Jesteś tutaj: Start » Publikacje nauczycieli


„DZIECKO Z DEFICYTAMI ROZWOJOWYMI” – ZESTAWY ĆWICZEŃ WYBRANYCH OBSZARÓW.

Czas realizacji: 20.09.2007r.- 30.06.2008r.
Opracowała: mgr Marta Haracz- Kapuściak

I DANE O PROGRAMIE:

Autor programu: mgr Marta Haracz- Kapuściak
Realizatorzy: Rada Pedagogiczna
Czas trwania: od 20 września 2007r.- 30 czerwca 2008r.
Koszty programu: W ramach budżetu placówki
Rodzaj programu: Edukacja zdrowotna
Ze względu na zasięg: Programem objęte są dzieci w wieku od 3 do 6 lat

II WSTĘP

Wiek przedszkolny jest okresem intensywnych zmian, które mają decydujący wpływ na późniejsze lata. W tym okresie kształtuje się osobowości dziecka poprzez; poznanie, rozumienie i dostrzeganie związków zachodzących w otaczającym go świecie, po raz pierwszy dochodzi do rozdzielenia się z rodzicami.
Przedszkole to środowisko, w którym dziecko zaczyna intensywnie zapoznawać się i orientować w społecznych stosunkach międzyludzkich, zdobywa nowe wiadomości i umiejętności, powstaje zarys światopoglądu; pierwsze wyobrażenia ogólne, stanowiące podstawę do późniejszej gotowości dziecka do nauki szkolnej.
Niestety nie każdy mały człowiek przebywa tę trudną i pełną wyzwań drogę, w taki sposób jaki byśmy tego oczekiwali.
W ciągu kilku lat naszych obserwacji stwierdziłam, że liczba dzieci, których tempo i rytm rozwoju zostały zakłócone – zwiększa się. Główną przyczyną tego zjawiska jest duża liczba wypadków we wczesnym dzieciństwie, wzrost niedostosowania emocjonalno-społecznego, a także wiele nowych czynników patogennych, które można zauważyć w naszym lokalnym środowisku. Należą do nich: agresja, nerwowość, trudność w nawiązaniu wzajemnych kontaktów między dziećmi oraz nadmierna opiekuńczość, lub obojętność rodziców na problemy dziecka. Z tego względu nastąpiła potrzeba identyfikowania dzieci zagrożonych niepowodzeniami i zaproponowanie pomocy rodzicom w ich wychowywaniu. Ponieważ zadaniem przedszkola jest wspomaganie i ukierunkowanie rozwoju dziecka, poprzez stosowanie wszechstronnych metod w organizowanych przez tę placówkę zajęciach wychowawczo – dydaktycznych i opiekuńczych. „Celem tej działalności jest stymulowanie rozwoju, pobudzanie aktywności i własnej inicjatywy dziecka. Ma ona szczególne znaczenie w przypadku dzieci, których rozwój przebiega prawidłowo lub (…) gdy jest opóźniony, nieprawidłowy. Przedszkole podejmuje wówczas działalność profilaktyczną, kompensacyjno – wyrównawczą oraz korektywną wobec stwierdzonych wad” – (H. Czerniawska – Program wychowania przedszkolnego dla dzieci 3 – 6 letnich, Nr DKW 4013 – 2 /01).
DEFICYTY ROZWOJOWE – inaczej dysfunkcje, parcjalne lub fragmentaryczne zaburzenia rozwoju psychomotorycznego – opóźnienie rozwoju psychomotorycznego, wolniejsze tempo rozwoju określonych funkcji.
Parcjalne zaburzenia rozwoju psychomotorycznego obejmują większy obszar czynności, na przykład motoryki, rozwoju mowy. Dysfunkcje te mogą pojawić się na każdym etapie życia dziecka, od tego czy uda się je zniwelować zależy, jak szybko osoby mające styczność z dzieckiem zauważą zmiany w funkcjonowaniu dziecka. Im wcześniej zmiany te zostaną zauważone tym pomoc dziecku będzie skuteczniejsza.
Fragmentaryczne zaburzenia rozwoju psychomotorycznego obejmują mniejszy obszar czynności, na przykład tylko motoryki rąk lub tylko mowy czynnej.
Rodzaje tych dysfunkcji i sposoby ich niwelowania są zawarte w dalszej części programu.

Zadaniem nauczyciela wspierającego rozwój dziecka jest:

- planowanie i prowadzenie terapii dziecka z deficytami rozwojowymi,
- dostosowywanie metod i form pracy terapeutycznej do możliwości i potrzeb dziecka,
- współpraca z nauczycielem prowadzącym grupę w celu ujednolicenia metod oddziaływań psychopedagogicznych,
- współpraca ze specjalistami w zakresie terapii dziecka niepełnosprawnego,
- kontakty z rodziną w celu zapewnienia optymalnego rozwoju dziecka.

Program ten został stworzony aby ułatwić pracę nauczycielom, gdyż coraz więcej dzieci rodzi się z różnorodnymi deficytami, co często jest „niezauważane” przez rodziców, bądź ignorowane. Zadaniem nauczyciela jest niwelowanie tych zaburzeń i wspieranie zarówno dziecka, jak też jego rodzica.
Program podzielony jest na obszary, aby ułatwić poruszanie się w nim, zawiera wszystkie sfery działalności dziecka. Każdy obszar zawiera zestaw przykładowych ćwiczeń pozwalających usprawniać różnorodne deficyty i niedociągnięcia w rozwoju dziecka. Ćwiczenia można modyfikować w zależności od aktualnych potrzeb, wieku rozwojowego dziecka oraz jego zdolności.

Programowanie pracy terapeutycznej

III CEL OGÓLNY:

• ĆWICZENIA OGÓLNOROZWOJOWE PRZYGOTOWUJĄCE DO CODZIENNEGO ŻYCIA

IV CELE SZCZEGÓŁOWE:
• SYSTEMATYCZNA TERAPIA LOGOPEDYCZNA
• KSZTAŁTOWANIE OGÓLNEJ SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ (MOTORYKA MAŁA I DUŻA)
• DOSKONALENIE MYŚLENIA PRZYCZYNOWO- SKUTKOWEGO
• DOSKONALENIE PERCEPCJI WZROKOWEJ I KOORDYNACJI WZROKOWO- RUCHOWEJ
• PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO

V DZIAŁY TEMATYCZNE ZAWARTE W PROGRAMIE:

OBSZAR PIERWSZY

ĆWICZENIA I ZABAWY ROZWIJAJĄCE I USPRAWNIAJĄCE PERCEPCJĘ WZROKOWĄ I KOORDYNACJĄ WZROKOWO- RUCHOWĄ

1.ĆWICZENIA MANIPULACYJNE ROZPOZNAWANIE PRZEDMIOTU PRZEZ DOTYK)
- Manipulowanie przedmiotami w celu ich poznania (dotykanie, ściskanie, otwieranie, nakładanie)
- Dotykanie, macanie przedmiotu z otwartymi oczami
- Dotykanie, macanie przedmiotu z zamkniętymi oczami
- zabawa w „Czarodziejski worek”, „Tajemnicze pudełko”- dziecko odgaduje, jaki przedmiot ukryty jest w worku, wskazuje go na obrazku, identyfikuje, nazywa; jeżeli jest to zabawka, może naśladować odgłosy przez nią wydawane- zabawy dźwiękonaśladowcze.
Stosowane przedmioty:
1. przedmioty codziennego użytku(łyżki, buty, szczotka do czesania, kubek do picia, talerz)
2. zabawki, które dziecko zna (misie, lalki, samochody, klocki)

