Jesteś tutaj: Start » Publikacje nauczycieli



                  Bohaterowie literaccy są bliscy dzieciom, stanowią cząstkę ich świata, w którym ożywiają lalki, zabawki, przedmioty. Dlatego tak ważne dla dziecka są nauki, wzory, które przedstawiają i dzięki czemu wykorzystując tych bohaterów my, dorośli możemy urozmaicić, pogłębić nasze oddziaływania wychowawcze.

Piękna książka nie tylko uczy myśleć i mówić- często bardzo silnie wpływa na sferę emocjonalną dziecka. I tę właściwość literatury dziecięcej nauczyciele starają się wykorzystać w świadomym oddziaływaniu na kształtowanie prawidłowych postaw dzieci.

Przykładem odpowiedniej do tego literatury będzie opowiadanie Anny Świrszczyńskiej  „O wesołej Ludwiczce”, które ukazuje wzajemne powiązanie ludzi  i przyrody, koleżeństwo i pomoc innym w  potrzebie. Zachęca do współczucia i życzliwości, sprzyja wytwarzaniu atmosfery wyrozumiałości dla innych. Szereg ciekawych postaci, dużo dialogów i żywo rozwijająca się akcja z pewnością zaciekawi dzieci. Wesoła Ludwiczka bohaterka utworu stanowi doskonały przykład do naśladowania- zawsze pogodna i życzliwa wobec innych. Dziewczynka wędruje po świecie, a po drodze poznaje nowych przyjaciół, którzy odznaczają się szlachetnością, dobrocią, służą pomocą innym. Pierwszą napotkaną postacią jest zajączek, który zbiera kapuściane liście dla swojej babci, aby miała co jeść. I w tym już momencie zauważamy przejaw postawy prospołecznej– troska o mienie i udzielanie pomocy. Ludwiczka pomaga zajączkowi zebrać liście.

Strach na wróble to kolejna przyjazna dusza. Zgadza się towarzyszyć dziewczynce dopiero wtedy, gdy znajduje swojego kolegę na zastępcę, do pilnowania pola. Do grona przyjaciół dołącza ślimak- bardzo miły i łagodny. Szyje on czapkę na zimę dla swojego dziadka. A ponieważ praca ta zajmuje mu dużo czasu bohaterowie pomagają mu, żeby było prędzej. Kolejny przykład opieki i udzielania pomocy dostrzegamy, gdy przyjaciele docierają do świnki, która jest chora- skaleczyła sobie drutem jedną ze swoich nóg. Zając szuka listka, który goi skaleczenie,  Ludwiczka szykuje chusteczkę, a strach na wróble robi opatrunek jak prawdziwy doktor. Kiedy dziewczynka wpada do strumyku wszyscy bez zastanowienia rzucają się na pomoc, aby ją wyciągnąć. Wreszcie przyjaciele docierają do piernikowego domku i do króla, który serce ma z miodu, jest dobry i nigdy się nie złości.

Utwór kończy się optymistycznie, wszyscy są radośni i zadowoleni, a ich serca przepełnione są dobrocią i życzliwością.

Kolejnym przykładem może być utwór Czesława Janczarskiego „Strzelba zajączka”. Książka porusza bardzo istotny problem wzajemnej życzliwości i konieczności pomagania sobie w trudnych sytuacjach. Kaczor i kaczka mając ciepły dom na zimę  i dobrze zaopatrzoną spiżarnię przyjmują pod swój dach gości, nie odmawiają im pomocy. Jako pierwszy zjawia się głodny zajączek, ,który nosi strzelbę. Gospodarze pozwolili mu ogrzać się przy kominku i zgodzili się, aby z nimi został. Zając nie chce jednak zostać darmozjadem. Odwdzięcza się sprzątając śnieg i przecierając szybki w oknach. I już zauważamy przykład obustronnej pomocy. Kolejnym gościem jest zziębnięty koziołek. I on też nie zawodzi się na kaczce i kaczorze. Przyjmują go pod swój dach, a on aby się odwdzięczyć przynosi z lasu gałązki na opał. Chce także być pożyteczny. W chacie zjawia się także wilk. Mimo, iż mieszkańcy nie ufali mu to jednak przyjmują go do ciepłego mieszkania. Wkrótce przekonują się, że wilkowi nie należy wierzyć, bo gdy zabrakło zapasów, wilk postanawia zjeść wszystkich mieszkańców kaczego domu. Bohaterem okazuje się zajączek. Chociaż bardzo się boi- wypędza wilka za pomocą strzelby. Jest to moment wywołujący wiele humoru- groźny wilk ucieka przed małym zajączkiem. Daje to także dzieciom dużo zadowolenia- zły, fałszywy wilk zostaje ukarany. Na koniec w domku zjawia się miś, który przynosi kosz z zapasami, aby przyjaciele mogli zapełnić swoją spiżarnię.

Postawy prospołeczne przejawiły się tu w udzielaniu pomocy osobie potrzebującej , a więc zajączkowi, koziołkowi, a nawet wilkowi, oraz dzieleniu się dobrem jakim w tym przypadku było pożywienie.

Utworem wpływającym na kształtowanie pozytywnej postawy, bo uwrażliwiającym na dobro i zło jest opowiadanie Heleny Bechlerowej „Śniadanie zajączka”. I tak jak w poprzednim utworze ukazana jest dobroć zajączka i zdolność do poświęceń. Oddał własne śniadanie- smakowity listek kapusty- aby uratować życie tonącej myszce. Za udzieloną pomoc spotkała go nagroda, gdyż myszka wskazała zajączkowi, gdzie mógł się najeść do syta. Oprócz myszki ratuje dzielny zajączek także motylka oraz wróbelka, także za pomocą listka kapusty. Gdy tylko słyszy wołanie o pomoc zaraz biegnie, nie jest chytry. Jego zdolność do poświęceń i dobroć ratuje cenne życie innym.

Utwór  krótki i łatwy ukazuje  w sposób bardzo konkretny wartość poświęcenia dla innych.

Nieodłącznym przyjacielem i pomocnikiem wychowawców może być Szewczyk Dratewka, stanowiący przykład dobroci, odwagi i chęci pomocy innym.

„Kłopoty Burka z podwórka” Lucyny Krzemienieckiej to także utwór, nadający się do rozwijania u dzieci opiekuńczego stosunku do zwierząt w okresie zimy.

Dorośli zajęci są inną pracą i jedynie ich synek Franuś zrozumiał konieczność zabezpieczenia budy swojego pieska. Utwór ten wywołuje u dzieci natychmiastową reakcję, zmierzającą do zrobienia tego samego. Powtarzający się zwrot „mój Franulku, przyszła zima, a twój Buruś budki nie ma”- wyraża głęboki stosunek uczuciowy tych dwojga istot.

Przejaw postawy prospołecznej możemy zauważyć u Dorotki w utworze „Wędrówka pod parasolem”  Heleny Bechlerowej. Jest ona szczęśliwą właścicielką parasola, która w czasie deszczu urządza sobie spacer. Ale, że jej nudno, szuka towarzystwa do przechacki. Zaproszona żabka odmawia, kaczorek woli pływać po strumyku nawet w czasie deszczu. Wbrew przypuszczeniom Dorotki kurka czubatka korzysta chętnie z zaproszenia, jak również kotek Mruczek.

Wychowawcze wartości reprezentuje życzliwy stosunek Dorotki do zwierząt.

