Jesteś tutaj: Start » Publikacje nauczycieli


„…mów dziecku, że jest dobre,
że może, że potrafi…”
J. Korczak

Wstęp

Każde dziecko przychodząc na świat jest wyjątkowe i każde przynosi ze sobą bagaż możliwości, miedzy innymi i zdolności. Wielu badaczy tematu uważa, że tyle samo jest różnych zdolności ile jest rodzajów aktywności człowieka, znaczy to, że każdy człowiek powinien rozwijać zdolności na maksymalnym dla siebie poziomie. Zdolności człowieka możemy podzielić na trzy rodzaje: kierunkowe, ogólne i twórcze.

  • Zdolności kierunkowe to te, które wiążą się z określona sfera aktywności: zdolności plastyczne, muzyczne, taneczne. Zdolności te obserwujemy u małych dzieci.
  • Zdolności ogólne to te, które pozwalają uczyć się w zakresie wiedzy teoretycznej. Dzieci o takich zdolnościach wykazują lepsza pamięć, dużo wcześniej niż rówieśnicy chodzą, mówią, czytają a także posiadają umiejętność posługiwania się wcześniej opanowanym materiałem.
  • Zdolności twórcze przejawiają się w umiejętności tworzenia rzeczy nowych. Większość czynności małych dzieci ma charakter twórczy, przy czym aktywność owa jest twórczością subiektywną.

Zdolności są to różnice indywidualne, sprawiają one, że przy danym zasobie wiedzy, praktyki i takich samych warunkach zewnętrznych oraz równej motywacji, jedni ludzie sprawniej niż inni wykonują dane czynności, w tym także szybciej uczą się nowych rzeczy. Dziecko zdolne posiada umiejętność dostrzegania problemów i przystępuje do rozwiązywania ich w sposób najbardziej logiczny i skuteczny. Oprócz zdolności kierunkowych możemy także zaobserwować u małych dzieci zdolności przywódcze, dzieci takie mają ogromny autorytet, posłuch wśród rówieśników. Stają się wzorem dla innych dzieci. Ale bywa i tak że dziecko zdolne nie zawsze dobrze funkcjonuje w grupie rówieśniczej bywa iż jest odizolowane od grupy.

Podsumowując można stwierdzić iż najbardziej widoczną różnicą charakteryzującą dzieci zdolne od pozostałych jest: łatwość skupiania się przez dłuższy czas nad danym problemem a także pewna skłonność do introwersji, zdolności przywódcze, zdolność do wytężonej pracy, wytrwałość w uczeniu się, pewność siebie i wysoka samoocena, rozumowanie logiczne, abstrakcyjne, wysoki stopień rozumienia treści i dostrzegania zależności między jej elementami, duża ciekawość, szerokie zainteresowanie, duża zdolność obserwacji, bogaty słownik, uzdolnienia matematyczne, muzyczne, plastyczne, umiejętność wczesnego czytania i pisania, zdolności analizowania i syntetyzowania, łatwość zapamiętywania i odtwarzania danego materiału, zdolność skojarzeń, dążenie do odkryć a także zdolności literackie, teatralne.

Powinniśmy jednak pamiętać, że nawet bardzo zdolne dziecko jest przede wszystkim dzieckiem i potrzebuje dużo czasu i przestrzeni, aby rozwinąć się jako osoba. Pamiętajmy także, iż dzieci muszą się doskonalić nie tylko intelektualnie, społecznie, ale i emocjonalnie. Musimy również pozwolić dzieciom zdolnym popełniać błędy by mogły także na nich się uczyć.

Charakterystyczne cechy szczególnie uzdolnionych dzieci

  • Jest bystrym obserwatorem, przytomnym i szybko podchwytującym nowe rzeczy;
  • Potrafi wykonywać zadania umysłowe z przyjemnością;
  • Potrafi uczyć się szybko i dobrze;
  • Używa poprawnie wielu słów;
  • Zadaje bardzo dużo pytań;
  • Ma oryginalne pomysły;
  • Skupia swoją uwagę na tym, co mu się pokazuje nowego;
  • Ma dobra pamięć;
  • Lubi czytać;
  • Przewodzi w grach z innymi dziećmi w tym samym prawie wieku;
  • Ma pomysły na zabawę, gdy bawi się z innymi;
  • Ma obowiązki do wypełnienia przekazane przez nauczycieli w przedszkolu lub grupie zabawowej;
  • Spędza dużo czasu na malowaniu i rzeźbieniu;
  • Ma dobre wyczucie perspektywy i szczegółu, gdy rysuje;
  • Rysuje oryginalne rysunki, które nie przypominają prób innych dzieci;
  • Lubi oglądać obrazy i komentować je;
  • Ma dobre poczucie rytmu i lubi poruszać się w takt melodii;
  • Posługuje się ekspresywnymi ruchami ciała dla okazania nastroju, emocji;
  • Ma dobrą koordynacje ruchów;
  • Lubi wystukiwać rytm, gdy gra muzyka;
  • Jasno wyraża koncepcje w mowie;
  • Nie zraża się łatwo, gdy rzeczy nie idą po jego myśli;
  • Wcześnie zaczyna czytać.
  • Lubi rozwiązywać zadania liczbowe;
  • Pragnie poznać przyczynę zjawisk;
  • Jest manualnie zręczne i potrafi manipulować niewielkimi przedmiotami;
  • Bardzo pochłaniają je rzeczy, wobec których wykazuje zainteresowanie.
  • Bez przerwy eksperymentuje z nowymi rzeczami;
  • Woli samodzielnie rozwiązywać problemy;
  • Jest bardzo pomysłowe w znajdywaniu odpowiedzi i nowych sposobów robienia czegoś;
  • Ma bujną, bogatą wyobraźnię i tworzy świat fantazji;
  • Jest ożywione, gdy rozwiązuje problem bądź dokonuje jakiegoś odkrycia;
  • Samo podaje pomysły nowych zadań, nie polega na innych przez cały czas;
  • Przejawia radość życia;
  • Jest pewne siebie, jeśli chodzi o jego umiejętności rozwiązywania nowego problemu;
  • Ma bardzo wielu przyjaciół i kolegów;
  • Jest zawsze skore do odkrywania nowego otoczenia;
  • Inni traktują je jako przywódcę;
  • Wymyśla pomysłowe opowiadania i lubi je opowiadać;
  • Przejawia bardzo niezależną postawę wobec życia;
  • Przejawia zamiłowanie do zabaw językowych, gier słownych;
  • Niegrzecznie zachowuje się zwłaszcza w chwilach znudzenia lub sfrustrowania;
  • Brak cierpliwości wobec rówieśników wolniej kojarzących fakty.

Podczas uczenia dzieci zdolnych nauczyciel powinien pamiętać o ważnych zasadach

  • Pozwalamy dziecku brać aktywny udział w zajęciu,
  • Pozwalamy dziecku popełniać błędy i uporać się z ich skutkami,
  • Nagradzamy inicjatywę, dociekliwość oraz zadawanie pytań,
  • Zachęcamy dziecko do odkrywania i wymyślania,
  • Koncentrujmy nauczanie na wrodzonej potrzebie dziecka dokonywania odkryć dotyczących świata, w którym żyje,
  • Nie narzucamy wiedzy dziecku zbyt wcześnie, gdyż straci ono orientację i szybko się znudzi,

Dziecko będzie aktywne, gdy:

  • cel jest dla niego bliski i wyraźny ( ma poczucie sensu, tego co robi ),
  • uwzględnia się jego potrzeby i zainteresowania (zadania uznaje za własne),
  • ma poczucie bezpieczeństwa, prawo do błędu, otrzyma koniecznie wsparcie i informację zwrotną,
  • działaniom towarzyszą odczucia i emocje,
  • bierze udział w planowaniu i podejmowaniu decyzji ( coś ode mnie zależy),
  • odczuwa satysfakcję ( lubi to robić ),
  • ma poczucie własnej wartości ( ja to potrafię ),
  • dostrzega się jego wkład pracy, a nie tylko efekt ( nauczyciel i grupa dostrzegają jego wysiłek i doceniają go ),
  • kiedy ma możliwość zrealizowania własnych pomysłów.

O programie:

Program pracy z dzieckiem zdolnym został opracowany dla dziecka wykazującego zdolności ogólne związane z matematyką i językiem polskim oraz zdolności kierunkowe w sferze aktywności muzyczno – ruchowej.

Głównym założeniem programu jest wychodzenie naprzeciw potrzebom dziecka o specjalnych potrzebach edukacyjnych, rozwijanie, wspomaganie i ukierunkowanie zdolności dziecka zgodnie z jego potencjałem i możliwościami. A także umożliwianie, wyzwalanie i podtrzymywanie spontanicznej aktywności dziecka, sprzyjanie uaktywnianiu się jego potencjału intelektualnego i twórczego a tym samym umożliwianie realizowania się indywidualnej linii rozwojowej.

Program zawiera cele, treści, metody i formy pracy które są zgodne z podstawą programową wychowania przedszkolnego i w spójny sposób uzupełniają ją.

Program realizowany będzie w trakcie zajęć zintegrowanych w ciągu dnia pobytu dziecka w przedszkolu.

Na bazie programu nauczyciele grupy opracowują swój plan pracy który będzie przebiegać w dziecka własnym środowisku w zróżnicowanym zespole dzieci, gdzie będzie możliwość wielorakich doświadczeń po to, by zapewnić również jego wszechstronny rozwój emocjonalny, społeczny, i fizyczny.

Cele ogólne:

  1. Praca z dzieckiem zdolnym ukierunkowana jest na rozwijanie jego zdolności indywidualnych oraz zainteresowań a także:
  2. Stwarzanie warunków do odkrywania, eksperymentowania, poznawania, działania, przeżywania w różnych formach.
  3. Kształtowanie u dzieci wiary we własne możliwości.
  4. Rozwijanie u dziecka możliwości umysłowych oraz szczególnych uzdolnień do uczenia się matematyki.
  5. Stwarzanie sytuacji doskonalących pamięć, umiejętność skupienia uwagi, zdolność kojarzenia, logicznego, twórczego i oryginalnego myślenia a także działania.
  6. Rozbudzanie ciekawości poznawczej, twórczego działania oraz samodzielności.
  7. Tworzenie warunków, w których dziecko rozwija nabyte doświadczenia językowe, ze szczególnym uwzględnieniem umiejętności czytania i pisania.
  8. Kształtowanie i rozwijanie ekspresji, twórczej postawy, wrażliwości na piękno, wrażliwości estetycznej, pomysłowość, wyobraźni i muzykalności.

Treści edukacyjne oraz planowane osiągnięcia dziecka:

Edukacja matematyczna

Dziecko:

  • orientuje się w schemacie własnego ciała i przestrzeni;
  • rozpoznaje, nazywa figury geometryczne;
  • zna i stosuje wielkość, ciężar i przedmiotów a także pojemność naczyń
  • porządkuje i klasyfikuje zbiory przedmiotów na podstawie cech jakościowych;
  • zna i stosuje liczby naturalne i cyfry;
  • wykonuje praktyczne czynności dodawania i odejmowania w pamięci;
  • rozwiązuje działania matematyczne z użyciem cyfr i znaków matematycznych;
  • rozwiązuje zadania tekstowe;
  • odczytuje pełne godziny na zegarze i odczuwa krótkie odcinki czasowe;

Edukacja w zakresie mowy i myślenia

Dziecko:

  • wypowiada się poprawnie pod względem logicznym i gramatycznym;
  • potrafi gestem i mimiką odtworzyć czyjeś uczucia i emocje;
  • potrafi recytować wiersze i wygłaszać fragmenty prozy;
  • umie uważnie słuchać różnorodnych wypowiedzi, rozumie i potrafi powtórzyć ich treść ;
  • bierze udział w inscenizacjach;
  • układa zakończenie opowiadania, bajki, baśni;
  • zna zasady prowadzenia rozmowy i dyskusji oraz przestrzega ich, potrafi uzasadnić swoje zdanie;

Edukacja w zakresie czytania

Dziecko:

  • czyta i posługuje się melodią, akcentem i rytmem mowy;
  • czyta ze zrozumieniem;
  • czyta samodzielnie bajki, próbuje czytać czasopisma;
  • czyta tekst z podziałem na role;
  • korzysta z encyklopedii;
  • rozpoznaje takie formy wypowiedzi pisemnych jak: opowiadanie, baśń, legenda;
  • próbuje układać rymy, wierszyki;
  • zna twórczość wybranych pisarzy oraz poetów dziecięcych: Julian Tuwim, Jan Brzechwa, J. H. Andersen;

