OPIS I ANALIZA PRZYPADKU DZIECKA AGESYWNEGO

IDENTYFIKACJA PROBLEMU

 

Kuba jest chłopcem 5-letnim. Uczęszcza do grupy dzieci 5 i 6 – letnich. Od początku pobytu w oddziale przedszkolnym /od 4 roku życia/ cechowały go pewne powtarzające się zachowania:

– brak zainteresowania zajęciami dydaktycznymi

– duża ruchliwość

– zaczepianie innych dzieci

– rzucanie przedmiotami

– żądanie zajmowania się tylko nim i chęć ciągłego skupiania na sobie uwagi nauczyciela

– kłopoty adaptacyjne w oddziale przedszkolnym

– częste ataki złości, agresja fizyczna: uderzania, popychanie czasem gryzienie

– niszczenie wytworów dzieci.

 

Problemem Kuby zajęłam się w trosce o jego wszechstronny rozwój i dalsze funkcjonowanie w grupie. Niepokoił mnie wpływ jego zachowania na inne dzieci, a także zaburzona jakość zajęć dydaktyczno – wychowawczych. Dalsze nieodpowiednie zachowanie chłopca może spowodować sytuację, w której zagrożone zostanie bezpieczeństwo innych dzieci. Podjęłam się pracy z Kubą, aby odpowiednim podejściem i metodami wychowawczymi łagodzić jego nadmierną ruchliwość i nadwrażliwość emocjonalną. Problem Kuby poruszyłam na spotkaniu z metodykiem Panią  I. Kaczmarowską „Bezpieczeństwo w przedszkolu” zorganizowanym w Publicznym Przedszkolu w Dobrem, na którym poruszone zostało też zagadnienie dzieci  agresywnych i sprawiających trudności, gdzie otrzymałam wiele cennych rad.

 

GENEZA I DYNAMIKA ZJAWISKA

 

Kuba jest jednym z dwójki dzieci państwa M. Dziecko wychowuje się w rodzinie pełnej, w bardzo dobrych warunkach bytowych. Spełniane są wszystkie zachcianki chłopca (bardzo drogie zabawki, nietypowe przybory plastyczne, sprzęt elektroniczny, wyjazdy). Chłopiec jest kochany i otoczony opieką, lecz proces wychowawczy nie zawsze przebiegał prawidłowo. Rodzice mają kłopoty wychowawcze ze swoimi małymi pociechami. Z rozmów z mamą wynika, że między dziećmi używanie siły jest powszechnie przyjętą formą rozwiązywania konfliktów. Niekorzystnie na dziecko z pewnością wpłynęła niekonsekwencja i nadopiekuńczość rodziców.

Pod względem dydaktycznym Kuba nie budzi większych zastrzeżeń, ma bogaty zasób słów i jest sprawny grafomotorycznie, chodź prace wykonuje szybko i niestarannie. Podczas zajęć ciągle kręci się, zajmuje sprawami niezwiązanymi z tematem. Nie umie dostosować się do norm i zasad obowiązujących podczas swobodnych, jak i zorganizowanych zabaw, często kłóci się z rówieśnikami, nie reaguje na uwagi nauczyciela. Zwykle jego zabawy są chaotyczne, często zmieniane lub porzucane. Problemy z rówieśnikami próbuje rozwiązywać używając w stosunku do nich siły fizycznej, decyzje podejmuje impulsywnie nie przewidując konsekwencji swojego działania. Ma duży wpływ na rówieśników w grupie.

Chłopiec bardzo często chce być akceptowany, pragnie być przywódcą grupy i zawsze być na pierwszym miejscu. Żadne inne miejsce dla niego się nie liczy, czy to w parze czy w rywalizacjach grupowych.

 

 

 

 

ZNACZENIE PROBLEMU

 

Kuba zaczyna być odrzucany przez grupę. Dzieci przyzwyczaiły się, że to on bywa najczęściej inicjatorem awantur w grupie i na niego zrzucają winę, jeśli dochodzi między nimi do konfliktu. Nauczyciel zauważył, że inne dzieci też zaczynają być agresywne w „obronie” przed agresywnym Kubą.

Odrzucenie przez grupę i konflikty z kolegami powodują, że chłopiec nie chce chodzić do oddziału przedszkolnego.

