Jesteś tutaj: Start » Publikacje nauczycieli


Opiekun stażysty a staż na n-la dyplomowanego

- czyli pełnienie funkcji opiekuna stażu, a własny rozwój zawodowy.

Nauczycielowi stażyście oraz nauczycielowi kontraktowemu odbywającemu staż, dyrektor szkoły przydziela spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych opiekuna stażu. Opiekun stażu może tą pracę opiekuńczą wykorzystać w planowaniu własnego rozwoju zawodowego i dołączyć do dokumentacji spełniania wymagań na stopień nauczyciela dyplomowanego materiały wypracowane w trakcie pełnienia funkcji opiekuna jeśli dopiero planuje rozpocząć własny staż, a już pełni tę funkcję. Jest to niewątpliwie zadanie wykraczające poza obowiązki nauczyciela. Funkcja opiekuna stażu wynika z zadań szkoły i nadzoru pedagogicznego. Opiekun stażu może rozwijać swój warsztat pracy poprzez udział w kursach i szkoleniach nawiązujących do problematyki opieki nad stażystą, czy też aktualizujących znajomość prawa oświatowego. Również studia podyplomowe z zarządzania oświatą dadzą porządne podstawy do pełnienia funkcji opiekuna stażu w świetle reformy edukacji.

Nauczyciel piastując funkcję opiekuna stażu spełni wymaganie: dzielenie się swoją wiedzą i doświadczeniem z nauczycielami. Opiekun przez cały okres stażu wspiera młodego pedagoga, dzieli się z nim doświadczeniem i wiedzą.

Prowadzenie zajęć otwartych w szczególności dla nauczycieli stażystów i nauczycieli kontraktowych warto dokumentować (w formie kontraktu, harmonogramu, planów), szczególnie w przypadku opiekunów, którzy jeszcze nie rozpoczęli stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego. Dokumenty te opiekun powinien zachować dla siebie z myślą o rozpoczęciu własnego stażu na dyplomowanego. Ważnym potwierdzeniem będzie w takim przypadku pismo dyrektora o powierzeniu funkcji opiekuna stażu.

Propozycja gromadzenia dokumentacji opiekuna stażu:

  • pismo o powierzeniu przez dyrektora funkcji opiekuna stażu

  • kontrakt zawarty między opiekunem stażu a nauczycielem stażystą /kontraktowym

  • plan rozwoju zawodowego nauczyciela stażysty/kontraktowego

  • tematyka spotkań opiekuna stażu ze stażystą/kontraktowym

  • harmonogram lekcji obserwowanych i prowadzonych

  • scenariusze zajęć

  • arkusze obserwacyjne

  • materiały wypracowane przez opiekuna stażu

  • projekt oceny dorobku zawodowego

Kontrakt

Kontrakt między opiekunem stażu, a nauczycielem odbywającym staż na stopień nauczyciela kontraktowego lub mianowanego nie jest dokumentem obowiązkowym, jednak ogromnie ułatwia planowanie pracy. Sam fakt istnienia kontraktu może mobilizować obie strony do jeszcze większego zaangażowania.

Co powinien zawierać taki kontrakt?

Przede wszystkim cele współpracy, zadania, formy realizacji danych zadań, określenie zasięgu pomocy ze strony opiekuna stażu, sposób prowadzenia dokumentacji, sposób omawiania lekcji, planowane konsultacje i ich zakres tematyczny, pomoc w dziedzinie dydaktycznej, wychowawczej, organizacyjnej, osobistej, obserwacje lekcji, a nawet konsekwencje niedotrzymania umowy-kontraktu. Kontrakt może dosyć szczegółowo precyzować rodzaje spotkań i ich częstotliwość np. spotkania instruktażowe, konsultacyjne, informacyjne, poświęcone omawianiu lektury, spotkania diagnostyczne itp.

Kontrakt
zawarty pomiędzy
NAUCZYCIELEM STAŻYSTĄ a OPIEKUNEM STAŻU – przykład

Strony zawierające kontrakt:

……………………………….– Nauczyciel stażysta
……………………………….– Opiekun stażu
Czas trwania kontraktu – ………………………………………………
Miejsce realizacji kontraktu –………………………………………………

Zakres zadań:
Zadania nauczyciela stażysty Zadania opiekuna stażu
Napisanie planu rozwoju zawodowego na okres stażu ,

Systematyczne uczestnictwo w spotkaniach z opiekunem stażu oraz innych organizowanych przez opiekuna.
Uczestnictwo w działalności rady pedagogicznej i WDN.
Obserwacja zajęć prowadzonych przez opiekuna i innych nauczycieli oraz prowadzenie lekcji w obecności opiekuna stażu.

Doskonalenie zawodowe oraz analiza własnych osiągnięć.
Gromadzenie dokumentacji z przebiegu stażu,
Napisanie sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego. Pomoc przy napisaniu planu rozwoju zawodowego na okres stażu ,
Sukcesywna pomoc w zapoznawanie stażysty z dokumentacją szkolną, przepisami prawa oświatowego.
Prowadzenie zajęć dla stażysty, uczestniczenie w zajęciach otwartych innych nauczycieli.
Omawianie zajęć i konsultowanie z zakresu bieżących problemów zawodowych.
Pomoc w analizowaniu własnych osiągnięć zawodowych.
Pomoc w gromadzeniu dokumentacji z przebiegu stażu.

Opracowanie projektu oceny dorobku zawodowego .

Warunki kontraktu:
1. Strony zawierające kontrakt zobowiązują się do przestrzegania zawartych w nim ustaleń.
2. Modyfikacja zawartych w nim ustaleń możliwa jest jedynie za zgoda zainteresowanych stron.
3. Strony zawierające kontrakt zobowiązane są do dyskrecji, wzajemnego zaufania i szacunku.
4. Podstawą wzajemnych kontaktów jest doradztwo.

……………………………………………………… ………………………………………………………
podpis nauczyciela stażysty podpis opiekuna stażu

KONTRAKT– UMOWA
1.Strony zawierające kontrakt:

……………………….. – nauczyciel stażysta
……………………….. – opiekun stażu
2. Czas trwania kontraktu – ………………………
3. Miejsce realizacji kontraktu – ………………………

4. Zakres zadań:

Zadania nauczyciela stażysty.

1.Analiza „zasobów własnych”.
2.Napisanie Planu Rozwoju Zawodowego na okres stażu.
3.Systematyczne uczestnictwo w spotkaniach instruktażowych i konsultacyjnych z opiekunem stażu.
4.Uczestniczenie w działalności Rady Pedagogicznej.
5.Obserwacja zajęć prowadzonych przez opiekuna stażu i innych nauczycieli.
6.Przygotowanie i prowadzenie
co najmniej jednego zajęcia otwartego w miesiącu.
7.Gromadzenie dokumentacji z przebiegu stażu.
8.Napisanie sprawozdania z realizacji Planu Rozwoju Zawodowego

Zadania opiekuna stażu.

1.Pomoc w dokonaniu analizy „zasobów własnych”.
2.Pomoc w napisaniu Planu Rozwoju Zawodowego na okres stażu.
3.Sukcesywne zapoznawanie stażysty z organizacją pracy szkoły, dokumentacją
i przepisami BHP.
4.Zapoznanie stażysty z formami pracy Rady Pedagogicznej.
5.Prowadzenie zajęć otwartych dla stażysty oraz organizowanie hospitacji dowolnych lekcji
u wybranych nauczycieli.
6.Omawianie zajęć i konsultacje
z zakresu bieżących problemów zawodowych.
7.Hospitowanie i omawianie zajęć prowadzonych przez stażystę.
8.Pomoc w gromadzeniu dokumentacji i opracowaniu sprawozdania.
9.Opracowanie projektu oceny dorobku zawodowego nauczyciela stażysty.
10.Udział w posiedzeniu komisji kwalifikacyjnej.

5.Warunki kontraktu:

•Strony zawierające kontrakt zobowiązują się do przestrzegania zawartych w nim ustaleń.
•Modyfikacja ustaleń zawartych w kontrakcie możliwa jest za zgodą obu zainteresowanych.
•Strony zawierające kontrakt zobowiązują się do dyskrecji, wzajemnego zaufania i szacunku.
•Podstawą wzajemnych kontaktów jest doradztwo. Wyklucza się ocenianie i krytykę.
•Uprzedzamy o odwołaniu spotkania bądź zmianie terminu.
•Nie spóźniamy się na spotkania.

……………………………………………………………….. ……………………………………….. / podpis stażysty/ / podpis opiekuna stażu/

/ miejscowość, data/ …………………………………………………………………………
Podstawy prawne

Podstawy prawne w zakresie obowiązków opiekuna stażu reguluje Ustawa Karta Nauczyciela oraz Rozporządzenie MENiS z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 260, poz. 2593). Przepisy te określają zakres pomocy i obowiązków opiekuna .
Zadania opiekuna stażu wynikające z Karty Nauczyciela:
Rozdział 3a – Awans zawodowy nauczycieli
Art. 9c.
4. Nauczycielowi stażyście i nauczycielowi kontraktowemu odbywającemu staż dyrektor szkoły przydziela spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych opiekuna, z zastrzeżeniem że:

  1. W przedszkolach, szkołach i placówkach, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2, opiekunem nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego może być również nauczyciel zajmujący stanowisko kierownicze;

  2. W rodzinnej placówce opiekuńczo-wychowawczej opiekunem nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego może być również nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony w publicznym ośrodku adopcyjno-opiekuńczym, wskazany przez organ nadzoru w porozumieniu z organem prowadzącym.

5. Zadaniem opiekuna stażu, o którym mowa w ust. 4, jest udzielanie nauczycielowi pomocy, w szczególności w przygotowaniu i realizacji w okresie stażu planu rozwoju zawodowego nauczyciela oraz opracowanie projektu oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu.
Art. 9g.

  1. Komisję kwalifikacyjną dla nauczycieli ubiegających się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego powołuje dyrektor szkoły. W skład komisji wchodzą:

    1. Dyrektor (wicedyrektor), jako jej przewodniczący;

    2. Przewodniczący zespołu przedmiotowego (wychowawczego), a jeżeli zespół taki nie został w tej szkole powołany – nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony w szkole, a w przypadku przedszkola, szkoły lub placówki, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2, w których nie są zatrudnieni nauczyciele mianowani lub dyplomowani – nauczyciel kontraktowy;

    3. Opiekun stażu

Zadania opiekuna stażu wynikające z rozporządzenia:
Rozporządzenie MENIS z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 260, poz. 2593)
§ 5. Opiekun stażu przedstawia dyrektorowi szkoły projekt oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu w terminie 14 dni od dnia zakończenia stażu przez nauczyciela.

§ 6. 1. Nauczyciel stażysta ubiegający się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego w okresie odbywania stażu powinien w szczególności: (…)

  1. Uczestniczyć jako obserwator w zajęciach prowadzonych przez opiekuna stażu lub innych nauczycieli w wymiarze co najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu oraz omawiać z prowadzącym obserwowane zajęcia;

  2. Prowadzić zajęcia z uczniami w obecności opiekuna stażu lub dyrektora szkoły, w wymiarze co najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu oraz omawiać je z osobą, w obecności której zajęcia zostały przeprowadzone (…)

Dyrektor szkoły wyznacza opiekuna stażu. Dla opiekuna stażu jest to zadanie wykraczające poza obowiązkowe działania, w związku z tym otrzymuje on za swoją pracę dodatkowe wynagrodzenie. Wynagrodzenie z tego tytułu przysługuje, jako dodatek funkcyjny. Przyznaje go organ prowadzący szkołę i ustala jego wysokość .

Zadania opiekuna stażu

Zadania opiekuna stażu nauczyciela stażysty, a nauczyciela kontraktowego wynikające z przepisów prawa oświatowego różnią się w kilku kwestiach:

ZADANIA opiekun nauczyciela stażysty opiekun nauczyciela kontraktowego
pomoc w przygotowaniu i realizacji w okresie stażu planu rozwoju zawodowego nauczyciela TAK TAK
udział w komisji dla nauczyciela odbywającego staż na wyższy stopień TAK NIE
prowadzenie i omawianie zajęć raz na miesiąc TAK NIE
obserwowanie i omawianie zajęć raz na miesiąc TAK NIE
opracowanie projektu oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu TAK TAK

Opisane zadania są obligatoryjne, gdyż wynikają z przepisów prawa oświatowego. Nie znaczy to jednak, że opiekun stażu ma ograniczyć się jedynie do tych działań. Z zapisu „pomoc w przygotowaniu i realizacji w okresie stażu planu rozwoju zawodowego nauczyciela” słowo „realizacja” pozostawia duże możliwości działania. W ramach obowiązków opiekun powinien:

  • pomagać przy przygotowaniu planu rozwoju zawodowego;

  • pomagać przy realizacji planu rozwoju zawodowego, wspierać w działaniach, które są zgodne z interesem szkoły;

  • obserwować lekcje raz w miesiącu – na kontraktowego;

  • prowadzić lekcje dla nauczyciela odbywającego staż na kontraktowego raz w miesiącu

  • omawiać ww. lekcje;

  • przygotować projekt oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu;

  • wziąć udział w komisji kwalifikacyjnej dla nauczyciela ubiegającego się o stopień kontraktowego;

  • jeśli wynika to z zapisów przepisów wewnątrzszkolnych przedstawiać dyrektorowi w określonym terminie sprawozdanie z opieki nad nauczycielem odbywającym staż. Dodatkowo opiekun stażu może:

  • spisać z nauczycielem odbywającym staż kontrakt, w którym zapisze obowiązki i zasady ich przestrzegania;

  • sporządzić przewidywany harmonogram lekcji obserwowanych i prowadzonych;

  • doradzać w prowadzeniu dokumentacji;

  • prowadzić konsultacje np. raz w miesiącu;

  • prowadzić i obserwować lekcje nauczyciela kontraktowego, jak w przypadku nauczyciela stażysty.

Pomoc w przygotowaniu planu – należy uwzględnić czas trwania stażu, możliwości nauczyciela, wymagania wynikające z rozporządzenia dotyczącego awansu, specyfikę szkoły oraz program rozwoju szkoły, z którym plan musi być zgodny. W przypadku nauczyciela odbywającego staż na stopień nauczyciela kontraktowego opiekun stażu może od samego początku pomagać w tworzeniu projektu planu rozwoju zawodowego. Jeśli zaś chodzi o nauczyciela odbywającego staż na stopień nauczyciela mianowanego, musi on dołączyć taki projekt wraz z wnioskiem o rozpoczęcie stażu, tak więc rola opiekuna będzie się ograniczała do pomocy w ewentualnych poprawkach projektu, gdyż dopiero po złożeniu wniosku wraz z projektem przydzielony zostanie opiekun stażu.

Bardzo ważnym zadaniem opiekuna stażu jest uczestniczenie w pracach komisji kwalifikacyjnej – komisję kwalifikacyjną dla nauczycieli ubiegających się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego powołuje dyrektor szkoły. W skład komisji wchodzą: dyrektor (wicedyrektor), przewodniczący zespołu przedmiotowego oraz opiekun stażu. Opiekun będąc najbliżej nauczyciela stażysty może ocenić w pełni postęp w rozwoju nauczyciela stażysty, co ma istotny wpływ na ocenę komisji.

Projekt oceny

Zadaniem opiekuna stażu jest opracowanie projektu oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu. Opiekun stażu przedstawia dyrektorowi szkoły projekt oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu w terminie 14 dni od dnia zakończenia stażu przez nauczyciela.

Projekt oceny stażu powinien odnosić się do stopnia realizacji planu rozwoju zawodowego, do pozytywnych zmian w warsztacie pracy nauczyciela, sposobu dokumentowania dorobku zawodowego, rozwoju kompetencji i umiejętności nauczyciela, stopnia spełnienia wymagań, rozwoju osobistego i osiągnięć wychowanków, efektywności nauczania itp.

Ocena powinna być rzetelna i obiektywna. Pisząc projekt oceny można oprzeć się na sporządzonym wcześniej kontrakcie: czy i jak strony wywiązały się z zadań; na arkuszach obserwacji lekcji: w jaki sposób wzbogacił nauczyciel swój warsztat pracy i jak wzrosły jego kompetencje. Wskazane jest, aby zapoznać stażystę z projektem oceny, stażysta może również brać udział w ustalaniu oceny dokonywanej przez opiekuna. Na podstawie, między innymi projektu oceny, dyrektor dokonuje oceny dorobku zawodowego. Obowiązkiem opiekuna jest dostarczenie projektu w przewidywanym ustawowo terminie. Dyrektor nie występuje do opiekuna z żadnym pismem w tym celu.