Edukacja w zakresie pisania

Dziecko:

  • umie odwzorować i odtworzyć z pamięci wzory i znaki i ich układ;
  • umie kreślić litery i wyrazy po śladzie także kropkowym;
  • potrafi kreślić znaki literopodobne w sposób płynny, ciągły i mieści je w wyznaczonych liniach;
  • pisze litery w liniaturze na kartkach zeszytu stosowanego w klasie pierwszej;

Edukacja w zakresie aktywności muzyczno – ruchowej

Dziecko:

  • dostrzega w jaki sposób muzyka potęguje nastrój utworów;
  • rozpoznaje piosenki po melodii nuconej lub granej na instrumencie;
  • umie improwizować, tworzyć własne układy taneczne do utworów muzycznych;
  • potrafi wyrazić ruchem i gestem nastrój w muzyce;
  • potrafi wyszukać dźwięki z otoczenia zawarte w muzyce poważnej;
  • umie ilustrować ruchem utwory muzyczne
  • umie sprawnie i swobodnie poruszać się przy muzyce.

Metody i formy pracy:

Metody:

W realizacji programu przyjęto koncepcję łączenia metod tzw. „Sojusz metod” w których dominować będą metody aktywizujące dzieci.

  • słowna, oglądowa , praktyczna;
  • uczenie się przez odkrywanie, działanie, przeżywanie;
  • zabawowa;
  • patrz i słuchaj;
  • Kinezjologia Edukacyjna P. Dennisona;
  • Naturalna metoda nauki czytania I. Majchrzak;
  • Od piosenki do literki M. Bogdanowicz;

Formy:

  • praca indywidualna – dziecko samodzielne wykonuje czynność;
  • praca zbiorowa, wszystkie dzieci pracują wspólnie;
  • praca zespołowa, dzieci pracują w stałych zespołach;
  • praca grupowa, dzieci pracują w jednorazowych grupach.

Ewaluacja programu:

Do ewaluacji programu posłużą narzędzia badające umiejętności dziecka – Arkusz wiadomości i umiejętności. Arkusz ma na celu dostarczenie informacji dotyczącej zasobu wiadomości i umiejętności, a także rozwój indywidualnych zdolności dziecka.

Uwagi:

W zależności od predyspozycji dzieci, środków dydaktycznych a także możliwości czasowych program może być modyfikowany.


Literatura
Bałczewska E. Herde M. Kwiatkowska E. Wasilewska E. Grodzicka A.L.: ABC… Program wychowania przedszkolnego XXI wieku . Warszawa WSiP 2000.
Bates J. Munday S.: „Dzieci zdolne ambitne i utalentowane” .Warszawa. Liber, 2005.
Bogdanowicz M.: „Metoda Dobrego Startu.” GWP 2003.
Brońska E.: „Refleksje na temat przedszkolnych programów”
Wychowanie w Przedszkolu 7/2005.
Dudzińska I.: „Dziecko sześcioletnie uczy się czytać”. Warszawa WSiP 1992.
Gruszczyk – Kolczyńska E. Zielinska E.: Dziecięca matematyka – Program dla przedszkoli , klas zerowych i placówek integracyjnych. Warszawa WSiP 1999.
Lewis D.: „Jak wychować zdolne dziecko”. Warszawa PZWL 1988.
Limont W.: „Zdolności twórcze dzieci w wieku przedszkolnym”
Wychowanie w Przedszkolu 8/2002.
Majchrzak I.: „Wprowadzenie dziecka w świat pisma.” Warszawa WSiP 1995.
Rou E. Ziętkiewicz E. : „Jak aktywizować uczniów”. Oficyna Wydawnicza 2000.
Uszyńska – Jarmoc J.: „Metody wspierania aktywności edukacyjnej.”
Wychowanie w Przedszkolu 9/2004.
Vos J. Dryden G. DambachK.E.: „Rewolucja w uczeniu”. Zysk S-ka 2003.

OPRACOWAŁA
mgr Marzena Sadurska

Inne publikacje autora:




Skomentuj

Musisz być zalogowany żeby komentować.


© 2003 - 2012 Wychowanie Przedszkolne - portal nauczycieli przedszkola · Wykonanie Theme Junkie & MarkNet ·