Autorski program edukacji artystycznej w zakresie sztuk plastycznych dla dzieci w wieku od 4 do 5 lat

“TWÓRCZE WARSZTATY PLASTYCZNE”

PRZEDSZKOLE ARTYSTYCZNE

Program opracowała: mgr sztuki Joanna Gołdowska

 

WSTĘP

W ostatnich latach wzrosła nasza świadomość o potrzebie kontaktu dzieci w wieku przedszkolnym ze sztuką oraz o roli edukacji plastycznej w rozwoju intelektualnym, poznawczym, emocjonalnym i społecznym naszych małych podopiecznych. Sztuka dzieci ma nieocenioną wartość. Jest ona piękna w swojej naiwności, a mali artyści wyrażają w ten sposób swoje marzenia, lęki i pragnienia. Aktywność twórcza dzieci jest zdolnością naturalną, instynktowną i podświadomą. Dzieci są kreatywne z natury, dlatego głównym zadaniem osób pracujących z dziećmi powinno być szanowanie, rozwijanie i pielęgnowanie tych wspaniałych możliwości, a za razem unikanie wszystkiego co mogłoby prowadzić do zahamowania ekspresji dziecka.

 

WPROWADZENIE DO PROGRAMU

„Wystarcz przyjrzeć się dzieciom jak spontanicznie sięgają po różne narzędzia, które zostawiają ślady. Zupełnie naturalnie wyrażają siebie nie tylko w słowach, ale też w obrazach (…) Sztuka dzieci odzwierciedla wiedzę o rzeczywistości, a nie rzeczywistość. Ta spontaniczna zdolność tworzenia z czasem jednak zanika.[1]Słowa te oraz praca z dziećmi, zainspirowały mnie do stworzenia autorskiego programu zajęć edukacyjnych. Pisząc program chciałam aby nie obejmował on jedynie zagadnień związanych ściśle z jedną dziedziną sztuki, lecz przede wszystkim aby wspomagał wszechstronny rozwój dziecięcej wyobraźni oraz zdolności manualnych. Poprzez stawianie dzieciom ciekawych problemów plastycznych związanych z używaniem różnorodnych technik, tworzeniem form przestrzennych oraz niekonwencjonalnym wykorzystywaniem przedmiotów codziennego użytku, pragnę nauczyć dzieci kreatywnego myślenia oraz działania. Sztuki plastyczne nie mogą być rozpatrywane w zupełnym oderwaniu od muzyki i sztuki teatralnej, dlatego podczas realizacji programu niejednokrotnie będę odwoływać się do pojęcia „jedności sztuk”, a co za tym idzie w programie pojawiają się też formy aktywności twórczej muzycznej oraz teatralnej.


[1] Karolak Olga, Jakim językiem mówią rysunki, [w:] Karolak Wiesław, Rysunek w arteterapii, Wydawnictwo WSHE, Łódź 2007

CELE PROGRAMU
Program edukacji artystycznej w zakresie sztuk plastycznych jest zgodny z Podstawą Programową Wychowania Przedszkolnego i zintegrowany z jej treściami.
Cele ogólne:
  • wychowanie przez sztukę,
  • rozwój wyobraźni oraz twórczego myślenia,
  • rozwój zdolności manualnych,
  • wspomaganie wszechstronnego rozwoju dziecka,
  • uruchamianie procesów myślowych potrzebnych do rozwiązywania problemów w codziennym życiu,
  • rozwój umiejętności społecznych,
  • wprowadzenie dzieci w świat wartości estetycznych,
  • zaspokajania poczucia bezpieczeństwa, akceptacji, budowaniu pozytywnego obrazu samego siebie, w grupie rówieśniczej,
  • wspieranie samodzielnych działań i zabaw twórczych dziecka,
  • organizowaniu sytuacji edukacyjnych umożliwiających dziecku kontakt z różnymi dziedzinami sztuki: malarstwo, rzeźba, muzyka, ruch, taniec i teatr.

 

Cele operacyjne:

  • dziecko potrafi wyrażać się przez proste środki wyrazu takie jak kolor i kształt  oraz proste formy konstrukcyjne, oraz proste formy teatralne,
  • dziecko rozwija spostrzegawczość i uczy się uważnie patrzeć (organizować pole spostrzeżeniowe),
  • dziecko rozwija umiejętności precyzyjne – lepienie, klejenie, ugniatanie, wycinanie itp.
  • dziecko uczy się samodzielnego, twórczego pokonywanie przeszkód i rozwiązywania problemów,
  • dziecko słucha w skupieniu i pyta o niezrozumiałe fakty i formułuje dłuższe wypowiedzi w ważnych sprawach,
  • dziecko uczy się konstruować formy plastyczne w oparciu o przekaz werbalny,
  • dziecko potrafi posługiwać się różnymi narzędziami plastycznymi,
  • dziecko uwrażliwia się na piękno natury i dzieł sztuk plastycznych, poznaje świat wartości estetycznych
  • dziecko uczy się umiejętności współdziałania w grupie,
  • dziecko rozwija umiejętności słuchania prostych utworów muzycznych.

PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA DZIECI

Dzięki realizacji treści przedstawionych w programie edukacji artystycznej dziecko:
– kształci i wzbogaca własną pomysłowość, wyobraźnię oraz inwencję twórczą w różnych formach aktywności,

– odkrywa własne możliwości i uzdolnienia artystyczne,
– potrafi słuchać, patrzeć, tworzyć i wyrażać własne przeżycia w kontaktach z różnymi dziedzinami sztuki,
– potrafi przezwyciężyć obawy związane z publicznymi występami,
– potrafi współdziałać w zespole,
– dostrzega piękno sztuki,
– odczuwa radość i satysfakcję z pozytywnych efektów własnych działań.

 

METODY PRACY
– oglądowe (ilustracje, plansze, filmy)

– słowne (rozmowy, opowiadania)

– aktywizujące (scenki dramowe, inscenizacje, zabawy ruchowe, konkursy)

– czynne (zabawy ruchowe)

 

FORMY PRACY

indywidualna, grupowa, zespołowa (jednolita i niejednolita)

 

TREŚCI PROGRAMOWE

Program zwiera następujące ćwiczenia i zajęcia:

  1. Ćwiczenia konstrukcyjne rozwijające wyobraźnię.
  2. Zajęcia z wykorzystaniem różnych mas plastycznych.
  3. Zajęcia mające na celu zapoznać dzieci z różnymi technikami plastycznymi: techniki rysunkowe, malarskie, proste formy graficzne.
  4. Ćwiczenia na kreatywność (wykonywanie dowolnych prac z wykorzystaniem, folii aluminiowej, figur geometrycznych, plamy, liści, pasków papieru, kamieni, tkanin i innych).
  5. Zajęcia z wykorzystaniem techniki mappingu (tworzenie prostych map myśli)
  6. Ćwiczenia z wykorzystaniem technik darmowych i happeningu.
  7. Uczestnictwo w wystawach, konkursach, występach teatralnych, koncertach.

 

WARUNKI REALIZACJI PROGRAMU

Program ten można realizować w naszej placówce, ponieważ mamy możliwość korzystania zaplecza artystycznego i udziału w imprezach kulturalnych organizowanych przez MDK, posiadamy też odpowiednią bazę dydaktyczną, którą stanowi dobre wyposażenie, odpowiednie do zajęć artystycznych i potrzeb dziecka. Obejmuje ono:

  • odpowiednio wyposażoną miejsca i narzędzia pracy, materiał do zajęć plastycznych, odzież ochronną dla dzieci,
  •  środki audiowizualne,
  • odpowiednio dobraną literaturę muzyczną dla dzieci,
  • różnorodne elementy dekoracji scenicznej, kostiumy teatralne.

Aby wysiłki dydaktyczno-wychowawcze przyniosły założone efekty

  • treści, formy i metody pracy uwzględniać będą oczekiwania dzieci, będą dostosowane do ich potrzeb i zainteresowań oraz możliwości,
  • działania realizowane będą wspólnie z innymi nauczycielami oraz rodzicami.

Program napisałam w oparciu o pracę w grupie dzieci pięcioletnich, w której znajduje się dziecko niepełnosprawne. W takich okolicznościach realizacja programu jest możliwa:

–          dzięki ówczesnemu stwierdzeniu stopnia niepełnosprawności dziecka,

–          dzięki odpowiedniemu doborowi treści, form i metod pracy zgodnych z indywidualnymi możliwości dziecka,

–          dzięki pomocy nauczyciela wspierającego lub pomocy nauczyciela,

–          poprzez zorganizowanie odpowiedniego stanowiska pracy.

 

EWALUACJA

Realizacja programu daje nam możliwość dokonywanie systematycznej ewaluacji, poprzez następujące działania:

  • zbadanie opinii rodziców, zorganizowanej w formie ankiety, dotyczącej wpływu na rozwój dziecka edukacji plastycznej,
  • analizę osiągnięć dzieci,
  • udział w konkursach artystycznych.

Ewaluacja służy także samemu nauczycielowi, który na jej podstawie ma możliwość dokonania samooceny swojej pracy z dziećmi oraz okazję do refleksji nad swoimi kompetencjami, wiedzą merytoryczną o twórczości artystycznej dziecka w wieku przedszkolnym.

 

BIBLIOGRAFIA

  1. Krauze – Sikorska Hanna, O edukacyjnych wartościach artystycznej twórczości dziecka, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2006
  2. Karolak Wiesław, Rysunek w arteterapii, Wydawnictwo WSHE, Łódź 2007,
  3. Sztuka, a świat dziecka, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Rzeszów 1996,
  4. Gloton R., Clero C., Twórcza aktywność dziecka, WSiP, Warszawa1976,
  5. Urszyńska – Jarmoc J., Twórcza aktywność dziecka: teoria, rzeczywistość, perspektywy rozwoju, TRANS HUMANA, [b.m.], 2003,
  6. Lam W,. Problemy wychowania plastycznego, [b.w.]. Warszawa 1974

PRZYKŁADOWE KONSPEKTY ZAJĘĆ

NR 1

Grupa:  czwóreczki, piąteczki

Data:

Prowadząca:  Joanna Gołdowska

Miejsce zajęć:  Przedszkole artystyczne, sala przedszkolna

Kategoria zajęć: III Poznajemy nowe techniki plastyczne, I Wiedza o sztuce.

Temat zajęć:  Kosmiczna jesień.

Cele główne (w odniesieniu do poszczególnych obszarów edukacji): wychowanie przez sztukę, rozwój wyobraźni oraz twórczego myślenia, rozwój zdolności manualnych.

Cele operacyjne:

  • dziecko potrafi wyrażać się przez rysunkowe środki plastyczne,
  • dziecko uważnie słucha i pyta o niezrozumiałe fakty,
  • dziecko doskonali umiejętność precyzyjnego przysługiwania się narzędziami rysunkowymi,
  • dziecko zna i potrafi wytłumaczyć własnymi słowami pojęcia faktura.

Formy pracy:  indywidualna (niejednolita)

Metody pracy:  czynne, oglądowe, słowne

Środki dydaktyczne:  przyniesione przez dzieci arkusze papieru ściernego gruboziarnistego, pastele olejne, płyta CD Zanim zostaniesz pierwszakiem.

Tok zajęć:

CZĘŚĆ WSTĘPNA (ok.10-15 min)

Przywitanie dzieci. Zapoznanie dzieci z tematem zajęć. Zapoznanie dzieci z utworem z płyty Zanim zostaniesz pierwszakiem  pt. Śmieszne grzybki. Rozmowa na temat utworu.

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA (20-25 min)

Nauczyciel  wyjaśnia na czym będzie polegało zadanie i proponuje dzieciom dwa tematy do wyboru. Na papierze ściernym za pomocą dostępnych materiałów, stwórz obraz jesieni lub przestrzeni kosmicznej. Jeśli dziecko wybrało temat związany z jesienią niech odniesie się do słów piosenki (piosenka leci w tle podczas całych zajęć). W trakcie zajęć dzieci z pewnością zaciekawi fakt rozcierania kredek na papierze ściernym, dopiero w tym momencie nauczyciel rozwija ten temat i podejmuje z dziećmi rozmowę na temat faktury obrazka.


CZĘŚĆ KOŃCOWA (ok. 10-15 min)

Na zakończenie zajęć dzieci opowiadają co przedstawiły na swoim obrazku, nauczyciel omawia prace oraz organizuje ekspozycje prac. Można też zaproponować dzieciom wspólne odśpiewanie poznanej piosenki.

 

NR 2

Grupa:  czwóreczki, piąteczki

Data:

Prowadząca:  Joanna Gołdowska

Miejsce zajęć:  Przedszkole artystyczne, sala przedszkolna

Temat zajęć:  „Wielkanocne pisanki z masy papierowej”

Cele główne (w odniesieniu do poszczególnych obszarów edukacji): wychowanie przez sztukę, rozwój wyobraźni, twórczego myślenia, uruchamianie procesów myślowych potrzebnych do rozwiązywania problemów w codziennym życiu, rozwój zdolności manualnych, rozwój umiejętności społecznych

Cele operacyjne:

  • dziecko potrafi posługiwać się różnymi narzędziem malarskimi,
  • dziecko potrafi wyrażać się przez proste środki wyrazu takie jak kolor i kształt  oraz proste formy rzeźbiarskie,
  • dziecko zna i rozumie pojecie faktury
  • dziecko potrafi posługiwać się nową techniką plastyczną
  • dziecko potrafi pracować w grupie

 

Formy pracy:  grupowa (jednolita) – grupy 2 osobowe

Metody pracy:  czynne, słowne

Środki dydaktyczne: wiaderka lub miski, przygotowana wcześniej masa papierowa, gazety, balony, farby, pastele, mazaki

Tok zajęć:

CZĘŚĆ WSTĘPNA (ok.5-10 min)
Przywitanie dzieci. Zajęcia rozpoczynamy piosenką „kolorowa pisanka”. Następnie pytamy dzieci czy w ich domu jest zwyczaj robienia wydmuszek oraz malowania pisanek na Wielkanoc?, jakie inne tradycje wiążą się ze świętami Wielkanocy?

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA (ok.20-30 min)

Nauczyciel  wyjaśnia na czym będzie polegało zadanie. Nasza pisanka tak jak wydmuszka, będzie pusta w środku. Powstanie ona z nadmuchanych wcześniej baloników, które dzieci okleją przygotowaną wcześniej masą papierową. (Ponieważ masa musi zastygnąć, zajęcia możemy podzielić na dwa etapy po ok. 30 min do zrealizowania w jeden lub dwa dni).  Dzieci pracują w parach. Nauczyciel prosi aby jedno z dzieci przytrzymywało balonik, podczas gdy drugie dziecko będzie go oklejać. Następnie dzieci zamieniają się rolami.

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA (ok. 20-30 min)

Gdy masa na balonikach zastygnie, dzieci przystępują do realizacji drugiej części zadania, podczas której mają przyozdobić swoje pisanki w różnorakie wzory. Do dyspozycji dzieci są mazaki, pastele i farby. Nauczyciel nakłania dzieci do mieszania kolorów, nie narzuca jednak tematu i rodzaju wzorów jakie maja się znaleźć na pisance. Podczas trwania całych zajęć nauczyciel motywuje dzieci pochwałą.

CZĘŚĆ KOŃCOWA (ok. 5 min)

Na zakończenie zajęć możemy zaproponować dzieciom (o ile mamy taką możliwość) zrobienie grupowego zdjęcia wraz z ich dziełami – zdjęcie to, wywoła nauczyciel i będzie ono naszą wspólną wielkanocną pocztówką, którą grupa powiesi w sali na wielkanocnej gazetce.

 

NR 3

Grupa: czwóreczki, piąteczki

Data:

Prowadząca:  Joanna Gołdowska

Miejsce zajęć:  Przedszkole artystyczne, sala przedszkolna

Temat zajęć:  „Zabawy kolorową masą solną”

Cele główne (w odniesieniu do poszczególnych obszarów edukacji): wychowanie przez sztukę, rozwój wyobraźni oraz twórczego myślenia, rozwój zdolności manualnych,

Cele operacyjne:

  • dziecko potrafi wykonywać czynności precyzyjne – ugniatanie, toczenie, sklejanie małych form
  • dziecko potrafi wyrażać się przez proste środki wyrazu takie jak kolor i kształt  oraz proste formy konstrukcyjne,
  • dziecko odczuwa satysfakcje z wykonanej pracy

Formy pracy:  indywidualna, grupowa, zespołowa (jednolita)

Metody pracy:  czynne, słowne

Środki dydaktyczne: masa solna (mąka, woda, sól, klej do tapet), farby akrylowe, wykałaczki, naklejki kucharskich czapeczek, fartuszki, 3 naklejki z różnymi potrawami ( pizza, ciastko, makaron).

Tok zajęć:

CZĘŚĆ WSTĘPNA (ok.10-15 min)

Przywitanie dzieci. Nauczyciel pomaga dzieciom wcielić się w role kucharzy. W tym celu rozdajemy dzieciom przygotowane naklejki  z kucharskimi czapeczkami oraz zakładamy fartuszki. Nauczyciel pyta dzieci jakie są ich ulubione potrawy. Następnie dzieli dzieci na trzy grupy. Nauczyciel wybiera jedną osobę z każdej grupy i prosi aby wylosowała jedną z trzech naklejek z potrawami (np. słodycze, pizza i makarony). W ten sposób powstaną trzy restauracje, które będą serwować inne potrawy.

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA (ok.20-30 min)

Nauczyciel  wyjaśnia na czym będzie polegało zadanie. Każdy kucharz restauracji komponuje danie z kolorowej masy solnej. Podczas pracy nauczyciel stara się trzymać z boku pozostawiając dzieciom swobodę w tworzeniu dań. nauczyciel może ewentualnie podpowiadać, że makarony oraz warzywa i owoce mają różne kształty i kolory itp.  Podczas trwania zabawy nauczyciel motywuje dzieci pochwałami.

CZĘŚĆ KOŃCOWA (ok. 10-15 min)

Na zakończenie zajęć możemy zaproponować dzieciom aby postarały się wymyślić nazwy dla dań , które potem wpiszemy w jedną wspólną kartę menu, „Menu Czwóreczek”– tu nauczyciel wyjaśnia czym jest menu.



Być może zaintresują Cię również inne nasze materiały: