Jesteś tutaj: Start » Publikacje nauczycieli


Powodzenie nauczyciela w pracy nad rozwijaniem myślenia twórczego uwarunkowane jest dobrą znajomością każdego dziecka, jego potrzeb, jego poziomu umysłowego, zainteresowań oraz temperamentu.

Dzieci energiczne potrzebują przede wszystkim ukierunkowania, wskazania drogi rozwoju, podczas gdy dzieci bierne i zahamowane wymagają zachęty, porady i tworzenia sytuacji do rozwoju myślenia twórczego.

Naukowcy zajmujący się problematyką myślenia twórczego udowadniają, że procesy intelektualne zachodzące w umyśle wielkiego uczonego lub artysty podczas ich pracy twórczej są podobne jak u małego dziecka.

Według Z. Pietrasińskiego podczas zastanawiania się nad  problemem w umyśle dziecka zachodzą skomplikowane procesy intelektualne wśród których można wyróżnić takie operacje umysłowe jak; porównywanie, analiza, synteza, abstrahowanie, uogólnianie.

Pozbawiając dziecko więc radości tworzenia uniemożliwiamy im nie tylko wrodzoną chęć do wykazywania się własną aktywnością, ale przyzwyczajamy do biernego oczekiwania na gotowe wzory i rozwiązania, pomysły.

Poniżej przedstawiam sposoby stymulowani twórczego myślenia proponowane przez autorów i pedagogów, które wykorzystuję w swojej pracy w przedszkolu.

Wykorzystanie synektyki do rozwijania myślenia twórczego

W swojej pracy wykorzystuję propozycje  synektyki W.Gordona.

Poniżej przedstawiam poszczególne ćwiczenia:

Analogia fantastyczna

Dzieci wymyślają konsekwencje podanych zdarzeń i przedstawiają je w pracy plastycznej .Oto proponowane tematy:

  • Co by było gdyby rośliny rosły w nieskończoność, a ludzie nie ?
  • Co by było gdyby wszystkie martwe przedmioty ożyły, potrafiły biegać, mówić, tańczyć ?
  • Co by było gdyby można było mieszkać na księżycu ?

Ćwiczenia z analogii fantastycznej, wykorzystujące łączenie ze sobą odległych, wręcz  wykluczających się cech:

  • Kuro- ryby
  • Kredki, które były wężami
  • Tęczowy kot

Ćwiczenia te mają na celu wykształcenie mechanizmów odpowiedzialnych za odrzucenie typowych, naturalnych właściwości danego obiektu i zmiany ich na cechy przeciwne.

Tego rodzaju postępowanie wiąże się z twórczym myśleniem i jest wykorzystywane w rozwiązywaniu nowych problemów.

Metafory sensoryczne

Są to ćwiczenia w których dzieci mają do czynienia z metaforami sensorycznymi oraz próbami szukania symboli do pojęć ogólnych.

  • Ruch
  • Ciepło

Analogia personalna

Podczas tych ćwiczeń dzieci wczuwają się w symbole, przedmioty, analogia ta związana jest więc z identyfikowaniem się z problemem.

Oto przykłady tematów:

  • Jestem kropelką deszczu
  • Jestem ziarenkiem piasku

Metoda rysunkowa

Cenną, a zarazem prostą metodą ćwiczenia umiejętności twórczego myślenia jest „ metoda rysunkowa” proponowana przez Edwarda de Bono.

Edward de Bono zgłębiając powyższy problem  opracował prostą metodę ćwiczenia umiejętności myślenia twórczego jest to „ metoda rysunkowa”, którą możemy wykorzystać w pracy  z małymi dziećmi.

Edward de Bono jest powszechnie uznanym autorytetem w bezpośrednim nauczaniu „twórczego myślenia”.    Upowszechnione przez niego metody weszły do programu szkolnego w niektórych krajach. Jest autorem takich książek jak „Naucz się myśleć kreatywnie” oraz „ Naucz swoje dziecko myśleć”, które poruszają problem myślenia twórczego, jego mechanizmów.  Autor wypowiada się także na temat stymulowania myślenia twórczego. Udowadnia on na podstawie praktycznych doświadczeń, że poprzez odpowiednie ćwiczenia można kształcić i rozwijać umiejętność twórczego myślenia.

Pokazuje też, że inteligencja to pewien potencjał, który bardzo często pozostaje niewykorzystany, że nie trzeba dysponować wrodzoną inteligencją, by nauczyć się twórczo myśleć.

Dzieci często mają ograniczony zasób słów, czy też nie mogą przekazać swojego projektu w formie pisanej dlatego metoda rysunkowa uwalnia je od tego rodzaju ograniczeń.

Jednocześnie rysunek można wykonać szybciej, niż opisać rzecz słowami. Rysunek zapewnia również dziecku swego rodzaju ramy organizacyjne. Opisując jakieś rozwiązanie słowami trudno pamiętać o wszystkim.

Rysując widzi się od razu, co już jest, a co jeszcze trzeba zrobić. Widzi się luki i łatwo się je uzupełnia. Rysunek odzwierciedla więc wszechstronne myślenie dziecka, dostarcza motywującego poczucia sukcesu, którego nie daje wypowiedz. Rysunki małych dzieci często są jednak nieporadne, dlatego często wymagają objaśnień autora.

Tak więc ta forma wypowiedzi dziecka jest podstawą do rozmowy między nauczycielem, a dzieckiem, a każde pytanie odpowiednio postawione przez nauczyciela może być początkiem dyskusji, dyskusji która też rozwija myślenie twórcze.

Oto kilka propozycji stymulowania myślenia twórczego proponowanych przez

Edwarda de Bono:

  1. Zabawa w parach; jedno dziecko mówi wyraz, drugie wymyśla krótką historię o tym wyrazie.
  2. Tworzenie opowiadania na podstawie tytułu.
  3. Rysowanie na temat:
  • Jak można zważyć słonia
  • Zaprojektuj ulepszony samochód, autobus – wygodny przewożący dużo ludzi
  • Zaprojektuj stół wygodniejszy niż tradycyjny, specjalnie przystosowany do jedzenia
  • Zaprojektuj miasteczko zabaw dla dzieci z nowoczesnymi zabawkami
  • Zaprojektuj maszynę do testowania samochodów

Dla niektórych dzieci zajęcia te były  możliwością ucieczki od wzorów otaczającej rzeczywistości. Nie były one zmuszane do wykonywania prac realistycznych, czyli podobnych do natury, co jak wiadomo związane jest z pewnymi umiejętnościami plastycznymi. Myślę, że proponowane zajęcia pomogą wytworzyć w dzieciach pasję twórczą, zdolność samooceny, dać mu poczucie zaufania do siebie, które jest potrzebne w dzisiejszych czasach.

Bibliografia

Limont W.  „Syntetyka a zdolności twórcze”
Edward de Bono  „ Naucz się myśleć kreatywnie”
Edward de Bono „ Naucz swoje dziecko myśleć”

Beata Cieślak

Inne publikacje autora:




Skomentuj

Musisz być zalogowany żeby komentować.


© 2003 - 2012 Wychowanie Przedszkolne - portal nauczycieli przedszkola · Wykonanie Theme Junkie & MarkNet ·