2. ĆWICZENIA ROZWIJAJĄCE PERCEPCJĘ WZROKOWĄ I KOORDYNACJĘ WZROKOWO- RUCHOWĄ
- wskazywanie i różnicowanie osób z najbliższego otoczenia
- trzymanie i przekładanie z ręki do ręki wskazanego przedmiotu
- branie, wkładanie i odkładanie wskazanego przedmiotu w określone miejsce
- wskazywanie przedmiotów na obrazku
- chwytanie drobnych przedmiotów (koraliki itp.)
- układanie klocków w jednej linii
- piętrzenie i segregowanie klocków
- dobieranie takich samych przedmiotów
- wkładanie klocków do pudelka według kształtu, koloru- zabawa „Zaczarowana kula”, „Magiczne pudełko”
- dopasowywanie przedmiotów do obrazków i odwrotnie
- składanie obrazków złożonych z dwóch
- zgadywanie czego brakuje
- łączenie kropek linią
- pogrubianie i odwzorowywanie prostych kształtów, takich jak poziome, pionowe, koła
- zabawy z piłką: turlanie, toczenie piłki
- wyszukiwanie
- układanie
- porównywanie
- porządkowanie i grupowanie
- składanie
- zabawa z masą- lepienie, wyklejanie
- układanie wybranych symboli graficznych
- odwzorowywanie
- zgadywanie- „Czego brakuje?”
- wprowadzenie zabaw tematycznych- zabawa w dom- naśladowanie czynności wykonywanych w domu
- obserwacja: dostrzeganie, wskazywanie, rozpoznawanie i nazywanie przedmiotów np.: Co widzisz w tym pokoju?; „Kto bawi się z Kasią?” itp..
- wyszukiwanie: zabawa: „Proszę, daj mi…”, zabawa „Gdzie schował się miś, daj mi go”- szukanie takiego samego przedmiotu w otoczeniu
- układanie według poleceń: „Proszę połóż zabawkę kota na stole”
- układanie prostych ciągów rytmicznych, np. kot, pies
- zabawa „Memory”- nakładanie takich samych obrazków na siebie
- układanki geometryczne
- zabawa „Czyj to cień?”- dopasowywanie przedmiotu, klocka, figury do swojego cienia
- proste historyjki obrazkowe
- składani- pociętych obrazków- w zależności od wieku i umiejętności dziecka pocięte na 2, 3, 4 części
- rysowanie linii pionowych, poziomych z pomocą nauczyciela
- linii poziomych, pionowych samodzielnie na wzorze itp.

OBSZAR DRUGI

ĆWICZENIA I ZABAWY ROZWIJAJĄCE I USPRAWNIAJĄCE PERCEPCJĘ I PAMIĘĆ SŁUCHOWĄ ORAZ KORDYNACJĘ SŁUCHOWO- RUCHOWĄ

1.ĆWICZENIA WRAŻLIWOŚCI SŁUCHOWEJ

- Wysłuchiwanie i rozpoznawanie dźwięków naturalnych
- wysłuchiwanie dźwięków naturalnych dochodzących z najbliższego otoczenia
- przyporządkowanie słyszanego dźwięku do obrazka
- rozpoznawanie dźwięków dochodzących z otoczenia
- odgłosów dochodzących z ulicy
- sygnałów różnych pojazdów
- dźwięków różnych urządzeń gospodarstwa domowego
- głosów znanych zwierząt
- rozpoznawanie wytwarzanych dźwięków (szmerów)- najpierw za pomocą wzroku, później słuchu
- uderzanie łyżeczką w szklankę
- uderzanie pałeczką w szybę
- uderzanie klockami o siebie
- klaskanie
- „Granie” na prostych instrumentach, np. na flecie, bębenku itp.
- darcie papieru
- lanie wody
- gniecenie papieru
- wyklaskiwanie prostego rytmu
- tupanie, wystukiwanie prostego rytmu
- porównywanie słyszanych dźwięków (np. „ Skacz, gdy słyszysz krótki, przerywany; leż, gdy dźwięk jest długi)
- odróżnienie natężenia słyszanego dźwięki- mocny- głośny, słaby- cichy
- zabawy rytmiczne
- zabawy ruchowe i ruchowo- słuchowe proponowane w Metodzie Dobrego Startu
- wyodrębnianie głosek w wyrazie
- zabawa „Kto klasnął?”
- Proste wierszyki, które ćwiczą pamięć słuchową oraz rozwijają wyobraźnię dziecka, np.

„Dziadzio mrok” „Jak mruczek uczył się pływać”
Pada, pada deszcz.
Chlupu, chlupu, chlup. Mruczał Mruczek: Kaczko miła,
Idzie dziadzio Mrok. Gdzie się pływać nauczyłaś?
Tupu, tupu, tup. Ja bym też tak chciał.
Idzie dziadzio Mrok. Miau, miau, miau.
Człapu, człapu, człap. Spróbuj, wszak to nic trudnego,
Wyskoczyła noc. Hop do wody, skacz kolego.
Za połę go łap. Łapką machaj, tak jak ja.
Zmyka dziadzio Mrok. Kwa, kwa, kwa, kwa, kwa.
Tupu, tupu, tup. Prychał, kichał w wodzie Mruczek.
A noc za nim brnie. Ledwo żywy na brzeg uciekł.
Chlupu, chlupu, chlup. A nasz Bryś się z niego śmiał: hau, hau
E. Zarembina. T.Dobrska

2. ĆWICZENIA I ZABAWY ROZWIJAJĄCE MOWĘ I MYŚLENIE

ĆWICZENIA I ZABAWY USPRAWNIAJĄCE APARAT ARTYKULACYJNY

1.ZESTAW ĆWICZEŃ ODDECHOWYCH

# właściwe ćwiczenia oddechowe

- wciąganie i wydmuchiwanie powietrza
- dmuchanie na wiatraczek
- dmuchanie w gwizdek
- nadmuchiwanie balonika
- dmuchanie na przedmioty unoszące się
- chuchanie wąchanie kwiatków
- zabawy ortofoniczne
- naśladowanie zwierząt
- naśladowanie dźwięków z otoczenia
- zatrzymywanie oddechu

# ćwiczenia przygotowujące do mówienia

- zestaw ćwiczeń warg i języka
- leciutki masaż warg
- ściąganie ust w dzióbek
- nadymanie policzków
- oblizywaniu ust przez dziecko
- wypychanie językiem policzków
- „liczenie zębów”
- głaskanie podniebienia językiem
- picie z użycie łyżeczki
- picie z użyciem rurki
- lizanie lizaka

# zestaw ćwiczeń podniebienia miękkiego

- ziewanie przy nisko opuszczonej szczęce
- wdech przez nos i wydech przez usta
- naśladowanie odgłosów gęsi- gęganie
- naśladowanie odgłosów płukanego gardła

# zestaw ćwiczeń wzmacniających pierścień zwierający gardło

- dmuchanie przy zakrytym nosie
- masaż podbródka
- kasłanie przy wysuniętym języku
- chrapanie
- połykanie picia przy zamkniętym nosie

# zestaw ćwiczeń ruchów szczęki dolnej

- opuszczanie i podnoszenie szczęki dolnej
- przesuwanie szczęki górnej i dolnej w prawo i lewo
- żucie

2.ZESTAW ĆWICZEŃ I ZABAW DOSKONALĄCYCH ROZWÓJ MOWY I MYŚLENIA

Ćwiczenia i zabawy dźwiękonaśladowcze i mimiczne

- rozpoznawanie i naśladowanie głosów zwierząt, pojazdów np.:
Jedzie pociąg- fu, fu, fu
Trąbi trąbka- tru, tu, tu
A bębenek- bum, bum, bum
Na to żabki- kum, kum, kum
Konik człapie- człap, człap, człap
Woda z kranu- kap, kap, kap
Mucha bzyczy- bzy, bzy, bzy
A wąż syczy- sy, sy, sy
Baran beczy- be, be, be
A owieczki- me, me, me
- rozpoznawanie i naśladowanie min- zabawy mimiczne
- zabawy pantomimiczne
- teksty do ćwiczeń w naśladowaniu głosów:
Co kotek miał?
Mały Jasio kotka przy kominku spotkał.
Ukłonił się kapeluszem, porozmawiać z kotkiem muszę:
- Miał kotek siostrę?
- Miau!
- Miał kotek pazurki ostre?
- Miau!
- Miał kotek mamę i tatę?
- Miau!
- Miał kotek na grzbiecie łatę?
- Miał

- „Zwierzęce gadanie”- zabawa dźwiękonaśladowcza:
Co mówi bocian, gdy żabę chce zjeść? Kle, kle
Co mówi żaba, gdy bocianów tłum? Kum, kum
Co mówi kaczka, gdy bardzo jest zła? Kwa, kwa
Co mówi kotek, gdy mleczka by chciał? Miau, miau
Co mówi kura, gdy znosi jajko? Ko, ko
Co mówi kogut, gdy budzi się w kurniku? Kukuryku
Co mówi koza, gdy jeść jej się chce? Me, me
Co mówi krowa, gdy zabraknie jej tchu? Mu, mu
Co mówi wrona, gdy wstaje co dnia? Kra, kra
Co mówi piesek, gdy kość by chciał? Hau, hau
Co mówi baran, gdy spać mu się chce? Be, be
Co mówi ryba, gdy powiedzieć chce? Nic, przecież ryby nie maja głosu!

Ćwiczenia i zabawy rozwijające i wzbogacające słownik dziecka i pamięć słowną

- słuchanie nazwy i wskazanie odpowiednich ich desygnatów; np. poznawanie części ciała- „To moja głowa, dotknij swojej głowy”
- powtarzanie nazw przedmiotów znajdujących się wokół dziecka
- samodzielne nazywanie- w tym przypadku poparte ilustracjami-
- cech- „jaki jest samochód” (mały, duży)
- czynności- „co robi mama?”
- kolorów
- części ciała
- nazwy czynności, właściwości przedmiotów, stany emocjonalne
- proste zagadki
- prowokujemy do zadawania pytań
- ćwiczenia typu: „O jakim przedmiocie mówię?”, „Co to jest…?”
- słuchanie krótkich opowiadań, bajek
- słuchanie i rozumienie prostych poleceń słownych: wyszukiwanie i podawanie przedmiotu, zabawy klockami, zabawy konstrukcyjne, zabawy tematyczne, krótkie inscenizacje

Ćwiczenia rozwijające rozumienie prostych czynności, zaleceń, prostych związków logicznych

- naśladowanie ruchów prostych czynności
- „ weź do ręki taki sam przedmiot”
- wykorzystanie prostych ćwiczeń podczas zabaw tematycznych- np. układanie zastawy stołowej dla lalek
- dotykanie wskazanych przedmiotów, części ciała
- wkładanie w wyznaczone miejsca
- układanie według pokazanego wzoru
- grupowanie przedmiotów według podanego kryterium

Ćwiczenia wymowy

- ćwiczenia mięśni narządów wymowy ( dalsze usprawnianie)
- ćwiczenia oddechowe
- ćwiczenia głosowe
- ^ mruczenie przy zamkniętych ustach
- ^ śpiewanie samogłosek
- ^ zabawy dźwiękonaśladowcze
- ^ mruczenie na ustach
- ^ słuchanie bajek

OBSZAR TRZECI

ĆWICZENIA I ZABAWY ROZWIJAJĄCE ORIENTACJĘ ZMYSŁOWĄ , PRZESTRZENNĄ I KIERUNKOWĄ

1.ĆWICZENIA ROZWIJAJĄCE ZMYSŁ DOTYKU
A)ĆWICZENIA ZMIERZAJĄCE DO POZNANIA SAMEGO SIEBIE
B)ĆWICZENIA ZMIERZAJĄCE DO POZNANIA DOZNAŃ TERMICZNYCH
C)ĆWICZENIA ZMIERZAJĄCE DO ROZPOZNAWANIA RÓŻNYCH STRUKTUR POWIERZCHNIOWYCH
D)ĆWICZENIA ZMIERZAJĄCE DO POZNANIA DRUGIEJ OSOBY

Ad. A:
Można zaczerpnąć zestawy ćwiczeń z metody K. Orffa, techniki Knilla
ćwiczenia pozwalające poznać własne ręce:
- zaciskanie pięści
- otwieranie dłoni
- składanie dłoni
- poruszanie kolejno palcami dłoni
- zabawy paluszkowe
poznawanie rąk:
- wyczuwanie rąk
- łokci
- nadgarstków
wyczuwanie nóg:
- dotykanie stopą podłoża
- chodzenie na całych stopach
- chodzenie na piętach tupanie
wyczuwanie głowy:
- dotykanie czubka głowy
- boku głowy, uszu; twarzy- czoła, oczu, policzków, nosa; ust, języka, brody
poznawanie i wyczuwani pleców i pośladków:
- leżenie na plecach
- przesuwanie się na pośladkach itp..
- poznawanie brzucha;
- leżenie na brzuchu, przemieszczanie się w pozycji leżącej
- oglądanie swojej sylwetki w lustrze, pokazywanie części ciała

ad. B:
- zabawy i ćwiczenia w wodzie; uderzanie dłońmi o powierzchnię wody
- skrapianie kropelkami wody
- przelewanki
- pływające przedmioty
- ćwiczenia z wodą: dziecko poznaje rodzaje wody: ciepła- zimna; czysta- brudna; nalewa, przelewa., barwi

ad. C:
- segregowanie przedmiotów ze względu na rodzaj powierzchni
- łączenie w pary przedmiotów o jednakowej powierzchni
- zabawy z wykorzystaniem materiału plastycznego; ściskanie, lepienie, rozrywaniem, dotykanie itp.
Materiały stosowane:- masy- solne, papierowe, gliny; gąbki, gazety, papiery, materiał przyrodniczy

ad. D:

- ruchy ciała
- dźwięki, czy bodźce słuchowe dochodzące z otoczenia
- barwy
- dotyk
- symbole i znaki umowne
- rozwijanie umiejętności współdziałania z drugą osobą (ćwiczenia w parach, ćwiczenia rozwijające poczucie bezpieczeństwa i wzajemnego zaufania);
- dotykanie różnymi częściami ciała
- poklepywanie, opukiwanie
- uderzanie
- ciągnięcie
- kołysanie, przesuwanie
- prowadzenie
- wzajemne utrzymanie równowagi i ciężaru ciała
- wspólny relaks i odpoczynek
- ćwiczenia ruchu rozwijającego według W. Sherborne

OBSZAR CZWARTY

ĆWICZENIA I ZABAWY W ZAKRESIE SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ

ĆWICZENIA MOTORYKI DUŻEJ

• Usprawnianie percepcji ruchowej odbywa się poprzez czynności samoobsługowe, ćwiczenia ogólnej sprawności ruchowej, ćwiczenia manualne i grafomotoryczne.
• Przykłady ćwiczeń rozwijających ogólną sprawność ruchową:
- sprawne chodzenie i bieganie po podłożu równym i zróżnicowanym, wymijanie przeszkód,
- slalomy, poruszanie się po określonym torze,
- podskoki obunóż na jednej nodze,
- skoki obunóż na jednej nodze- pojedyncze i w seriach po kilka,
- przeskakiwanie przeszkód, ćwiczenia ze skakanką,
- zeskoki z różnych wysokości,
- czołganie się, chodzenie na czworakach, przechodzenie przez obręcz,
- ćwiczenia równoważne: po desce, ławeczce, narysowanej ścieżce,
- ćwiczenia rąk: wymachy do przodu, do tyłu, krążenie ramion,
- chwyty oburącz i jedną ręką (przedmiotów rzucanych do dziecka),
- rzuty dowolne i do celu z odległości dowolnej i określonej,
- rzuty piłek, obręczy, woreczków różnej wielkości do celu,
- podrzucanie, odbijanie, toczenie piłki, obręczy,
- bieg do celu z wykonaniem określonych czynności.

- klaskanie
- wstawanie
- siadanie
- sięganie po przedmioty wskazane przez nauczyciela
- podnoszenie i kładzenie przedmiotów
- toczenie piłki
- kopanie piłki
- podrzucanie piłki
- chodzenie do przodu, na boki, do tyłu
- przechodzenie przez tunel
- skakanie obunóż
- ćwiczenia kształtujące postawę dziecka
- ćwiczenia w chodzeniu i bieganiu
- ćwiczenia równoważne
- ćwiczenia na czworakach
- ćwiczenia w toczeniu i rzucaniu
- ćwiczenia rąk

ĆWICZENIA MOTORYKI MAŁEJ

- nawlekanie koralików, przewlekanie sznurków przez różne rzeczy,
- zbieranie drobnych elementów dwoma palcami jak pęsetą,
- ugniatanie papierowych kul i rzucanie nimi do celu,
- modelowanie w glinie i plastelinie:
- toczenie i ugniatanie prostych rzeczy: wałeczki, rogaliki, itp.
- form bardziej skomplikowanych, wymagających różnicowania wielkości elementów, ich doklejanie,
- wzorców, szlaczków i elementów literopodobnych.
- sprawne ruchy palcami, np. naśladowanie gry na pianinie, odtwarzanie padania deszczu: ulewny deszcz, drobny deszczyk,
- szycie ściegiem fastrygowanym- przekłuwanie papieru igłą z nitką w miejscach oznaczonych punktami,
- owijanie skakanki na dłoni przez jej obroty w nadgarstku,
- rozdzieranie i rozcinanie papieru na narysowanych liniach prostych, ukośnych, łamanych i falistych,
- wydzieranie i wycinanki z papieru i innych materiałów.

Ćwiczenia grafomotoryczne obejmują ćwiczenia rozmachowe mięśni rąk, ćwiczenia usprawniające mięśnie dłoni i drobne mięśnie palców oraz ćwiczenia płynnych, rytmicznych, ciągłych i pulsujących ruchów pisarskich.

- Oto przykłady tych ćwiczeń:
- kreślenie w powietrzu dużych, płynnych, swobodnych ruchów w kształcie fal, kół, ósemek, itp.,
- kreślenie swobodnych ruchów kredą na tablicy, pędzlem, węglem na dużych arkuszach, palcem lub patykiem na tacach z materiałem sypkim,
- zamalowywanie dowolnej przestrzeni dużych płaszczyzn (kartony, arkusze szarego papieru, gazety), farbami, kredą, węglem,
- zamalowywanie określonej przestrzeni np. : figur geometrycznych ww. sposobami,
- kreskowanie- wypełnianie rozmaitych konturów małymi kreseczkami stawianymi poziomo, pionowo, ukośnie, zawsze od strony lewej do prawej,
- pogrubianie konturu, czyli wodzenie po wzorze ołówkiem, kredką, mazakiem,
- prowadzenie linii między dwiema liniami szerzej ustawionymi w stosunku do siebie,
- obrysowywanie szablonów,
- rysowanie szlaczków w liniaturze szerszej, a potem odpowiadającej literaturze zeszytu,
- wycinanie obrazków z figur geometrycznych,
- stemplowanie.

Ćwiczeniom, zabawom i grom ogólnie usprawniającym motorykę małą i dużą powinny towarzyszyć ćwiczenia orientacji przestrzennej i orientacji w schemacie ciała, gdyż wszelkie czynności ruchowe, a w szczególności manualne wykonywane są pod kontrolą wzroku. Jednym słowem kształcą one koordynację wzrokowo- ruchową.
- Przykłady powyżej wymienionych ćwiczeń:
- Ćwiczenia orientacji przestrzennej i kierunkowej- orientacja w kierunkach związana z własnym ciałem, poruszanie się w przestrzeni, działanie w niej, zmiana pozycji.
- Wyrobienie i utrwalanie autoorientacji:
- Odtwarzanie prostych pozycji przez naśladowanie wzorów demonstrowanych przez osobę lub przedstawionych na schemacie,
- Wykonywanie prostych ruchów, przybieranie określonych pozycji zgodnie z instrukcją
- Wyrabianie orientacji w schemacie ciała osoby stojącej naprzeciw:
- Ćwiczenia przed lustrem w celu pokazania dziecku zmiany stron u osoby stojącej naprzeciw,
- Ćwiczenia z osobą naprzeciw np.: osoba i dziecko wykonują te same czynności,
- Osoba i dziecko współdziałają ze sobą np. : podnieś lewą rękę kolegi swoją prawą rękę.
- Majsterkowanie- wykonywanie prac konstrukcyjnych według wzoru i według własnych pomysłów
- Składanie klocków konstrukcyjnych wg wzoru
- Klocki duże, o prostych kształtach,
- Klocki o zróżnicowanej wielkości w różnym kształcie,
- Sposób ich łączenia, nakładanie, spinanie

Metody pracy z dzieckiem nadpobudliwym psychoruchowo

Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo już od najmłodszych lat powinno być wychowywane według jednej konsekwentnej linii postępowania, w spokojnej atmosferze, wdrażane do samodzielności, kontrolowane przez dorosłych i musi czuć, że zawsze w sytuacjach trudnych może liczyć na ich pomoc.
Metody jakie należy stosować w pracy z dzieckiem nadpobudliwym to:
- Techniki relaksacyjne.
- Muzykoterapia.
- Techniki parateatralne.
- Metoda malowania dziesięcioma palcami.

Muszę jednak wyraźnie zaznaczyć, że zajęcia z dziećmi z deficytami to proces skuteczny, jak również cykliczny i długotrwały, dający nieraz efekty po kilku latach ciężkiej pracy dziecka.

Ważne jest aby stymulowanie rozwoju przyczynowo- skutkowego odbywało się już w jak najmłodszym wieku, a proponowane tematy zabaw są możliwe do zrealizowania nawet z dwulatkami. Tego typu ćwiczenia powinny być organizowane często w plenerze i na sali zawsze kiedy dzieci są nimi zainteresowane , jeśli dziecko ma ,,zły„ dzień lepiej nie zmuszać go do uczestnictwa.
Podstawowym warunkiem organizacji programu stymulacji rozwoju małych dzieci jest dopasowanie procesu wspomagania do możliwości dziecka. Jednak wszystkie dzieci potrzebują intensywnej pracy pedagogicznej osób bezpośrednio zaangażowanych do ich opieki w placówkach opiekuńczych, aby nie zmarnować drzemiących w dzieciach talentach i umiejętnie je rozwijać. Im wcześniej tym lepiej.

Opracowała mgr Marta Haracz- Kapuściak

Program autorski

„DZIECKO Z DEFICYTAMI ROZWOJOWYMI”- ZESTAWY ĆWICZEŃ WYBRANYCH OBSZARÓW.

Czas realizacji: 20.09.2007r.- 30.06.2008r.

Opracowała: mgr Marta Haracz- Kapuściak

I DANE O PROGRAMIE:

Autor programu: mgr Marta Haracz- Kapuściak
Realizatorzy: Rada Pedagogiczna
Czas trwania: od 20 września 2007r.- 30 czerwca 2008r.
Koszty programu: W ramach budżetu placówki
Rodzaj programu: Edukacja zdrowotna
Ze względu na zasięg: Programem objęte są dzieci w wieku od 3 do 6 lat

II WSTĘP

Wiek przedszkolny jest okresem intensywnych zmian, które mają decydujący wpływ na późniejsze lata. W tym okresie kształtuje się osobowości dziecka poprzez; poznanie, rozumienie i dostrzeganie związków zachodzących w otaczającym go świecie, po raz pierwszy dochodzi do rozdzielenia się z rodzicami.
Przedszkole to środowisko, w którym dziecko zaczyna intensywnie zapoznawać się i orientować w społecznych stosunkach międzyludzkich, zdobywa nowe wiadomości i umiejętności, powstaje zarys światopoglądu; pierwsze wyobrażenia ogólne, stanowiące podstawę do późniejszej gotowości dziecka do nauki szkolnej.
Niestety nie każdy mały człowiek przebywa tę trudną i pełną wyzwań drogę, w taki sposób jaki byśmy tego oczekiwali.
W ciągu kilku lat naszych obserwacji stwierdziłam, że liczba dzieci, których tempo i rytm rozwoju zostały zakłócone – zwiększa się. Główną przyczyną tego zjawiska jest duża liczba wypadków we wczesnym dzieciństwie, wzrost niedostosowania emocjonalno-społecznego, a także wiele nowych czynników patogennych, które można zauważyć w naszym lokalnym środowisku. Należą do nich: agresja, nerwowość, trudność w nawiązaniu wzajemnych kontaktów między dziećmi oraz nadmierna opiekuńczość, lub obojętność rodziców na problemy dziecka. Z tego względu nastąpiła potrzeba identyfikowania dzieci zagrożonych niepowodzeniami i zaproponowanie pomocy rodzicom w ich wychowywaniu. Ponieważ zadaniem przedszkola jest wspomaganie i ukierunkowanie rozwoju dziecka, poprzez stosowanie wszechstronnych metod w organizowanych przez tę placówkę zajęciach wychowawczo – dydaktycznych i opiekuńczych. „Celem tej działalności jest stymulowanie rozwoju, pobudzanie aktywności i własnej inicjatywy dziecka. Ma ona szczególne znaczenie w przypadku dzieci, których rozwój przebiega prawidłowo lub (…) gdy jest opóźniony, nieprawidłowy. Przedszkole podejmuje wówczas działalność profilaktyczną, kompensacyjno – wyrównawczą oraz korektywną wobec stwierdzonych wad” – (H. Czerniawska – Program wychowania przedszkolnego dla dzieci 3 – 6 letnich, Nr DKW 4013 – 2 /01).
DEFICYTY ROZWOJOWE – inaczej dysfunkcje, parcjalne lub fragmentaryczne zaburzenia rozwoju psychomotorycznego – opóźnienie rozwoju psychomotorycznego, wolniejsze tempo rozwoju określonych funkcji.
Parcjalne zaburzenia rozwoju psychomotorycznego obejmują większy obszar czynności, na przykład motoryki, rozwoju mowy. Dysfunkcje te mogą pojawić się na każdym etapie życia dziecka, od tego czy uda się je zniwelować zależy, jak szybko osoby mające styczność z dzieckiem zauważą zmiany w funkcjonowaniu dziecka. Im wcześniej zmiany te zostaną zauważone tym pomoc dziecku będzie skuteczniejsza.
Fragmentaryczne zaburzenia rozwoju psychomotorycznego obejmują mniejszy obszar czynności, na przykład tylko motoryki rąk lub tylko mowy czynnej.
Rodzaje tych dysfunkcji i sposoby ich niwelowania są zawarte w dalszej części programu.

Zadaniem nauczyciela wspierającego rozwój dziecka jest:

- planowanie i prowadzenie terapii dziecka z deficytami rozwojowymi,
- dostosowywanie metod i form pracy terapeutycznej do możliwości i potrzeb dziecka,
- współpraca z nauczycielem prowadzącym grupę w celu ujednolicenia metod oddziaływań psychopedagogicznych,
- współpraca ze specjalistami w zakresie terapii dziecka niepełnosprawnego,
- kontakty z rodziną w celu zapewnienia optymalnego rozwoju dziecka.

Program ten został stworzony aby ułatwić pracę nauczycielom, gdyż coraz więcej dzieci rodzi się z różnorodnymi deficytami, co często jest „niezauważane” przez rodziców, bądź ignorowane. Zadaniem nauczyciela jest niwelowanie tych zaburzeń i wspieranie zarówno dziecka, jak też jego rodzica.
Program podzielony jest na obszary, aby ułatwić poruszanie się w nim, zawiera wszystkie sfery działalności dziecka. Każdy obszar zawiera zestaw przykładowych ćwiczeń pozwalających usprawniać różnorodne deficyty i niedociągnięcia w rozwoju dziecka. Ćwiczenia można modyfikować w zależności od aktualnych potrzeb, wieku rozwojowego dziecka oraz jego zdolności.

Programowanie pracy terapeutycznej

III CEL OGÓLNY:

• ĆWICZENIA OGÓLNOROZWOJOWE PRZYGOTOWUJĄCE DO CODZIENNEGO ŻYCIA

IV CELE SZCZEGÓŁOWE:
• SYSTEMATYCZNA TERAPIA LOGOPEDYCZNA
• KSZTAŁTOWANIE OGÓLNEJ SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ (MOTORYKA MAŁA I DUŻA)
• DOSKONALENIE MYŚLENIA PRZYCZYNOWO- SKUTKOWEGO
• DOSKONALENIE PERCEPCJI WZROKOWEJ I KOORDYNACJI WZROKOWO- RUCHOWEJ
• PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO

V DZIAŁY TEMATYCZNE ZAWARTE W PROGRAMIE:

OBSZAR PIERWSZY

ĆWICZENIA I ZABAWY ROZWIJAJĄCE I USPRAWNIAJĄCE PERCEPCJĘ WZROKOWĄ I KOORDYNACJĄ WZROKOWO- RUCHOWĄ

1.ĆWICZENIA MANIPULACYJNE ROZPOZNAWANIE PRZEDMIOTU PRZEZ DOTYK)
- Manipulowanie przedmiotami w celu ich poznania (dotykanie, ściskanie, otwieranie, nakładanie)
- Dotykanie, macanie przedmiotu z otwartymi oczami
- Dotykanie, macanie przedmiotu z zamkniętymi oczami
- zabawa w „Czarodziejski worek”, „Tajemnicze pudełko”- dziecko odgaduje, jaki przedmiot ukryty jest w worku, wskazuje go na obrazku, identyfikuje, nazywa; jeżeli jest to zabawka, może naśladować odgłosy przez nią wydawane- zabawy dźwiękonaśladowcze.
Stosowane przedmioty:
1. przedmioty codziennego użytku(łyżki, buty, szczotka do czesania, kubek do picia, talerz)
2. zabawki, które dziecko zna (misie, lalki, samochody, klocki)

2. ĆWICZENIA ROZWIJAJĄCE PERCEPCJĘ WZROKOWĄ I KOORDYNACJĘ WZROKOWO- RUCHOWĄ
- wskazywanie i różnicowanie osób z najbliższego otoczenia
- trzymanie i przekładanie z ręki do ręki wskazanego przedmiotu
- branie, wkładanie i odkładanie wskazanego przedmiotu w określone miejsce
- wskazywanie przedmiotów na obrazku
- chwytanie drobnych przedmiotów (koraliki itp.)
- układanie klocków w jednej linii
- piętrzenie i segregowanie klocków
- dobieranie takich samych przedmiotów
- wkładanie klocków do pudelka według kształtu, koloru- zabawa „Zaczarowana kula”, „Magiczne pudełko”
- dopasowywanie przedmiotów do obrazków i odwrotnie
- składanie obrazków złożonych z dwóch
- zgadywanie czego brakuje
- łączenie kropek linią
- pogrubianie i odwzorowywanie prostych kształtów, takich jak poziome, pionowe, koła
- zabawy z piłką: turlanie, toczenie piłki
- wyszukiwanie
- układanie
- porównywanie
- porządkowanie i grupowanie
- składanie
- zabawa z masą- lepienie, wyklejanie
- układanie wybranych symboli graficznych
- odwzorowywanie
- zgadywanie- „Czego brakuje?”
- wprowadzenie zabaw tematycznych- zabawa w dom- naśladowanie czynności wykonywanych w domu
- obserwacja: dostrzeganie, wskazywanie, rozpoznawanie i nazywanie przedmiotów np.: Co widzisz w tym pokoju?; „Kto bawi się z Kasią?” itp..
- wyszukiwanie: zabawa: „Proszę, daj mi…”, zabawa „Gdzie schował się miś, daj mi go”- szukanie takiego samego przedmiotu w otoczeniu
- układanie według poleceń: „Proszę połóż zabawkę kota na stole”
- układanie prostych ciągów rytmicznych, np. kot, pies
- zabawa „Memory”- nakładanie takich samych obrazków na siebie
- układanki geometryczne
- zabawa „Czyj to cień?”- dopasowywanie przedmiotu, klocka, figury do swojego cienia
- proste historyjki obrazkowe
- składani- pociętych obrazków- w zależności od wieku i umiejętności dziecka pocięte na 2, 3, 4 części
- rysowanie linii pionowych, poziomych z pomocą nauczyciela
- linii poziomych, pionowych samodzielnie na wzorze itp.

OBSZAR DRUGI

ĆWICZENIA I ZABAWY ROZWIJAJĄCE I USPRAWNIAJĄCE PERCEPCJĘ I PAMIĘĆ SŁUCHOWĄ ORAZ KORDYNACJĘ SŁUCHOWO- RUCHOWĄ

1.ĆWICZENIA WRAŻLIWOŚCI SŁUCHOWEJ

- Wysłuchiwanie i rozpoznawanie dźwięków naturalnych
- wysłuchiwanie dźwięków naturalnych dochodzących z najbliższego otoczenia
- przyporządkowanie słyszanego dźwięku do obrazka
- rozpoznawanie dźwięków dochodzących z otoczenia
- odgłosów dochodzących z ulicy
- sygnałów różnych pojazdów
- dźwięków różnych urządzeń gospodarstwa domowego
- głosów znanych zwierząt
- rozpoznawanie wytwarzanych dźwięków (szmerów)- najpierw za pomocą wzroku, później słuchu
- uderzanie łyżeczką w szklankę
- uderzanie pałeczką w szybę
- uderzanie klockami o siebie
- klaskanie
- „Granie” na prostych instrumentach, np. na flecie, bębenku itp.
- darcie papieru
- lanie wody
- gniecenie papieru
- wyklaskiwanie prostego rytmu
- tupanie, wystukiwanie prostego rytmu
- porównywanie słyszanych dźwięków (np. „ Skacz, gdy słyszysz krótki, przerywany; leż, gdy dźwięk jest długi)
- odróżnienie natężenia słyszanego dźwięki- mocny- głośny, słaby- cichy
- zabawy rytmiczne
- zabawy ruchowe i ruchowo- słuchowe proponowane w Metodzie Dobrego Startu
- wyodrębnianie głosek w wyrazie
- zabawa „Kto klasnął?”
- Proste wierszyki, które ćwiczą pamięć słuchową oraz rozwijają wyobraźnię dziecka, np.

„Dziadzio mrok” „Jak mruczek uczył się pływać”
Pada, pada deszcz.
Chlupu, chlupu, chlup. Mruczał Mruczek: Kaczko miła,
Idzie dziadzio Mrok. Gdzie się pływać nauczyłaś?
Tupu, tupu, tup. Ja bym też tak chciał.
Idzie dziadzio Mrok. Miau, miau, miau.
Człapu, człapu, człap. Spróbuj, wszak to nic trudnego,
Wyskoczyła noc. Hop do wody, skacz kolego.
Za połę go łap. Łapką machaj, tak jak ja.
Zmyka dziadzio Mrok. Kwa, kwa, kwa, kwa, kwa.
Tupu, tupu, tup. Prychał, kichał w wodzie Mruczek.
A noc za nim brnie. Ledwo żywy na brzeg uciekł.
Chlupu, chlupu, chlup. A nasz Bryś się z niego śmiał: hau, hau
E. Zarembina. T.Dobrska

2. ĆWICZENIA I ZABAWY ROZWIJAJĄCE MOWĘ I MYŚLENIE

ĆWICZENIA I ZABAWY USPRAWNIAJĄCE APARAT ARTYKULACYJNY

1.ZESTAW ĆWICZEŃ ODDECHOWYCH

# właściwe ćwiczenia oddechowe

- wciąganie i wydmuchiwanie powietrza
- dmuchanie na wiatraczek
- dmuchanie w gwizdek
- nadmuchiwanie balonika
- dmuchanie na przedmioty unoszące się
- chuchanie wąchanie kwiatków
- zabawy ortofoniczne
- naśladowanie zwierząt
- naśladowanie dźwięków z otoczenia
- zatrzymywanie oddechu

# ćwiczenia przygotowujące do mówienia

- zestaw ćwiczeń warg i języka
- leciutki masaż warg
- ściąganie ust w dzióbek
- nadymanie policzków
- oblizywaniu ust przez dziecko
- wypychanie językiem policzków
- „liczenie zębów”
- głaskanie podniebienia językiem
- picie z użycie łyżeczki
- picie z użyciem rurki
- lizanie lizaka

# zestaw ćwiczeń podniebienia miękkiego

- ziewanie przy nisko opuszczonej szczęce
- wdech przez nos i wydech przez usta
- naśladowanie odgłosów gęsi- gęganie
- naśladowanie odgłosów płukanego gardła

# zestaw ćwiczeń wzmacniających pierścień zwierający gardło

- dmuchanie przy zakrytym nosie
- masaż podbródka
- kasłanie przy wysuniętym języku
- chrapanie
- połykanie picia przy zamkniętym nosie

# zestaw ćwiczeń ruchów szczęki dolnej

- opuszczanie i podnoszenie szczęki dolnej
- przesuwanie szczęki górnej i dolnej w prawo i lewo
- żucie

2.ZESTAW ĆWICZEŃ I ZABAW DOSKONALĄCYCH ROZWÓJ MOWY I MYŚLENIA

Ćwiczenia i zabawy dźwiękonaśladowcze i mimiczne

- rozpoznawanie i naśladowanie głosów zwierząt, pojazdów np.:
Jedzie pociąg- fu, fu, fu
Trąbi trąbka- tru, tu, tu
A bębenek- bum, bum, bum
Na to żabki- kum, kum, kum
Konik człapie- człap, człap, człap
Woda z kranu- kap, kap, kap
Mucha bzyczy- bzy, bzy, bzy
A wąż syczy- sy, sy, sy
Baran beczy- be, be, be
A owieczki- me, me, me
- rozpoznawanie i naśladowanie min- zabawy mimiczne
- zabawy pantomimiczne
- teksty do ćwiczeń w naśladowaniu głosów:
Co kotek miał?
Mały Jasio kotka przy kominku spotkał.
Ukłonił się kapeluszem, porozmawiać z kotkiem muszę:
- Miał kotek siostrę?
- Miau!
- Miał kotek pazurki ostre?
- Miau!
- Miał kotek mamę i tatę?
- Miau!
- Miał kotek na grzbiecie łatę?
- Miał

- „Zwierzęce gadanie”- zabawa dźwiękonaśladowcza:
Co mówi bocian, gdy żabę chce zjeść? Kle, kle
Co mówi żaba, gdy bocianów tłum? Kum, kum
Co mówi kaczka, gdy bardzo jest zła? Kwa, kwa
Co mówi kotek, gdy mleczka by chciał? Miau, miau
Co mówi kura, gdy znosi jajko? Ko, ko
Co mówi kogut, gdy budzi się w kurniku? Kukuryku
Co mówi koza, gdy jeść jej się chce? Me, me
Co mówi krowa, gdy zabraknie jej tchu? Mu, mu
Co mówi wrona, gdy wstaje co dnia? Kra, kra
Co mówi piesek, gdy kość by chciał? Hau, hau
Co mówi baran, gdy spać mu się chce? Be, be
Co mówi ryba, gdy powiedzieć chce? Nic, przecież ryby nie maja głosu!

Ćwiczenia i zabawy rozwijające i wzbogacające słownik dziecka i pamięć słowną

- słuchanie nazwy i wskazanie odpowiednich ich desygnatów; np. poznawanie części ciała- „To moja głowa, dotknij swojej głowy”
- powtarzanie nazw przedmiotów znajdujących się wokół dziecka
- samodzielne nazywanie- w tym przypadku poparte ilustracjami-
- cech- „jaki jest samochód” (mały, duży)
- czynności- „co robi mama?”
- kolorów
- części ciała
- nazwy czynności, właściwości przedmiotów, stany emocjonalne
- proste zagadki
- prowokujemy do zadawania pytań
- ćwiczenia typu: „O jakim przedmiocie mówię?”, „Co to jest…?”
- słuchanie krótkich opowiadań, bajek
- słuchanie i rozumienie prostych poleceń słownych: wyszukiwanie i podawanie przedmiotu, zabawy klockami, zabawy konstrukcyjne, zabawy tematyczne, krótkie inscenizacje

Ćwiczenia rozwijające rozumienie prostych czynności, zaleceń, prostych związków logicznych

- naśladowanie ruchów prostych czynności
- „ weź do ręki taki sam przedmiot”
- wykorzystanie prostych ćwiczeń podczas zabaw tematycznych- np. układanie zastawy stołowej dla lalek
- dotykanie wskazanych przedmiotów, części ciała
- wkładanie w wyznaczone miejsca
- układanie według pokazanego wzoru
- grupowanie przedmiotów według podanego kryterium

Ćwiczenia wymowy

- ćwiczenia mięśni narządów wymowy ( dalsze usprawnianie)
- ćwiczenia oddechowe
ćwiczenia głosowe
- ^ mruczenie przy zamkniętych ustach
- ^ śpiewanie samogłosek
- ^ zabawy dźwiękonaśladowcze
- ^ mruczenie na ustach
- ^ słuchanie bajek

OBSZAR TRZECI

ĆWICZENIA I ZABAWY ROZWIJAJĄCE ORIENTACJĘ ZMYSŁOWĄ , PRZESTRZENNĄ I KIERUNKOWĄ

1.ĆWICZENIA ROZWIJAJĄCE ZMYSŁ DOTYKU
A)ĆWICZENIA ZMIERZAJĄCE DO POZNANIA SAMEGO SIEBIE
B)ĆWICZENIA ZMIERZAJĄCE DO POZNANIA DOZNAŃ TERMICZNYCH
C)ĆWICZENIA ZMIERZAJĄCE DO ROZPOZNAWANIA RÓŻNYCH STRUKTUR POWIERZCHNIOWYCH
D)ĆWICZENIA ZMIERZAJĄCE DO POZNANIA DRUGIEJ OSOBY

Ad. A:
Można zaczerpnąć zestawy ćwiczeń z metody K. Orffa, techniki Knilla
ćwiczenia pozwalające poznać własne ręce:
- zaciskanie pięści
- otwieranie dłoni
- składanie dłoni
- poruszanie kolejno palcami dłoni
- zabawy paluszkowe
poznawanie rąk:
- wyczuwanie rąk
- łokci
- nadgarstków
wyczuwanie nóg:
- dotykanie stopą podłoża
- chodzenie na całych stopach
- chodzenie na piętach tupanie
wyczuwanie głowy:
- dotykanie czubka głowy
- boku głowy, uszu; twarzy- czoła, oczu, policzków, nosa; ust, języka, brody
poznawanie i wyczuwani pleców i pośladków:
- leżenie na plecach
- przesuwanie się na pośladkach itp..
- poznawanie brzucha;
- leżenie na brzuchu, przemieszczanie się w pozycji leżącej
- oglądanie swojej sylwetki w lustrze, pokazywanie części ciała

ad. B:
- zabawy i ćwiczenia w wodzie; uderzanie dłońmi o powierzchnię wody
- skrapianie kropelkami wody
- przelewanki
- pływające przedmioty
- ćwiczenia z wodą: dziecko poznaje rodzaje wody: ciepła- zimna; czysta- brudna; nalewa, przelewa., barwi

ad. C:
- segregowanie przedmiotów ze względu na rodzaj powierzchni
- łączenie w pary przedmiotów o jednakowej powierzchni
- zabawy z wykorzystaniem materiału plastycznego; ściskanie, lepienie, rozrywaniem, dotykanie itp.
Materiały stosowane:- masy- solne, papierowe, gliny; gąbki, gazety, papiery, materiał przyrodniczy

ad. D:

- ruchy ciała
- dźwięki, czy bodźce słuchowe dochodzące z otoczenia
- barwy
- dotyk
- symbole i znaki umowne
- rozwijanie umiejętności współdziałania z drugą osobą (ćwiczenia w parach, ćwiczenia rozwijające poczucie bezpieczeństwa i wzajemnego zaufania);
- dotykanie różnymi częściami ciała
- poklepywanie, opukiwanie
- uderzanie
- ciągnięcie
- kołysanie, przesuwanie
- prowadzenie
- wzajemne utrzymanie równowagi i ciężaru ciała
- wspólny relaks i odpoczynek
- ćwiczenia ruchu rozwijającego według W. Sherborne

OBSZAR CZWARTY

ĆWICZENIA I ZABAWY W ZAKRESIE SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ

ĆWICZENIA MOTORYKI DUŻEJ

• Usprawnianie percepcji ruchowej odbywa się poprzez czynności samoobsługowe, ćwiczenia ogólnej sprawności ruchowej, ćwiczenia manualne i grafomotoryczne.
• Przykłady ćwiczeń rozwijających ogólną sprawność ruchową:
- sprawne chodzenie i bieganie po podłożu równym i zróżnicowanym, wymijanie przeszkód,
- slalomy, poruszanie się po określonym torze,
- podskoki obunóż na jednej nodze,
- skoki obunóż na jednej nodze- pojedyncze i w seriach po kilka,
- przeskakiwanie przeszkód, ćwiczenia ze skakanką,
- zeskoki z różnych wysokości,
- czołganie się, chodzenie na czworakach, przechodzenie przez obręcz,
- ćwiczenia równoważne: po desce, ławeczce, narysowanej ścieżce,
- ćwiczenia rąk: wymachy do przodu, do tyłu, krążenie ramion,
- chwyty oburącz i jedną ręką (przedmiotów rzucanych do dziecka),
- rzuty dowolne i do celu z odległości dowolnej i określonej,
- rzuty piłek, obręczy, woreczków różnej wielkości do celu,
- podrzucanie, odbijanie, toczenie piłki, obręczy,
- bieg do celu z wykonaniem określonych czynności.

- klaskanie
- wstawanie
- siadanie
- sięganie po przedmioty wskazane przez nauczyciela
- podnoszenie i kładzenie przedmiotów
- toczenie piłki
- kopanie piłki
- podrzucanie piłki
- chodzenie do przodu, na boki, do tyłu
- przechodzenie przez tunel
- skakanie obunóż
- ćwiczenia kształtujące postawę dziecka
- ćwiczenia w chodzeniu i bieganiu
- ćwiczenia równoważne
- ćwiczenia na czworakach
- ćwiczenia w toczeniu i rzucaniu
- ćwiczenia rąk

ĆWICZENIA MOTORYKI MAŁEJ

- nawlekanie koralików, przewlekanie sznurków przez różne rzeczy,
- zbieranie drobnych elementów dwoma palcami jak pęsetą,
- ugniatanie papierowych kul i rzucanie nimi do celu,
- modelowanie w glinie i plastelinie:
- toczenie i ugniatanie prostych rzeczy: wałeczki, rogaliki, itp.
- form bardziej skomplikowanych, wymagających różnicowania wielkości elementów, ich doklejanie,
- wzorców, szlaczków i elementów literopodobnych.
- sprawne ruchy palcami, np. naśladowanie gry na pianinie, odtwarzanie padania deszczu: ulewny deszcz, drobny deszczyk,
- szycie ściegiem fastrygowanym- przekłuwanie papieru igłą z nitką w miejscach oznaczonych punktami,
- owijanie skakanki na dłoni przez jej obroty w nadgarstku,
- rozdzieranie i rozcinanie papieru na narysowanych liniach prostych, ukośnych, łamanych i falistych,
- wydzieranie i wycinanki z papieru i innych materiałów.

Ćwiczenia grafomotoryczne obejmują ćwiczenia rozmachowe mięśni rąk, ćwiczenia usprawniające mięśnie dłoni i drobne mięśnie palców oraz ćwiczenia płynnych, rytmicznych, ciągłych i pulsujących ruchów pisarskich.

- Oto przykłady tych ćwiczeń:
- kreślenie w powietrzu dużych, płynnych, swobodnych ruchów w kształcie fal, kół, ósemek, itp.,
- kreślenie swobodnych ruchów kredą na tablicy, pędzlem, węglem na dużych arkuszach, palcem lub patykiem na tacach z materiałem sypkim,
- zamalowywanie dowolnej przestrzeni dużych płaszczyzn (kartony, arkusze szarego papieru, gazety), farbami, kredą, węglem,
- zamalowywanie określonej przestrzeni np. : figur geometrycznych ww. sposobami,
- kreskowanie- wypełnianie rozmaitych konturów małymi kreseczkami stawianymi poziomo, pionowo, ukośnie, zawsze od strony lewej do prawej,
- pogrubianie konturu, czyli wodzenie po wzorze ołówkiem, kredką, mazakiem,
- prowadzenie linii między dwiema liniami szerzej ustawionymi w stosunku do siebie,
- obrysowywanie szablonów,
- rysowanie szlaczków w liniaturze szerszej, a potem odpowiadającej literaturze zeszytu,
- wycinanie obrazków z figur geometrycznych,
- stemplowanie.

Ćwiczeniom, zabawom i grom ogólnie usprawniającym motorykę małą i dużą powinny towarzyszyć ćwiczenia orientacji przestrzennej i orientacji w schemacie ciała, gdyż wszelkie czynności ruchowe, a w szczególności manualne wykonywane są pod kontrolą wzroku. Jednym słowem kształcą one koordynację wzrokowo- ruchową.
- Przykłady powyżej wymienionych ćwiczeń:
- Ćwiczenia orientacji przestrzennej i kierunkowej- orientacja w kierunkach związana z własnym ciałem, poruszanie się w przestrzeni, działanie w niej, zmiana pozycji.
- Wyrobienie i utrwalanie autoorientacji:
- Odtwarzanie prostych pozycji przez naśladowanie wzorów demonstrowanych przez osobę lub przedstawionych na schemacie,
- Wykonywanie prostych ruchów, przybieranie określonych pozycji zgodnie z instrukcją
- Wyrabianie orientacji w schemacie ciała osoby stojącej naprzeciw:
- Ćwiczenia przed lustrem w celu pokazania dziecku zmiany stron u osoby stojącej naprzeciw,
- Ćwiczenia z osobą naprzeciw np.: osoba i dziecko wykonują te same czynności,
- Osoba i dziecko współdziałają ze sobą np. : podnieś lewą rękę kolegi swoją prawą rękę.
- Majsterkowanie- wykonywanie prac konstrukcyjnych według wzoru i według własnych pomysłów
- Składanie klocków konstrukcyjnych wg wzoru
- Klocki duże, o prostych kształtach,
- Klocki o zróżnicowanej wielkości w różnym kształcie,
- Sposób ich łączenia, nakładanie, spinanie

Metody pracy z dzieckiem nadpobudliwym psychoruchowo

Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo już od najmłodszych lat powinno być wychowywane według jednej konsekwentnej linii postępowania, w spokojnej atmosferze, wdrażane do samodzielności, kontrolowane przez dorosłych i musi czuć, że zawsze w sytuacjach trudnych może liczyć na ich pomoc.
Metody jakie należy stosować w pracy z dzieckiem nadpobudliwym to:
- Techniki relaksacyjne.
- Muzykoterapia.
- Techniki parateatralne.
- Metoda malowania dziesięcioma palcami.

Muszę jednak wyraźnie zaznaczyć, że zajęcia z dziećmi z deficytami to proces skuteczny, jak również cykliczny i długotrwały, dający nieraz efekty po kilku latach ciężkiej pracy dziecka.

Ważne jest aby stymulowanie rozwoju przyczynowo- skutkowego odbywało się już w jak najmłodszym wieku, a proponowane tematy zabaw są możliwe do zrealizowania nawet z dwulatkami. Tego typu ćwiczenia powinny być organizowane często w plenerze i na sali zawsze kiedy dzieci są nimi zainteresowane , jeśli dziecko ma ,,zły„ dzień lepiej nie zmuszać go do uczestnictwa.
Podstawowym warunkiem organizacji programu stymulacji rozwoju małych dzieci jest dopasowanie procesu wspomagania do możliwości dziecka. Jednak wszystkie dzieci potrzebują intensywnej pracy pedagogicznej osób bezpośrednio zaangażowanych do ich opieki w placówkach opiekuńczych, aby nie zmarnować drzemiących w dzieciach talentach i umiejętnie je rozwijać. Im wcześniej tym lepiej.

Opracowała mgr Marta Haracz- Kapuściak

Inne publikacje autora:




Skomentuj

Musisz być zalogowany żeby komentować.


© 2003 - 2012 Wychowanie Przedszkolne - portal nauczycieli przedszkola · Wykonanie Theme Junkie & MarkNet ·