Obserwacja lekcji

Z wymagań na stopień nauczyciela kontraktowego wynika obowiązek prowadzenia i obserwowania lekcji przez opiekuna stażu:

§ 6. 1. Nauczyciel stażysta ubiegający się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego w okresie odbywania stażu powinien w szczególności: (…)

  1. Uczestniczyć jako obserwator w zajęciach prowadzonych przez opiekuna stażu lub innych nauczycieli w wymiarze co najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu oraz omawiać z prowadzącym obserwowane zajęcia;

  2. Prowadzić zajęcia z uczniami w obecności opiekuna stażu lub dyrektora szkoły, w wymiarze co najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu, oraz omawiać je z osobą, w obecności której zajęcia zostały przeprowadzone (…)

Nie ma takiego obowiązku w stosunku do nauczyciela odbywającego staż na stopień nauczyciela mianowanego, co nie znaczy, że takich lekcji opiekun stażu ma nie prowadzić czy też nie obserwować. W tym przypadku jest to sprawa umowy między opiekunem, a nauczycielem kontraktowym – decyzja o obserwowaniu i prowadzeniu lekcji bardzo dobrze świadczy o przebiegu współpracy. Nie musi to być wymiar godzinowy, jak w przypadku stażysty; może to być kilka lekcji w trakcie stażu, mogą to być lekcje koleżeńskie dla grupy nauczycieli odbywających staż itp.

Jakie dokumenty należy opracować? Młody nauczyciel często przytłoczony jest perspektywą pisania konspektów, ale jest to dla jego warsztatu pracy bardzo ważny element, poprzez konspekty czy scenariusze uczy się bowiem planowania, formułuje cele, co nierzadko jest dla młodych nauczycieli dużym problemem. Konspekt ważny jest również ze względu na rozmowę przed obserwacją lekcji. Opiekun może wskazać ewentualne błędy, może podpowiedzieć inne rozwiązania. Po lekcji konspekt przydatny jest w omawianiu realizacji poszczególnych jej etapów, na jego podstawie nauczyciel może dokonać samooceny. Konspekt można wykorzystać w latach przyszłych, udoskonalić w wyniku ewaluacji, udostępnić koleżance/koledze, opublikować, można nawet stworzyć bank konspektów w szkole itp.

Opiekun nie powinien zapominać o swojej roli, jako prowadzący lekcje. Jego zadaniem jest przekazanie istotnej wiedzy na temat sposobu prowadzenia zajęć, wykorzystywania metod, w tym metod aktywizujących, sposobu rozwiązywania problemów w sytuacjach trudnych. Podsumowaniem powinna być rozmowa, w której nauczyciel stażysta ocenia, w jaki sposób może wykorzystać w swojej pracy nowo zdobytą wiedzę i jaką wiedzę nabył po danej lekcji.

Następny dokument przydatny obu stronom to harmonogram przewidywanych zajęć. Służy on planowaniu pracy w roku szkolnym i na pewno pomoże uniknąć sytuacji, kiedy to nie będzie spełniony warunek wymagania rozporządzenia o przynajmniej jednej lekcji w miesiącu prowadzonej i jednej obserwowanej. W harmonogramie można ująć daty, tematykę, klasy itp.

Niezbędnym dokumentem będzie dla opiekuna stażu tak zwana karta obserwacji. Opracowując taką kartę można oprzeć się na arkuszach hospitacyjnych. Jest to pomocne narzędzie w celu omawiania obserwowanych lekcji, pozwoli na zapis i analizę dobrych i słabych stron nauczyciela odbywającego staż, a dzięki temu posłuży stażyście autorefleksji, a opiekunowi pomoże w dokonaniu projektu oceny stażu.

Dostępne materiały zebrała i uporządkowała

Bożena Wiarek

Inne publikacje autora:




Skomentuj

Musisz być zalogowany żeby komentować.


© 2003 - 2012 Wychowanie Przedszkolne - portal nauczycieli przedszkola · Wykonanie Theme Junkie & MarkNet ·