Innym przykładem może być myszka Kundzia  bohaterka utworu Adama Bahdaja  „Podróż w nieznane” . Jak już sam tytuł wskazuje myszka podróżuje. Jej przygoda zaczyna się od chwili, kiedy wsiada na łódkę zrobioną przez Anię i Janka. Zajęta chrupaniem cukierków nie zauważa,  że coraz dalej oddala się od brzegu jeziora. Po drodze spotyka ważkę, która ma dobre chęci i chce jej pomóc. Nie może niestety tego zrobić bo jest za słaba. Ostrzega tylko myszkę przed burzą. Na środku jeziora spotyka rybkę, która życzy jej powodzenia. Następnym napotkanym towarzyszem jest zmęczony motyl, któremu Kundzia pozwala odpocząć na łódce, a potem za pomocą ogona ratuje go wyciągając z wody. Pomoc na tym się nie kończy. Okazując swoje dobre serce mysz dzieli się okruchami cukierka z nowym przyjacielem. Motyl odwdzięczając się rozkłada swoje skrzydła na szczycie masztu i w ten sposób wiatr popycha ich do brzegu jeziora.

Zdolność do poświęceń ,dobroć, przyjaźń i wspólna pomoc pozwala bohaterom wybrnąć z trudnych sytuacji, uratować życie sobie i drugiej osobie.

Podobne postawy przejawiają wilk i pies w opowiadaniu Janiny Porazińskiej „Przyjacielska pomoc”. Pies pomaga chudemu i słabemu wilkowi zabierając go do zagrody swego gospodarza i częstując jedzeniem. Po roku sytuacja się odwraca. Teraz wilk wykorzystując swój spryt i pomaga psu. Kradnie dziecko rodzicom, a Burek ratuje Kacpra i zapewnia sobie u gospodarza ciepłą budę i pełną miskę. Przyjacielska, bezinteresowna pomoc ratuje bohaterów od śmierci. Wszystko kończy się szczęśliwie.

Do kształtowania postaw prospołecznych możemy także wykorzystać humorystyczny , pogodny utwór „Katar żyrafy” Ryszarda Marka Grońskiego. Dyrektor ZOO dowiedziawszy się o chorobie żyrafy natychmiast dzwoni po doktora. Przejęty tym zdarzeniem lekarz wybiega z domu bez palta i kapelusza, aby czym prędzej udzielić pomocy choremu zwierzęciu.

Ten krótki ilustrowany utwór na pewno zaciekawi dzieci i pozwoli nauczycielowi osiągnąć wcześniej złożone cele.

Podobnie może wychowawca postąpić z utworem Józefa Ondrusza „O wiernej przyjaźni” . Jeleń, żółw i duży ptak to przyjaciele żyjący w dżungli nad morzem. Wzajemnie sobie pomagają i zawsze jeden drugiemu spieszy na ratunek. Ptak widząc jelenia,  który wpadł w sidła natychmiast zawiadamia żółwia. On bez zwłoki pospiesza na ratunek i rozgryza gruby powróz. W tym momencie ptak zauważając zbliżającego się łowcę udaje rannego, aby upłynęło jak najwięcej czasu. Po uwolnieniu jelenia żółw ratuje ptaka gryząc myśliwego w nogę. Sytuacja się odwraca. Tym razem jeleń i ptak pospieszają z pomocą żółwiowi wybawiając go z rąk łowcy.

Trzej przyjaciele w każdej sytuacji niosą sobie pomoc . W każdym ich zachowaniu przejawiają się postawy prospołeczne.

 

Bohaterowie przedstawieni w opisanych  utworach literackich to życzliwe i uczynne postacie. Mają one wpływ na kształtowanie postawy prospołecznej . Lecz warunkiem skuteczności i efektywności oddziaływania na kształtowanie postaw jest znajomość każdego dziecka, zrozumienie jego zachowania i motywów postępowania.

 

 

 

 

Przykładowe scenariusze zajęć:

 

Scenariusz I  z wykorzystaniem utworu „Kłopoty Burka z podwórka”

Temat: Dobrze to, czy źle?

Cele operacyjne, w czasie zajęć dzieci:

–         kształtuję umiejętność swobodnego wypowiadania się,

–         wyrażają własne sądy i oceny,

–         kształtują wrażliwość społeczno- moralną,

–         wyrabiają opiekuńczy stosunek do zwierząt,

–         rozwijają pozytywne uczucia,

–         próbują swoich możliwości w teatrzyku cieni

Metody:

–         czynne,

–         słowne,

–         oglądowe,

–         drama: wejście w rolę.

Forma organizacyjna: praca zbiorowa jednolita.

 

Przebieg zajęcia:

  1. Odgadnięcie zagadki:

„ W budzie mieszka na podwórku,

głośno poszczekuje,

wiele tych kudłatych Burków domu nam pilnuje”.

  1. Swobodne wypowiedzi dzieci na temat swoich czworonożnych przyjaciół.
  2. Wysłuchanie historii Burka opowiadanej przez nauczyciela „ Kłopoty Burka z podwórka” L. Krzemienieckiej.

Odpowiedzi na pytania:

–         Kto pomógł pieskowi?

–         Jak postąpił chłopiec?

–         Do kogo zwrócił się jeszcze pies z prośbą o pomoc?

–         W jaki sposób wy pomagacie swoim psom?

  1. Odczytanie głównej myśli utworu.

–         Co ważnego było w tym opowiadaniu?

–         Czego możemy się z niego nauczyć?

  1. Teatrzyk cieni.

Dzieci dostają sylwety osób występujących w opowiadaniu( sylwety mogą wykonać wcześniej same). Przy włączonej kasecie z nagranym opowiadaniem bawią się w teatrzyk cieni(kolejnym razem dz. mogą spróbować same podkładać głos i prowadzić dialog.  Na koniec dzielą się wrażeniami.

 

 

 

Scenariusz II z wykorzystaniem utworu „Strzelba zajączka”

Temat: Zajączek i jego przyjaciele.

Cele operacyjne, w czasie zajęć dziecko:

–         kształtuje emocjonalny stosunek do książki jako źródła przeżyć,

–         wyraża własne sądy i oceny,

–         kształtuje postawę prospołeczną,

–         rozwija wyobraźnię,

–         rozwija pozytywne uczucia,

–         budzi wrażliwość i piękno dobra i brzydotę zła.

Metody:

–         czynna,

–         słowna,

–         oglądowa,

–         zabawowo- naśladowcza.

Forma organizacyjna: praca indywidualna jednolita, praca zbiorowa jednolita.

 

Przebieg zajęcia:

 

  1. Odgadnięcie zagadki z taśmy magnetofonowej:

„ Gdy idzie, kołysze się z boku na bok,

na nóżkach ma płetwy i chwiejny dość krok,

dziób mocno spłaszczony i każdy ją zna,

a zwłaszcza, gdy słyszy urocze kwa, kwa!”.

–         Jak nazywa się mąż kaczki?

  1. Wysłuchanie opowiadania „Strzelba zajączka” Czesława Janczarskiego.

( w trakcie czytania nauczyciel pokazuje ilustracje).

Odpowiedzi na pytania:

–         Kto odwiedził kaczkę i kaczora?

–         Dlaczego wszyscy odwiedzili ich dom?

–         Jak postąpiła kaczka i kaczor?

–         Jak zachowali się goście?

–         Kto uratował zwierzątka przed niebezpieczeństwem?

  1. Naśladowanie przez dzieci występujących zwierzątek z bajki.
  2. Odpowiedź na pytanie:

–         Jakim zwierzątkiem chcielibyście być i dlaczego?.

  1. Malowanie wybranych przez siebie zwierzątek.

 

 

 

 

Opracowała:

mgr Alicja Owczarek

 

 

Inne publikacje autora:

To nie to czego potrzebujesz? Skorzystaj z wyszukiwarki i przeszukaj naszą stronę:
Twoja wyszukiwarka

Popularne wyszukiwania:


Skomentuj

Musisz być zalogowany żeby komentować.

© 2003 - 2012 Wychowanie Przedszkolne - portal nauczycieli przedszkola · Wykonanie Theme Junkie & MarkNet ·