 

PROGNOZA

 

Prognoza negatywna

  • brak zrozumienia i akceptacji ze strony środowiska (nauczyciela, rodziców, rówieśników), może spowodować nasilenie się agresji w stosunku do otoczenia
  • nie odpowiednia organizacja zajęć nie pozwoli chłopcu osiągać i dostrzegać efektów wykonywanej pracy, doprowadzi do niskiej samooceny, braku wiary we własne siły, zaniku motywacji do nauki, narastania trudności
  • częste głośne zwracanie uwagi na forum grupy utrwali negatywną o nim opinię, może prowadzić do rozwoju u niego osobowości aspołecznej charakteryzującej się kłopotami w przedszkolu / następnie w szkole/ spowodowanymi ciągłym łamaniem zasad
  • brak konsekwencji w wymaganiu wykonania zadania utrwali w nim postawę unikającą

 

Prognoza pozytywna

  • akceptacja środowiska spowoduje stopniowe przyswojenie i przestrzeganie przez Kubę norm i zasad pożądanych w przedszkolu i społeczeństwie, a w konsekwencji utrzymania prawidłowych relacji z rówieśnikami i dorosłymi
  • wykonywanie krótkich zadań, z którymi sobie poradzi podniesie jego samoocenę, motywację do nauki, zachęci do podejmowania kolejnych zadań
  • stopniowanie trudności i wydłużanie czasu wykonania pracy wpłynie na rozwój koncentracji, uwagi, pamięci
  • częste nagradzanie, chwalenie, dostrzeganie wysiłków chłopca zmotywuje go do staranności i dalszego wysiłku

 

PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ

 

Cele:

 

– Wdrażanie chłopca do poprawnych, pozbawionych agresji zachowań

– Stworzenie w grupie przyjaznej atmosfery, unikanie konfliktów

– Nabycie przez dziecko umiejętności opanowywania zniecierpliwienia i ruchliwości podczas zajęć

– Rozwijanie koncentracji uwagi

– Przestrzeganie przez dziecko norm społecznych i umów obowiązujących w grupie przedszkolnej

 

 

Zadanie: Współpraca z rodzicami

 

Sposoby realizacji:

– indywidualne rozmowy, informowanie na bieżąco o zachowaniu dziecka, indywidualne spotkania z rodzicami Kuby, na których należy omówić konkretne zachowania chłopca i wspólnie zastanowienie się, jak na poszczególne elementy jego postępowania powinien reagować nauczyciel, a jak rodzice w domu

– ustalenie wspólnych metod postępowania z dzieckiem

– udział rodziców w zajęciach otwartych, uroczystościach i spotkaniach grupowych

– zachęcenie rodziców do skorzystania z pomocy psychologa

 

Zadanie: Współpraca z psychologiem

 

Sposoby realizacji:

 

– zajęcia indywidualne z panią psycholog

 

Zadanie: Organizowanie zabaw  rozwijających koncentrację uwagi

 

Sposoby realizacji:

 

– zabawy konstrukcyjne

– proste układanki

– zabawy aktywizujące – rozwijające koncentrację uwagi, stopniowanie trudności wykonywanych zadań, dzielenie trudnego na mniejsze części,

– konsekwentne wymaganie wykonania podjętej pracy, wskazanie na widoczny efekt

 

Zadanie: Przestrzeganie norm społecznych i umów obowiązujących w grupie

 

Sposoby realizacji:

 

– przypominanie o regułach obowiązujących w grupie-kontrakt grupowy

– w trudnych sytuacjach spokojne interweniowanie

– stosowanie wzmocnień pozytywnych, motywowanie do działań, przydzielanie ról do pełnienia w grupie i ponoszenie za nie odpowiedzialności, stosowanie zrozumiałego dla dziecka systemu nagród i kar,

– zabawy przeciw agresji

– spokojne wydawanie poleceń przez zwracanie się bezpośrednio do dziecka, powtarzanie prostych komunikatów

 

Zadanie: Praca z grupą

 

Sposoby realizacji:

– rozmowy w grupie na temat agresji, różnych form zachowań, konsekwencji takich zachowań

– przeprowadzenie kilku zajęć pokazujących dzieciom akceptowane formy zachowań i te nieakceptowane

 

WDRAŻANIE ODDZIAŁYWAŃ

 

Pierwszym etapem oddziaływań na dziecko było zaproszenie rodziców Kuby na rozmowę w sprawie zachowania ich syna w oddziale przedszkolnym. Zaproponowanie konsultacji z psychologiem.

Sugerowałam rodzicom, aby w stosunku do syna starali się unikać nadmiaru bodźców (np. częste oglądanie telewizji, nadmiar hałasu, zbyt wyczerpujące zabawy, agresywne gry komputerowe, zwracanie się do dziecka podniesionym tonem, kłótnie rodzinne). Starałam się też wskazać rodzicom skuteczne sposoby nagradzania dziecka za każde najmniejsze osiągnięcie. Nie koniecznie muszą to być rzeczy materialne.


Podejmując próby właściwego kierowania aktywnością Kuby byłam szczególnie cierpliwa w toku postępowania wychowawczego. Do wykonywania zadań lub ćwiczeń w pisaniu sadzałam chłopca w miejscu gdzie docierało jak najmniej bodźców mogących go rozpraszać. Przypominałam o odpowiednim zachowaniu podczas zajęć, umówiłam się na odpowiednie znaki ręką oznaczające: “cisza, spokój”. Zwracałam uwagę na to co w danej chwili jest najważniejsze. Stopniowo wydłużałam czas wykonywanych zadań i nasilałam stopień ich trudności, zawsze doceniałam efekty jego pracy.

Ze względu na dużą potrzebę ruchu podsuwałam mu do wykonania różne czynności jak: rozdawanie pomocy do zajęć, układanie zabawek czy książek w półkach. Angażowałam go do dodatkowych czynności takich jak np. dyżury, pomoc podczas zajęć, zawieszanie prac dzieci.

 

EFEKTY DZIAŁAŃ

 

  • Kuba nie zrezygnował z agresywnych zachowań wobec kolegów, jednak jest ich zdecydowanie mniej
  • rówieśnicy chętniej bawią się z chłopcem i mniej skarżą na jego zachowania
  • Kuba wie, że w razie problemów zawsze może liczyć na pomoc wychowawcy
  • w rozmowach dzieci udowodniły mi , że rozumieją dlaczego nie należy bić  i dlaczego warto unikać niektórych zachowań
  • dzieci zrozumiały , że zachowania agresywne psują atmosferę w grupie i zniechęcają dzieci do siebie oraz są źródłem konfliktów

 

WNIOSKI

 

  • dzieci uczą się agresywnych zachowań z domu, nieodpowiednich filmów, gier komputerowych, od agresywnych kolegów. Skoro się ich uczą mogą się też ich oduczać.
  • Kuba nauczył się wielu sposobów pokojowego rozwiązywania konfliktów
  • dzieci przekonały się, że agresja rodzi agresję i że z takim zachowaniem wiążą się same kłopoty i nieprzyjazna atmosfera w grupie

 

LITERATURA

 

Białek E. : „Jesteśmy jedną, wielką rodziną- scenariusze zajęć dla nauczycieli przedszkola w oparciu o zasady psychosyntezy” w Edukacja w przedszkolu, marzec 2000

Bogdanowicz M. : „Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym”, WSiP , Warszawa 1985

Kozłowska A. : „Dziecko agresywne” w Edukacja w przedszkolu, marzec 1998

„Problemy wychowawcze w przedszkolu”, RAABE, Warszawa 2012

 

 

Załącznik nr 1

Test niedokończonych zdań:

  • „ Z moich rodziców najbardziej lubię”….
  • „ Tata jest”….
  • „ Mama jest”….
  • „ Chciałbym, aby rodzice byli”….
  • „ Rodzice chwalą mnie”….
  • „ Rodzice krzyczą i są źli”….
  • „ Kiedy mam kłopoty”….
  • „ Gdy zrobię coś dobrego”….
  • „ Gdy jestem niegrzeczny”….
  • „ Boję się”….

 

Załącznik nr 2

 

Kwestionariusz rozmowy z dzieckiem.

 

  • Czy lubisz przychodzić do przedszkola?
  • Jak czujesz się w swojej grupie?
  • Czy masz kolegów i koleżanki?
  • Z kim się najchętniej bawisz i dlaczego?
  • Czym się interesujesz?
  • Co najbardziej lubisz robić?
  • Jakie programy telewizyjne oglądasz?
  • Jaki jest twój bohater telewizyjny?
  • Czy lubisz rozmawiać z rodzicami?
  • O czym najczęściej rozmawiacie?
  • Czy pomagasz rodzicom w pracach domowych?
  • O czym marzysz?
  • Kim chciałbyś zostać w przyszłości?



Być może zaintresują Cię również inne nasze materiały: