Dlaczego trzeba dzieciom głośno czytać

W przedszkolu trudno sobie wyobrazić codzienną pracę bez odwołania się do literatury dziecięcej. Baśnie i legendy są kanwą do organizowanych zajęć dydaktycznych, stanowią inspirację do prac plastycznych, zabaw twórczych i odgrywania scenek teatralnych. „Baśń czy bajka to elementarz, z którego dziecko uczy się czytać we własnym umyśle, elementarz napisany w języku obrazów. Jest to jedyny język, dzięki któremu możemy zrozumieć siebie i innych, zanim dojrzejemy intelektualnie”. (B. Bettelheim „Cudowne i pożyteczne.”)

Niestety w dobie telewizji i komputerów nie wszyscy rodzice czytają i opowiadają swoim dzieciom bajki. Coraz częściej czytanie książek zastępuje telewizja. Ekranowa przemoc i agresja obecna w programach dla dzieci i filmach rysunkowych, nieustanna inwazja reklam oraz fascynująca maluchy władza nad światem w grach komputerowych, jest dla nich najatrakcyjniejszą formą spędzania wolnego czasu. Jedno jest pewne – ten rodzaj rozrywki źle wpływa na rozwój emocjonalny i umysłowy dziecka, zmienia strukturę mózgu i hamuje jego rozwój w wielu płaszczyznach sfer rozwojowych. Człowiek nie rodzi się czytelnikiem. Trzeba w nim obudzić zamiłowanie do książki, a skutecznym na to sposobem jest głośne czytanie dzieciom. Co zatem zrobić, aby książka zagościła w domu każdego dziecka? Odpowiedź jest prosta. Należy zachęcić rodziców do głośnego czytania swoim maluchom. Każdy z nas zdaje sobie sprawę, że głośne czytanie ma wiele zalet: rozwija język i wyobraźnię, uczy myślenia; buduje i umacnia więzi pomiędzy rodzicami i dziećmi; zapewnia emocjonalny rozwój; pomaga w wychowaniu; ułatwia naukę; kształtuje nawyk czytania i zdobywania wiedzy na całe życie. Czytać dziecku można w każdym wieku – niemowlakowi (gdyż czytanie na głos stymuluje rozwój jego mózgu i buduje trwałe skojarzenie czytania z przyjemnością, poczuciem bezpieczeństwa), przedszkolakowi (gdyż rozbudza w nim ciekawość świata i ułatwia zrozumienie siebie i innych), a nawet nastolatkowi (gdyż pomaga mu pokonać wiele problemów wieku dorastania). Zaszczepiona w dzieciństwie miłość do książek zaowocuje z dobrym skutkiem w przyszłości. Przyjemne doznania z książką u małego dziecka przygotowują miejsce dla zainteresowań literaturą w życiu dorosłym.

Jestem nauczycielką w przedszkolu od dwudziestu siedmiu lat. Obecnie pracuję w grupie czterolatków. Czytam dzieciom codziennie, przy każdej nadarzającej się okazji. Głośne czytanie jako jeden z elementów oddziaływania na dziecko włączyłam do swojego programu autorskiego „Wpływ baśni i bajki na psychikę dziecka w wieku przedszkolnym oraz na rozwój jego twórczości plastycznej”. Z początku chodziło mi o to, by dzieci szybciej i łatwiej pokonywały trudności związane z adaptacją do warunków przedszkolnych. Później zauważyłam, że dzieci bardzo chętnie słuchają bajek, i doszłam do wniosku, że dzieje się tak dlatego, że tam świat realny miesza się ze światem fikcji, tam można spotkać przyjaciół i przeżyć fascynujące przygody, a przede wszystkim pozbyć się lęku. Dzieci bardzo często nie potrafią mówić o własnych kłopotach. Nie umieją też opowiedzieć o swoich lękach i niepokojach, a niekiedy nawet ich rozpoznać. Myślą również, że gdy wyrażą je słowami one się nasilą. Ponieważ zabawa i fantazjowanie są dla dzieci głównymi sposobami uczenia się i zdobywania wiedzy o świecie, bajki stanowią tutaj nieocenioną pomoc. Bohaterowie bajek aktywnie pokonują trudności i przeszkody, są pełni samozaparcia, cierpliwi, wytrwali, wiedzą gdzie szukać pomocy w miarę potrzeby i jak korzystać ze wskazówek innych. Baśnie uczą radzenia sobie w trudnych sytuacjach życiowych, a postacie w nich opisane reprezentują określony typ: dobry lub zły. Zło nie zostaje pozbawione atrakcyjności, lecz bohater pozytywny jest bardziej pociągający, przez co dziecko utożsamiając się z nim przejmuje jednocześnie zasady moralne. Baśnie dają nadzieję, że nawet słaby może zwyciężyć, jeśli stawi czoło przeciwnościom losu. Skłaniają do rezygnacji z dziecięcej potrzeby zależności, dają poczucie bezpieczeństwa.

Obok dostarczania przeżyć baśnie kształtują cechy społeczne u dzieci tj.: umiejętność życia i działania wśród ludzi, współdziałanie z otoczeniem przyrodniczym, roztaczanie opieki nad słabszymi, podporządkowanie się prawom rządzącym w zespole. Wyrabiają poczucie odpowiedzialności, zaufanie, przywiązanie i szacunek dla dorosłych. Baśnie kształcą i aktywizują wyobraźnię wpływając na procesy intelektualne oraz emocjonalne.

Zalety głośnego czytania wykorzystałam w swojej pracy licencjackiej pt.: „Rola bajki i baśni w redukowaniu lęków u dzieci w wieku przedszkolnym” oraz w pracy magisterskiej pt. „Wpływ baśni i bajki na rozwój inspiracji plastycznej u dziecka przedszkolnego”. Wiek przedszkolny to poważny okres w życiu dziecka, okres tworzenia się nawyków, kształtowania procesów uczuciowych, umysłowych, charakteru oraz osobowości. Właśnie w tym wieku należy dostarczać dzieciom odpowiedniej lektury, a bajki nadają się do tego wyśmienicie. Każde dziecko wykorzysta z baśni to, co jest mu w danej chwili najpotrzebniejsze. Zadaniem dorosłych jest pomoc w pracy nad nurtującymi dzieci problemami. Przyswojenie symbolicznego przekazu opowieści ułatwią: rysowanie, wydzieranie, malowanie, lepienie. Wypowiadając się artystycznie w sposób charakterystyczny dla swojego poziomu rozwojowego, dziecko uczy się niezależności myślenia i sposobu wyrażania swoich sądów. Dobrze jest też umożliwić dzieciom odebranie fragmentów lub całości baśni, tak jak chcą to same zrobić. Dużo czasu należy poświęcić również na rozmowy nie tylko o baśniach, lecz także o życiu codziennym

Pojawia się pytanie: jakie lektury wybierać do czytania? Wydawnictwa “zalewają” nas bogato ilustrowanymi książkami, które od pierwszej chwili przyciągają wzrok rodziców i dzieci. Należy zwrócić uwagę nie tylko na stronę graficzną książki, ale przede wszystkim na jej treść. Rozwojowi dziecka służą książki dostosowane do jego wieku, napisane dobrą, poprawną polszczyzną. Proponuję korzystać z utworów znanych autorów literatury dziecięcej: J.Tuwima, J.Brzechwy, M.Konopnickiej, M.Kownackiej, K.Makuszyńskiego, D.Gellner, W.Chotomskiej, D.Wawiłow, braci Grimm, J.Ch.Andersena, A.Lindgren; bo są one gwarancją dobrego wpływu na rozwój dziecka..

Jak czytać? Przystępując do czytania, należy stworzyć odpowiednią atmosferę. Dobrze jest zacząć od słuchania muzyki relaksacyjnej z dzieckiem, a kiedy dziecko jest zrelaksowane rozpocząć czytanie. Stosownie do tematyki książki, dobrze jest odpowiednio modulować głos, pewne nastroje wyrażać mimiką. Po każdej przeczytanej stronie, jeżeli jest ilustrowana, pokazywać ilustracje. Kiedy spontanicznie reaguje np. wybuchami śmiechu, nie bronić mu tego. Starać się podtrzymać radosny nastrój. Po przeczytaniu książki, bajki, baśni itp. wskazana jest krótka rozmowa z dzieckiem o przygodach bohaterów. Dzieci chętnie opisują słowami zdarzenia następujące po sobie, a następnie malują wybrany przez siebie fragment z utworu literackiego. Książki powinno się dobierać tak, by treścią odpowiadały możliwościom i zainteresowaniom dzieci. Celem czytania zawsze powinna być przyjemność dziecka. Głośne czytanie jest bardzo łatwe, bo jest w zasięgu możliwości każdego. Nie wymaga szczególnych zdolności ani nakładów finansowych. Z drugiej strony jest też bardzo trudne, bo wymaga dyspozycyjności i zaangażowania. Może być zarówno dla nauczycieli, jak i rodziców praktycznym pomysłem na pożyteczne spędzenie czasu z dzieckiem, pomysłem, jak wychować dziecko, by zapewnić mu wszechstronny rozwój.

Oto kilka propozycji ciekawych książek dla dzieci:

Pierwsze baśnie Andersena ukazały się w 1835 roku, a polscy czytelnicy zaczęli je poznawać od 1852. Od tego czasu ukazało się wiele różnych wydań. Jednak poza kilkoma zaledwie baśniami, polskie przekłady powstawały poprzez język trzeci, najczęściej niemiecki. Dopiero dziś, w 200-lecie urodzin pisarza, do rąk czytelnika trafia zbiór baśni przełożonych bezpośrednio z języka oryginału.
.
.


Wiersze i opowiadania znanych polskich autorów zostały specjalnie wybrane dla dzieci najmłodszych. Tworzą świat bliski i dobrze znany dziecku, jednocześnie wprowadzając je w krąg nowych spraw i zjawisk. Opowiadania, w których określone słowa zastąpiono obrazkami, zachęcą przedszkolaka do wspólnej lektury wraz z dorosłymi, a krótkie, rytmiczne wiersze przygotują do odbioru trudniejszej poezji.
.
.
.
W tej książce znajdziesz całą gamę pomysłów na wykonanie ciekawych i rozwijających zabawek z przedmiotów codziennego użytku. Jeśli pragniesz, aby twoje dzieci świetnie się bawiły, ale nie stać się na wydawanie setek złotych na zabawki dla nich, sięgnij po ten przystępny poradnik.
.
.
.
W książce znajdziemy tak popularne wiersze Brzechwy jak “Samochwała”, Entliczek-pentliczek”, “Kokoszka-smakoszka”, “Kaczka-dziwaczka” i wiele innych….
.
.
.
.
.
.
Bogato ilustrowana książka dla dzieci zawiera 13 najpiękniejszych bajek: Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków, Jaś Fasola, O rybaku i złotej rybce, Trzy małe świnki, Piękna i bestia, Księżniczka na ziarnku grochu, Wilk i siedem koźląt, Dzielny ołowiany żołnierzyk, Cudowna lampa Aladyna, Stoliczku, nakryj się, Złotowłosa i trzy misie, Pani Zima oraz Czerwony Kapturek…
.
.
.
Dołącz do wesołej gromadki przyjaciół Misia o Bardzo Małym Rozumku. W tej pięknie ilustrowanej książce znajdziesz przygody Puchatka, Prosiaczka, Tygryska i innych mieszkańców Stumilowego Lasu. Zobaczysz, jak radzą sobie w trudnych chwilach i jak ważna jest dla nich przyjaźń…
.
.
.
.
Co najprzyjemniej robić w długie zimowe wieczory? Dziewięć bajek do głośnego czytania wprawi Was w świąteczny nastrój i doda wiary, że duch Bożego Narodzenia wróży szczęście na cały rok….
.
.
.
.
Czwórka bohaterów wędruje lądem, po wodzie i w powietrzu, przekonując się, że ‘wszystkie drogi prowadzą do domu’. Dom rodzinny, ta ważna część dziecięcego świata, jawi się przy tym jako ostoja bezpieczeństwa, przestrzeń pełna ciepła i serdeczności, gwarancja własnego miejsca na ziemi….
.
.
.
.
To zbiór opowiadań z pogranicza realności i bajki. Ich bohaterami są zakatarzone krasnoludki, niewidzialne psy, łakome smoki i bezdomne hipopotamy. I, oczywiście, dzieci, które cały ten świat ożywiają siłą swojej wyobraźni….



Być może zaintresują Cię również inne nasze materiały:

  • Kreatywny i twórczy nauczyciel – rozważaniaKreatywny i twórczy nauczyciel – rozważania W dzisiejszych czasach  ważne jest  wychowanie nowego pokolenia tak, aby zrozumieli dzisiejszą rzeczywistość, oraz wyposażenie ich w […]
  • Scenariusz zajęcia “Dzień pomarańczowy”Scenariusz zajęcia “Dzień pomarańczowy” TEMAT: SOK POMARAŃCZOWY - SMACZNY I ZDROWY CELE OGÓLNE: -  promowanie zdrowego stylu życia, uświadamianie dzieciom znaczenia […]
  • Czy japońska manga wychowuje?Czy japońska manga wychowuje? Oddziaływanie mediów na dzieci i młodzież niejednokrotnie było przedmiotem zainteresowania ze strony wielu pedagogów i psychologów. Wyniki […]
  • Program logopedycznyProgram logopedyczny Program logopedyczny dla dzieci 5 i 6 letnich OPRACOWAŁA: S.MGR MAGDALENA TOKAJ Wstęp Logopedia-nauka zajmująca się […]
  • Moje miastoMoje miasto Projekt Edukacyjny MOJE MIASTO KOSZALIN Prowadzący: Mirosława Majorek, Małgorzata Piwowarska Miejsce realizacji: Przedszkole nr […]
  • Bajek czarBajek czar Będąc nauczycielką przez 14 lat zaobserwowałam wraz z koleżankami pracującymi w przedszkolu, iż dzieci już od najmłodszych lat interesują […]