Jesteś tutaj: Start » Publikacje nauczycieli


Istotny element pracy z dzieckiem nadpobudliwym  stanowią techniki relaksacyjne, których celem jest zmniejszenie napięcia psychicznego, wywołanie odprężenia oraz poprawa samopoczucia. W terminologii naukowej pojęcie relaksu oznacza zwolnienie napięcia mięśni przy równoczesnym, świadomym obniżeniu aktywności myśli. Aby wywołać owo rozluźnienie mięśni, a w konsekwencji stan równowagi emocjonalnej i uspokojenie wegetatywne stosować można ćwiczenia relaksacyjne oparte na technikach Jacobsona (w wersji B. Kaji), Schultza (w wersji A. Polender) oraz Wintreberta.

a)      technika relaksacji stopniowanej według Jacobsona (w wersji B. Kaji)

Zdaniem Jacobsona uczenie się relaksacji polega na wykonywaniu określonych ruchów rękami, nogami, tułowiem i twarzą w celu napinania i rozluźniania  kolejnych grup mięśni.

Relaksacji, czyli nawyku rozluźniania własnych mięśni, należy uczyć się stopniowo. Początkowo dąży się do zmniejszania napięcia tylko określonej grupy mięśni, np. bicepsów, aby następnie przejść do kolejnych partii ciała. Po serii systematycznych ćwiczeń rozwija się umiejętność automatycznego odprężania mięśni, co oznacza, że już sam zamiar rozluźnienia wystarczy do uzyskania tego stanu bez potrzeby wykonywania jakichkolwiek ruchów.

W pracy z dziećmi stosowanie techniki Jacobsona sprowadza się do „zabawy w silnego i słabego”, która polega na wykonywaniu celowych ruchów wymagających przeplatania dwóch stanów: napinania i rozluźniania mięśni. Schemat ćwiczeń obejmuje kolejno ręce, nogi, mięśnie tułowia, szyi oraz twarzy. Nierzadko wprowadza się do ćwiczeń znane postacie z bajek, z którymi dzieci mogą się utożsamiać. W praktyce „zabawa w silnego i słabego” polega na tym, że dziecko, identyfikując się np. z małą, słabą mrówką, rozluźnia mięśnie, a utożsamiając się z silnym, dużym słoniem, mocno je napina. Najlepiej jeżeli podczas relaksacji dzieci znajdują się w pozycji leżącej z rękami umieszczonymi wzdłuż tułowia oraz zamkniętymi oczami.

Korzystne działanie techniki relaksacji Jacobsona polega na tym, że dzięki zmniejszeniu napięcia w układzie mięśniowym zmniejsza się jednocześnie nadmierna aktywność nerwowa oraz towarzyszące jej emocje. Jest więc sposobem wyciszenia i uspokojenia.

b)      trening autogenny Schultza (w wersji A. Polender)

Trening autogenny, opracowany przez Schultza, jest metodą oddziaływania na własny organizm i życie psychiczne, która polega na wyzwalaniu w sobie reakcji odprężania i koncentracji oraz zastosowaniu autosugestii. Metoda ta wymaga dojrzałości systemu nerwowego, wglądu we własne stany organizmu i nadaje się w oryginalnej wersji jedynie dla prawidłowo rozwiniętych osób dorosłych.

A. Polender wykazała jednak, że po odpowiednim przerobieniu trening autogenny daje się dostosować do małych dzieci dzięki wykorzystaniu ich zdolności do identyfikacji, naśladownictwa i dużej naturalnej sugestywności. Podstawową ideą, na której oparła swój projekt było dopasowanie instrukcji do właściwości rozwojowych małego dziecka i przedstawienie jej w formie bajki o zwierzętach bądź innych postaciach.

Dzieci, słuchając opowiadania terapeuty na przykład o zmęczonym misiu czy wyczerpanym po balu Kopciuszku, identyfikują się z nim i naśladują go, poddając się sugestii zawartej w słowach terapeuty. W ten sposób wykonują wszystkie polecenia treningu autogennego, w konsekwencji których dochodzi u nich do zwolnienia napięć mięśniowych.

Relaksacja ta powinna być prowadzona w pozycji leżącej (pod głową dzieci znajdować się powinny poduszeczki), w pomieszczeniu odizolowanym od hałasu.

Wskazane jest, aby terapeuta opowiadał na tle cichej muzyki relaksacyjnej, gdyż na skutek częstego stosowania ćwiczeń wytwarzają się u dzieci odruchy warunkowe, dzięki którym mogą się one odprężyć już po usłyszeniu samego podkładu muzycznego, bez jakichkolwiek słów.

Relaks dla dzieci w wersji A. Polender ma na celu rozluźnienie mięśni i poprawienie krążenia obwodowego. Ćwiczenie to powoduje zwolnienie napięć wewnętrznych i obniża tonus mięśniowy przez co daje dziecku spokój oraz znosi lęki i napięcia.

c)      relaksacja według Wintreberta

H. Wintrebert – neuropsychiatra dziecięcy – opracował w latach 50-tych w Paryżu metodę relaksacji przeznaczoną dla dzieci w wieku szkolnym. Metoda ta nie posługuje się sugestią i  nie wymaga zdolności koncentracji umysłowej, dzięki czemu jest bardzo przydatna w pracy z dziećmi nadpobudliwymi, o słabej koncentracji uwagi, z trudnościami w nauce, a także z dziećmi nerwicowymi.

Istotę metody Wintreberta stanowi wykonywanie ruchów biernych przez relaksatora na pacjencie leżącym na plecach z wyprostowanymi nogami, rękami ułożonymi wzdłuż tułowia oraz zamkniętymi oczami. Na czas trwania relaksacji dziecko wyzbywa się własnej inicjatywy i poddaje się całkowicie woli terapeuty.

Relaksator wykonuje na dziecku ruchy bierne, zaczynając od dłoni ręki dominującej, poprzez przedramię, ramię, mięśnie barku, szyi do mięśni twarzy. Następnie rozluźnia w tej samej kolejności mięśnie drugiej ręki, a potem kończyn dolnych, zaczynając od stopy, poprzez podudzie, udo i kończąc na relaksacji stawu biodrowego. Ruchy terapeuty są powolne, monotonne i rytmiczne, wykonywane bez przerw, które mogłyby spowodować oczekiwanie dziecka na następny ruch, a zarazem wzrost napięcia.

Dla uzyskania zwolnienia napięcia mięśniowego terapeuta wykonuje cztery rodzaje ruchów: obroty, krążenia, huśtania (balansowania), opuszczanie bierne. Opanowana umiejętność zwalniania napięcia mięśniowego wywołuje w konsekwencji zwolnienie napięcia psychicznego.

Bibliografia:

  • Kaja B., Zarys terapii dziecka, Wydawnictwo Uczelnianie WSP, Bydgoszcz 1995.
  • Opolska T., Potempska E., Dziecko nadpobudliwe. Program korekcji zachowań, Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej, Warszawa 1998.
  • Wiącek R., Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo w wieku przedszkolnym. Program terapii i wspomagania rozwoju oraz scenariusze zajęć, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2005.

 

Inne publikacje autora:

Skomentuj

Musisz być zalogowany żeby komentować.

© 2003 - 2012 Wychowanie Przedszkolne - portal nauczycieli przedszkola · Wykonanie Theme Junkie & MarkNet ·