygotowujemy:

Tusze w różnych kolorach, karki papieru.

Przebieg:

Na kartce papieru robimy plamy kolorowymi tuszami i dmuchamy. W ten sposób powstają fantazyjne kształty.

Uwagi:

Zajęcie to jest często wykonywane z użyciem farb wodnych. Dzięki wykorzystaniu tuszu o wiele łatwiej rozbryzgują się plamy po kartce. Jest to szczególnie pomocne w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi, które nie potrafią wystarczająco silnie dmuchać.

4. Tło z suchych pasteli

Przygotowujemy:

Suche pastele, nożyk, duży arkusz jasnego papieru, kawałki gąbki, kredki.

Przebieg:

WERSJA I

Na stole rozkładamy duży arkusz papieru. Za pomocą nożyka rozdrabniamy pastele na proszek rozmieszczając je punktowo w różnych częściach kartki. Następnie gąbką rozcieramy pastele wykonując przy tym ruchy kołowe. Na tak wykonanym tle rysujemy dowolny obrazek najlepiej miękkimi kredkami (na zdjęcie)

WERSJA II

Rysujemy suchymi pastelami obrazek. Po zakończeniu za pomocą gąbki delikatnie przecieramy obrazek i tak powstaje tło.

Uwagi:

Bardzo ładnie obrazki z pastelowym tłem prezentują się na jasno beżowych papierach.

5. Malowanie wałkami

Przygotowujemy:

Zestawy wałków z podstawkami (do kupienia w sklepach z artykułami do remontów), rozwodnione farby plakatowe lub klejowe, arkusze szarego papieru lub brystolu, szeroka taśma samoprzylepna.

Przebieg:

Przyklejamy papier do podłogi lub stołu za pomocą taśmy i malujemy wałkami w dowolnych kierunkach.

Uwagi:

Proszę przygotować tyle zestawów podstawek i wałków ile jest kolorów farb. Ja do tego zajęcia wykorzystałam stare komplety, które służyły do malowania farbami olejnymi mebli przedszkolnych. Zakupiłam tylko kilka wymiennych gąbek, które po zajęciach plastycznych wystarczy dobrze umyć i mogą służyć do następnych zajęć lub do remontu.

6. Jak  malować  wełną

Przygotowujemy:

Kawałki mocnej włóczki, kolorowe kartki i miseczki z rozwodnioną farbą klejową w dwóch kolorach.

Przebieg:

Włóczkę wkładamy do miseczki i przenosimy na kartkę układając w dowolny sposób ale tak, żeby jeden koniec wystawał poza brzeg kartki. Składamy kartkę na pół. Jedną rękę kładziemy na kartce a drugą wyciągamy wełnę. Rozkładamy pracę. Czynności powtarzamy ale z wykorzystaniem innego koloru farby.

Uwagi:

Farba powinna być gęsta. Prace najlepiej wykonywać w pobliżu łazienki, ponieważ kilkakrotnie trzeba będzie myć ręce.

Bibliografia

1.                  Trojanowska- Kaczmarek A. „Dziecko i twórczość”, Ossolineum 1971

2.                  Szuman S. „Sztuka dziecka”, Warszawa 1990

3.                  Rudowski T. „Wyznaczniki uzdolnień nauczycieli i uczniów”, WSPS, Warszawa 1994

4.                  Lovenfeld V., Brittain W. L. “Twórczość a rozwój umysłowy dziecka”, PWN 1977

5.                  Lam W. Malarstwo dzieci i jej naturalny rozwój”, NK 1967



Być może zaintresują Cię również inne nasze materiały: