Dziecko zdolne

„Jedną z najbardziej mylnych idei jest to,
że wszyscy rodzice pragną mieć uzdolnione dziecko.
Pragną bystrych, nawet bardzo bystrych dzieci,
które będą zdawały egzaminy
i utrzymują ich w ślepej miłości.
Jednakże z wyjątkiem wypadków,
kiedy oni sami są nieprzeciętnie uzdolnieni,
przeważnie nie ufają pojęciu uzdolnienia,
oraz nie znają problemów,
jakie mogą z tego faktu wyniknąć”.
Henry Collis

Każde dziecko przychodząc na świat jest wyjątkowe i każde przynosi ze sobą ogromny potencjał, bagaż możliwości miedzy innymi i zdolności. Wielu badaczy tematu uważa, że tyle samo jest różnych zdolności ile jest rodzajów aktywności człowieka, znaczy to, że każdy człowiek powinien rozwijać zdolności na maksymalnym dla siebie poziomie. Zdolności człowieka możemy podzielić na trzy rodzaje: kierunkowe, ogólne i twórcze.

· Zdolności kierunkowe to te, które wiążą się z określona sfera aktywności: zdolności plastyczne, muzyczne, taneczne. Zdolności te obserwujemy u małych dzieci.
· Zdolności ogólne to te, które pozwalają uczyć się w zakresie wiedzy teoretycznej. Dzieci o takich zdolnościach wykazują lepsza pamięć, dużo wcześniej niż rówieśnicy chodzą, mówią, czytają a także posiadają umiejętność posługiwania się wcześniej opanowanym materiałem.
· Zdolności twórcze przejawiają się w umiejętności tworzenia rzeczy nowych. Większość czynności małych dzieci ma charakter twórczy, przy czym aktywność owa jest twórczością subiektywną.

Zdolności są to różnice indywidualne, sprawiają one, że przy danym zasobie wiedzy, praktyki i takich samych warunkach zewnętrznych oraz równej motywacji, jedni ludzie sprawniej niż inni wykonują dane czynności, w tym także szybciej uczą się nowych rzeczy.

Dziecko zdolne to takie, które posiada umiejętność dostrzegania problemów i przystępuje do rozwiązywania ich w sposób najbardziej logiczny i skuteczny.

U małych dzieci oprócz zdolności kierunkowych możemy także zaobserwować zdolności przywódcze, dzieci takie mają ogromny autorytet, posłuch wśród rówieśników. Inne dzieci próbują „doganiać” dzieci zdolne lub je naśladować. Stają się wzorem dla innych dzieci.

Ale często bywa i tak że dziecko zdolne nie zawsze dobrze funkcjonuje w grupie rówieśniczej jest odizolowane od grupy. Nie ma przyjaciół, jest zamknięte w swoim świecie. Inne dzieci postrzegają go jako „dziwaka”, „odmieńca”, od którego należy trzymać się z daleka. Dlatego w wieku szkolnym dziecko zdolne stara się być przeciętniakiem nie wyróżniać się by nie być obiektem zainteresowania a nawet kpin i złośliwości. Bo przecież każde dziecko pragnie mieć kolegów, spotykać się z nimi, bawić, po prostu być w grupie.

Już w wieku przedszkolnym możemy zaobserwować wyraźne sygnały świadczące o ponadprzeciętnych możliwościach niektórych dzieci.

Najbardziej widoczną różnicą charakteryzującą dzieci zdolne od pozostałych jest:

łatwość skupiania się przez dłuższy czas nad danym problemem a także pewna skłonność do introwersji, zdolności przywódcze, zdolność do wytężonej pracy, wytrwałość w uczeniu się, pewność siebie i wysoka samoocena, rozumowanie logiczne, abstrakcyjne, wysoki stopień rozumienia treści i dostrzegania zależności między jej elementami, duża ciekawość, szerokie zainteresowanie, duża zdolność obserwacji, bogaty słownik, uzdolnienia matematyczne, muzyczne, plastyczne, umiejętność wczesnego czytania i pisania, zdolności analizowania i syntetyzowania, łatwość zapamiętywania i odtwarzania danego materiału, zdolność skojarzeń, dążenie do odkryć a także zdolności literackie, teatralne.

Powinniśmy jednak pamiętać, że nawet bardzo zdolne dziecko jest przede wszystkim dzieckiem i potrzebuje dużo czasu i przestrzeni, aby rozwinąć się jako osoba. Pamiętajmy także, iż dzieci muszą się doskonalić nie tylko intelektualnie, społecznie, ale i emocjonalnie. Musimy również pozwolić dzieciom zdolnym popełniać błędy by także na nich mogły się uczyć.

Jak rozpoznać zdolne dziecko ?

oto charakterystyczne cechy szczególnie uzdolnionych dzieci

· Jest bystrym obserwatorem, przytomnym i szybko podchwytującym nowe rzeczy;
· Potrafi wykonywać zadania umysłowe z przyjemnością;
· Potrafi uczyć się szybko i dobrze;
· Używa poprawnie wielu słów;
· Zadaje bardzo dużo pytań;
· Ma oryginalne pomysły;
· Skupia swoją uwagę na tym, co mu się pokazuje nowego;
· Ma dobra pamięć;
· Lubi czytać;
· Przewodzi w grach z innymi dziećmi w tym samym prawie wieku;
· Ma pomysły na zabawę, gdy bawi się z innymi;
· Ma obowiązki do wypełnienia przekazane przez nauczycieli w przedszkolu lub grupie zabawowej;
· Spędza dużo czasu na malowaniu i rzeźbieniu;
· Ma dobre wyczucie perspektywy i szczegółu, gdy rysuje;
· Rysuje oryginalne rysunki, które nie przypominają prób innych dzieci;
· Lubi oglądać obrazy i komentować je;
· Ma dobre poczucie rytmu i lubi poruszać się w takt melodii;
· Posługuje się ekspresywnymi ruchami ciała dla okazania nastroju, emocji;
· Ma dobrą koordynacje ruchów;
· Lubi wystukiwać rytm, gdy gra muzyka;
· Jasno wyraża koncepcje w mowie;
· Nie zraża się łatwo, gdy rzeczy nie idą po jego myśli;
· Wcześnie zaczyna czytać.
· Lubi rozwiązywać zadania liczbowe;
· Pragnie poznać przyczynę zjawisk;
· Jest manualnie zręczne i potrafi manipulować niewielkimi przedmiotami;
· Bardzo pochłaniają je rzeczy, wobec których wykazuje zainteresowanie.
· Bez przerwy eksperymentuje z nowymi rzeczami;
· Woli samodzielnie rozwiązywać problemy;
· Jest bardzo pomysłowe w znajdywaniu odpowiedzi i nowych sposobów robienia czegoś;
· Ma bujną, bogatą wyobraźnię i tworzy świat fantazji;
· Jest ożywione, gdy rozwiązuje problem bądź dokonuje jakiegoś odkrycia;
· Samo podaje pomysły nowych zadań, nie polega na innych przez cały czas;
· Przejawia radość życia;
· Jest pewne siebie, jeśli chodzi o jego umiejętności rozwiązywania nowego problemu;
· Ma bardzo wielu przyjaciół i kolegów;
· Jest zawsze skore do odkrywania nowego otoczenia;
· Inni traktują je jako przywódcę;
· Wymyśla pomysłowe opowiadania i lubi je opowiadać;
· Przejawia bardzo niezależną postawę wobec życia;
· Przejawia zamiłowanie do zabaw językowych, gier słownych;
· Niegrzecznie zachowuje się zwłaszcza w chwilach znudzenia lub sfrustrowania;
· Brak cierpliwości wobec rówieśników wolniej kojarzących fakty.


Dziecko będzie aktywne, gdy:

· cel jest dla niego bliski i wyraźny ( ma poczucie sensu, tego co robi ),
· uwzględnia się jego potrzeby i zainteresowania (zadania uznaje za własne),
· ma poczucie bezpieczeństwa, prawo do błędu, otrzyma koniecznie wsparcie i informację zwrotną,
· działaniom towarzyszą odczucia i emocje,
· bierze udział w planowaniu i podejmowaniu decyzji ( coś ode mnie zależy),
· odczuwa satysfakcję ( lubi to robić ),
· ma poczucie własnej wartości ( ja to potrafię ),
· dostrzega się jego wkład pracy, a nie tylko efekt ( nauczyciel i grupa dostrzegają jego wysiłek i doceniają go ),
· kiedy ma możliwość zrealizowania własnych pomysłów.

Literatura
Bates J. Munday S.: „Dzieci zdolne ambitne i utalentowane” .Warszawa. Liber, 2005.
Lewis D.: „Jak wychować zdolne dziecko”. Warszawa PZWL 1988.
Limont W.: „Zdolności twórcze dzieci w wieku przedszkolnym”
Wychowanie w Przedszkolu 8/2002. .
Vos J. Dryden G. DambachK.E.: „Rewolucja w uczeniu”. Zysk S-ka 2003.

OPRACOWAŁA
mgr Marzena Sadurska



Być może zaintresują Cię również inne nasze materiały: