Jesteś tutaj: Start » Publikacje nauczycieli


Zgodnie z pedagogiczną koncepcją sztuki jednym z zadań wychowania estetycznego w przedszkolu jest integracja zajęć muzycznych, plastycznych i literacko – teatralnych Tak zintegrowane zajęcia tworzą spójną całość artystyczno – pedagogiczną, która wychodząc naprzeciw potrzebom dziecka kształtuje prawidłowe postawy, oddziałuje na osobowość i przyczynia się do całościowego rozwoju wychowanka.

Przedkłada się to na dobór odpowiednich form, treści oraz metod w pracy z małym dzieckiem. Pedagogika przedszkolna wyróżnia dwa ujęcia metodyczne związane z tym zagadnieniem:

1. Formy integracyjne – skupiające różne techniki działań w ramach jednego rodzaju zajęć np. zajęcia muzyczno – ruchowe łączące ruch, śpiew, słuchanie muzyki.

  1. Formy integrujące treści różnych zajęć np. muzyczno- plastycznych, literacko – muzycznych czy plastyczno – literackich.

Te oba rodzaje zajęć przygotowują do syntetycznego odbioru takich rodzajów sztuki jak opera czy film oraz ułatwiają przyszłe rozumienie analogii artystycznych występujących w różnych gatunkach sztuki pochodzących z tej samej epoki1.

Nie sposób jednak wkraczając głębiej w etapy kształcenia i wychowania pominąć wyraźnej specyfiki plastyki, literatury i muzyki..

Oddziaływanie muzyki na człowieka wydaje się być faktem bezspornym. Jednak nie zawsze tak sądzono. Dopiero w ciągu ostatnich „kilkudziesięcioleci wzrosło zainteresowanie teorią i praktyką wychowania muzycznego w szkolnictwie ogólnym. Dorobek naukowy wybitnych pedagogów muzyki i teoretyków wychowania estetycznego stworzył racjonalne podstawy do funkcjonowania wychowania muzycznego w praktyce przedszkoli, szkół podstawowych, średnich oraz w ramach zajęć pozalekcyjnych.2

Wychowanie muzyczne nazywane w pedagogice przedszkolnej umuzykalnieniem to jedna z dziedzin wychowania w przedszkolu, która kierunkuje aktywność dzieci na percepcję, wykonawstwo i twórczość muzyczną mając na uwadze potrzeby i możliwości rozwojowe dziecka. Aktywność ta dotyczy śpiewu, ruchu przy muzyce, gry na instrumentach głównie nie melodycznych oraz ekspresji muzycznej.

Śpiew dzieci stanowi powszechną formę muzycznego wyrazu. To najważniejsza i niezbędna forma umuzykalnienia Jest przejawem spontanicznej ekspresji muzycznej i językowej. Piosenka stanowi najłatwiejszą i najbliższą dziecku formę muzyczną. W sposób naturalny zbliża dziecko do muzyki, przemawia do wyobraźni i uczuć dziecka, daje możliwość wyzwolenia przeżyć i emocji. Stosując tę formę umuzykalnienia w przedszkolu należy zapoznać dziecko z takimi elementami muzyki jak: melodia, rytm, tempo, dynamika, budowa utworu i akompaniament.

Ruch przy muzyce to ważny środek kształcenia dyspozycji muzycznych i ciekawa forma wychowania muzycznego małego dziecka. Muzyka jest właśnie tą sztuką, która wywołuje u dzieci potrzebę ruchu przez oddziaływanie rytmu, zwłaszcza wtedy gdy jest on w utworze szczególnie wyeksponowany3 W przedszkolu daje okazję do zrealizowania wszelkich zadań muzycznych przyspieszających proces poznania i zrozumienia.

Tego zdania byli twórcy znanych metod umuzykalnienia – szwajcar Emil Jagues Dalcroze i niemiec Carl Orff. Swoje koncepcje oparli na wykorzystaniu naturalnej aktywności dziecka celem przyporządkowania jej muzyce. Twierdzili iż bardzo skomplikowane problemy muzyczne i rytmiczne stają się zrozumiałe z chwilą przetransportowania ich na zadania ruchowe. Podstawą systemu E. Jagues-Delacrozea’ stała się rytmika, rozumiana jako ćwiczenia ruchowe, wyrażające elementy muzyki, zaś jedność słowa muzyki, rytmu i słuchu stała się myślą przewodnią w stylu nauczania muzyki zaproponowanej przez Carla Orffa. System Orffa aktywizuje wszystkie dzieci bez względu na posiadane zdolności muzyczne. Śpiew, gra na instrumentach, ruch, tworzenie i percepcja muzyki stanowi zintegrowaną całość.4

W wychowaniu przedszkolnym wyżej opisane metody stanowią trzon działalności dziecka w zakresie obcowania z muzyką. Wykorzystują one naturalną potrzebę ruchu, która charakteryzuje dzieci w tym wieku.

Szczegółowe formy wykorzystujące ruch przy muzyce w przedszkolu to: zabawy ze śpiewem, zabawy ilustracyjne, zabawy inscenizowane, zabawy rytmiczne ze śpiewem, zabawy taneczne, opowieści ruchowe, ćwiczenia i zabawy rytmiczne oraz tańce. Stosując te formy pracy z dziećmi można kształcić słuch, wyrabiać orientację, uwagę uczyć szybkich decyzji, kształcić umiejętność estetyki ruchu, aktywizować uwagę

Gra na instrumentach – nauczyciele przedszkola doceniając atrakcyjność i walory wychowawczo dydaktyczne tej formy pracy często stosują ją w praktyce zawodowej.

Fascynacje dźwiękiem można zauważyć u dzieci już od niemowlęctwa, warto przedłużyć ten okres zabawy a doskonałą okazją mogą być pierwsze kontakty z instrumentami perkusyjnymi. Dzięki grze na instrumentach u dziecka kształtuje się wrażliwość na barwę, wysokość dźwięku i kierunek melodii , rozwija się poczucie rytmu, Dziecko rozwija wyobraźnie muzyczną i inwencje twórczą. Zajęcia te kształcą też koncentrację uwagi i zdyscyplinowanie.5

Szczegółowe formy gry na instrumentach to: zapoznanie z instrumentem, gra zespołowa, tworzenie akompaniamentu do piosenek

Słuchanie muzyki – to kolejna z form, powszechnie stosowanych w wychowaniu i nauczaniu przedszkolaka.

Mowa słuchowa” jest nadzwyczaj bogata i zróżnicowana. Istnieje bowiem nie tylko treść tego, co dziecko słyszy, to znaczy informacja, lecz również „nadajnik”, którym jest głos ludzki wraz z jego odcieniami, całym ładunkiem uczuciowym i walorami społecznego porozumienia. Dziecko do którego docierają dźwięki, odbiera je i przyswaja, ale im bardziej stara się je interpretować jako znaki zrozumiałe, tym więcej się nad nimi zastanawia i włącza je naprawdę w swoje życie.6

Podstawowym zmysłem, niezbędnym w kształceniu umuzykalnienia dzieci jest słuch. Jednak słuch fizjologiczny nie jest równoznaczny ze słuchem muzycznym choć pozostaje z nim w ścisłym związku. Pobudzenie uwagi słuchowej, warunkującej rozwój zmysłu słuchu ma podstawowe znaczenie dla kształcenia umiejętności słuchania muzyki przygotowanie dziecka do odbioru muzyki poważnej.

Kształcenie percepcji słuchowej dziecka ma duże znaczenie dla rozwoju mowy i myślenia dziecka. Proces kształcenia słuchu warunkuje prawidłowy rozwój mowy – dzieci źle słyszące mają trudności w czytaniu i rozumieniu sensu słów. Zakres percepcji słuchowej dzieci dotyczy trzech rodzajów aktywności: słuchania mowy ludzkiej, odgłosów środowiska, słuchania śpiewu i gry na instrumentach oraz słuchania muzyki żywej i z nagrań. To dobra okazja do uczenia dzieci odróżniania i klasyfikowania dźwięków i odgłosów oraz rozpoznawania cech dźwięku takich jak barwa, natężenie, czas trwania, dostrzegania ich źródła, piękna a także przykrości w kontakcie z hałasem. 7

Szczegółowe formy słuchania muzyki w przedszkolu to: piosenka śpiewana przez nauczycielkę, słuchanie miniatur instrumentalnych o charakterze programowym oraz słuchanie utworów z nagrań płytowych

W edukacji przedszkolnej szczególnie pożądana jest aktywność twórcza, jaką dziecko podejmuje dla niej samej, dla przyjemności wypływającej z działania. Tworzenie muzyki, sprzyja i wyzwala taką aktywność. Duże znaczenie dla podjęcia aktywności tego typu ma dostrzeżenie przez dziecko zadania oraz własna ocena możliwości osiągnięcia satysfakcjonującego wyniku działania. Twórcza aktywność muzyczna dzieci w wieku przedszkolnym dostarcza wiele radości, jest potrzebą, wynikająca z dynamiki młodego organizmu, chęci poznania świata i ogólnej aktywności. Z punktu widzenia psychologii w aktywnym umuzykalnieniu zachodzą trzy skorelowane zjawiska ułatwiające rozwój dziecka:

  • sensybilacji (obniżenia progu wrażliwości zmysłowej i ogólnego wyczulenia zmysłów w odbiorze wrażeń i spostrzeżeń)
  • irradiacji( przenoszenia się uczuciowego zabarwienia poznawanego przedmiotu na inne przedmioty znajdujące się w otoczeniu)
  • integracji wewnętrznej ( zespolenia energii, gdyż emocje całościowo angażują organizm i psychikę dziecka). W tej sytuacji dziecko z radością podejmuje zadania czując potrzebę wyrażania siebie w działaniu8

Organizacja zajęć muzycznych powinna sprzyjać twórczym poszukiwaniom i odkryciom, a przede wszystkim kształtowaniu twórczej postawy. Celem stymulowania twórczej aktywności muzycznej jest rozbudzenie i podtrzymanie kształtujących się nawyków i zainteresowań muzycznych, rozbudzenie chęci kontaktów z dźwiękiem, umożliwienie dziecku odnajdywania w tych kontaktach przyjemności i satysfakcji. Wśród podstawowych celów tej dziedziny wychowania jest też rozwijanie twórczej wyobraźni muzycznej, czyli wykorzystanie zdobytych doświadczeń muzycznych do tworzenia własnych nowych pomysłów. Formami wychowania muzycznego, które pobudzają ogólną wyobraźnię i inwencję dziecka są improwizacje rytmiczne, melodyczne, ruchowe oraz własne interpretacje słuchanych utworów.9

O korzyściach wypływających z uprawiania muzyki pisze B. Podolska ujmując je następująco:

  • muzyka prowadzi do harmonijnego rozwoju i współdziałania różnych władz organizmu człowieka: fizycznych i duchowych
  • uprawianie muzyki, zwłaszcza śpiew, kształci najważniejszą funkcję organizmu – oddychanie
  • muzyka wyrabia bystrość i koordynację narządów zmysłowych (słuch, dotyk, wzrok, ruch mięśni) szybką orientację, jasne logiczne myślenie, kształci pamięć
  • pozwala się skoncentrować, daje upust nadmiarowi energii życia emocjonalnego w okresie rozwojowym
  • kształci charakter, uczy przezwyciężać trudności, daje zadowolenie estetyczne, uczy systematycznej pracy
  • przyczynia się do rozwoju myślenia, uczuć i woli
  • pozwala uzewnętrznić przeżycia, wydobywając nagromadzoną energie, przez co rozwija indywidualność dziecka i daje środki jej wyrażania
  • jest środkiem porozumienia się między ludźmi10

Muzyka wpływając na stan emocjonalny i zachowanie człowieka stała się przedmiotem zainteresowania dziedziny nauki jaką jest muzykoterapia – to metoda wykorzystująca wpływ muzyki na psychikę i ciało człowieka. Nauczyciele przedszkola powszechnie stosują muzykoterapię poprzez metodę relaksacji wywołując u dzieci stan odprężenia i wyciszenia.

Działalność plastyczna dziecka w wieku przedszkolnym to kolejna z głównych form wychowania estetycznego w przedszkolu. Wyraża się w aktywności, ekspresji i zabawie dziecka.

Dziecko żyje bardziej w świecie życzeń, marzeń, wyobrażeń niż w świecie rzeczywistości, którą upiększa swoją fantazją, idealizuje, wciela w nią swoje subiektywne marzenia. W zabawie dziecko uczy się życia a towarzyszy jej pewien afektywny stan świadomości, sprawiający iż jest ona „zabawną.” Uczucia, towarzyszące zabawie, łączą w sobie moment przyjemności i zainteresowania. Zabawa zatem rozwija się na podłożu pewnych impulsów i dążeń, które znajdują w niej swoje urzeczywistnienie poprzez spełnienie pragnień, życzeń i marzeń. Natura posługuje się impulsami i wrodzonymi pragnieniami, by skłonić organizm do wykonywania czynności potrzebnych do jego rozwoju. Rysunki dziecka są jednym z rodzajów zabaw dziecka, które wykonuje z własnego popędu do zabawy z ochotą, twórczo. Dziecko poprzez twórczość plastyczną spełnia swe życzenia i popędy, ogarnia na swój sposób otaczającą je rzeczywistość, uświadamia ją sobie raz jeszcze tworząc jej obraz w rysunkach. Dziecko wyraża się poprzez swe rysunki, niemniej jak przez mowę. Wypowiada się w rysunkach, stwarzając mowę kształtów, która wyraża przeżycia duchowe, świat subiektywnie przeżywany. Dziecko tworzy mimo woli, bawiąc się rysowaniem, nie umie rysować, lecz rysuje jak umie nie wychodząc ponad poziom sztuki dziecięcej. Sztuka dziecka jest ekspresyjna bowiem nie jest naśladownictwem natury a graficznym wypowiedzeniem się dziecka, hipostazą jego przeżyć subiektywnych, manifestującą się w tworzywie kształtów i barw. Dziecko kształtuje rzeczywistość na wzór idei, którą samo sobie wytworzyło, ilustruje swój świat wewnętrzny. Nie model, lecz wyobraźnia i fantazja kierują rysującym dzieckiem.11

Na charakter wytworów plastycznych duży wpływ mają procesy motywacyjno – wolicjonalne.

Czynnikiem wyzwalającym spontaniczną twórczą aktywność plastyczną jest potrzeba wyrażania się i ekspresji czyli uzewnętrznianie przeżyć, doświadczeń i wiedzy, uczuć w formie widzialnej, potrzeba przeżyć estetycznych oraz osobiste pragnienie działania. Twórczości plastycznej może towarzyszyć ekspresja naturalna, inspirowana, zamierzona. Tu istotnym elementem procesu twórczego inspirowanego przez nauczyciela jest koncentracja i silne napięcie emocjonalne dzieci, które umożliwia im przekraczanie siebie, satysfakcja z dokonywanej pracy i osiągniętego wyniku. Tak więc warunkiem wyzwolenia twórczej aktywności plastycznej dzieci jest stworzenie przez nauczyciela klimatu, który pozwoli dziecku odczuć radość tworzenia oraz pobudzanie, podtrzymywanie wewnętrznej motywacji dziecka. Takim momentem motywującym może być zaproponowany temat. Drugim źródłem inspirującym twórczą aktywność dziecka jest wyobraźnia której rolą jest uświadomienie sobie przez podmiot tworzący efektu końcowego, przewidywanie skutków realizacji własnej wizji plastycznej bowiem pod koniec wieku przedszkolnego fantazja dziecka wg. Przetacznikowej jest wyobraźnią dowolną kierowaną i twórczą. Podstawową i najpopularniejszą formą wypowiedzi plastycznej jest rysunek i malarstwo. Rysując dziecko wytwarza graficzne oznaczniki różnych elementów rzeczywistości zarówno tych realnych, jak i wymyślonych a obrazy graficzne pełnią rolę nie tylko kopii fragmentów rzeczywistości ale ich symboli. W malarstwie zaś kolor organizuje płaszczyznę a posługiwanie się tą techniką pozwala rozwijać wrażliwość kolorystyczną, posługiwać się plamą, dokonywać prób mieszania kolorów. W mniejszym zakresie uprawiana jest przez dzieci w wieku przedszkolnym rzeźba poprzez modelowanie czyli lepienie z gliny bądź plasteliny. Znaczenie twórczej aktywności plastycznej ma wartość ogólnorozwojową i samoregulującą w relacji „Ja i świat”. Zachodzi tu proces kształtowania się postaw estetycznych, moralno – społecznych, dynamizuje się rozwój uzdolnień, a przez to krystalizuje kierunek dążeń. Ukierunkowaniu i rozszerzeniu podlegają zainteresowania poznawcze dziecka. Dzięki twórczości dziecko zdobywa swoiste doświadczenia emocjonalne i poznawcze w trakcie wytwarzania tego co go cieszy, interesuje we wszystkich fazach działania twórczego fazie podejmowania decyzji wykonawczych, planowania czynności, w czasie ich realizacji oraz po ich zakończeniu. Dziecko zdobywa i pogłębia świadomość przedmiotowego świata i samego siebie jako podmiotu działania, poznaje swoje możliwości w uprzedmiotowianiu własnych wyobrażeń i sposobach działania. Walorem rozwojowym twórczości dziecięcej jest pozytywny wpływ na intencjonalność działań w czasie tworzenia i po zakończeniu twórczości przeżywając uczucie przyjemności i satysfakcji lub niedosytu i niezadowolenia Jedne jak i drugie uczucia mogą motywować do dalszych wysiłków. Celem powtórzenia sukcesu bądź doskonalenia się aby sukces osiągnąć.12

Głównymi celami wychowania plastycznego w przedszkolu są rozwijanie uczuć i wyobraźni, samo ekspresji i zdolności do działania oraz potrzeby obcowania z plastyką w różnych jej formach. Do treści plastycznych realizowanych w przedszkolu należy rozwijanie percepcji dziecka w kontakcie z otoczeniem obcowanie z różnymi dziedzinami plastyki, oraz własna aktywność twórcza realizowana przy pomocy różnorodnych technik plastycznych, które są jednocześnie formami pracy, takich jak rysowanie, malowanie, wycinanie, układanie elementów na płaszczyźnie, lepienie, budowanie z klocków i konstruowanie z różnych materiałów oraz szycie i tkanie Realizację wyżej wymienionych treści umożliwiają stosowane w przedszkolu metody kierowania twórczą działalnością dziecka do których należy:

  • metoda swobodnej ekspresji w toku której dzieci tworzą prace plastyczne na temat dowolny
  • metoda zadań inspirujących kiedy dzieci tworzą na zaproponowany przez nauczycielkę temat.
  • metoda samodzielnych doświadczeń – polegająca na przyzwyczajaniu do poszukiwania kontaktu z dziełami plastycznymi
  • metody pokazu, obserwacji rozmów z dziećmi – polegające na pośrednictwie pedagogicznym dorosłych w odbiorze sztuki przez dziecko

Obcowanie dzieci ze sztuką plastyczną wiąże się z umożliwieniem dzieciom

kontaktu ze sztuką, którą tworzą artyści. Dzieciom potrzebne są wrażenia estetyczne, które oddziałują na zmysły i emocje. To ilustracje w książkach, kukiełki, scenografia teatru, sztuka użytkowa, ceramika, haft, tkanina, meble, architektura, rzeźba, malarstwo naturalnie dostosowane do możliwości percepcyjnych małego dziecka.

Cenną właściwością dzieciństwa jest jego wielo zmysłowość w obcowaniu z naturą i sztuką.. Rozwijanie wielostronnej wrażliwości sensorycznej mówiąc za Kwiatowską jest ważnym zadaniem przedszkola gdyż na tym tle można rozpatrywać wizualne aspekty percepcji dziecka. Na rozwój procesu spostrzegania wywierają wpływ zabawy dzieci, obserwacja, gry dydaktyczne uwrażliwiające na kolor, kształt, wielkość, powierzchnię przedmiotów czy położenie w przestrzeni. Nie tylko dzieła sztuki umożliwiają oddziaływanie estetyczne . Takich doznań dostarcza dzieciom kontakt z przedmiotami codziennego użytku, kontakt z przyrodą i techniką.

Plastyka integrując treści należące do różnych dziedzin wychowania w tym: umysłowego, społeczno – moralnego, zdrowotnego i estetycznego, oddziałuje na sferę emocjonalno – społeczną dziecka rozwijając wrażliwość zmysłów, spostrzeganie, wyobraźnię, uwagę. Pobudza myślenie, usprawnia analizę i syntezę, sprzyja porównywaniu i uogólnianiu. Jest doskonałą okazją do wzbogacania pojęć dotyczących barwy, kształtu, budowy przedmiotów. Rozwija mowę dziecka. Pomaga w rozwijaniu zainteresowań i zdolności oraz umiejętności technicznych i tworzeniu nowatorskich pomysłów dając dziecku zadowolenie, zaspakaja jego potrzebę poznania przeżywania i działania.

Plastyka ma również znaczenie dla rozwoju psychicznego.

Jako uniwersalny sposób wspomagania rozwoju dziecka działalność plastyczna spełnia również funkcję terapeutyczną. Odpowiednio zorganizowana przyczynia się do niwelowania lęków i zahamowań, rozwija pewność siebie, odwagę, wiarę we własne możliwości13

Zatem rozwijanie twórczości plastycznej jest nieodzownym elementem procesu wychowania w przedszkolu należącym do zadań wychowania estetycznego.

Plastyka stymuluje i wspomaga rozwój dziecka poprzez stwarzanie okazji do działań twórczych oraz umożliwia kontakt z dziełami plastycznymi, przy okazji zespala procesy emocjonalne, poznawcze i motoryczne, pobudza poznawczy stosunek do świata i stanowi środek terapii.

Wychowanie estetyczne w przedszkolu oprócz muzyki i plastyki obejmuje również literaturę i teatr. Literatura i teatr to rodzaj sztuki przekazywanej dzieciom w wieku przedszkolnym przez rodziców, nauczycieli i aktorów. Jednak to przedszkole ze względu na swoja moc oddziaływania powinno stwarzać warunki i możliwości ułatwiające dzieciom kontakt z literaturą piękną i teatrem mając na względzie naturalną i spontaniczną aktywność dziecka , którą one wyzwalają.

Dziecko w percepcji sztuki i literatury, znajduje się na poziomie świadomości podmiotowej, jest przed rozumieniem formy. Identyfikuje się ze światem dzieła, z całą jego poetyką środków podawczych. Bierze na siebie jego wykonanie: wyśpiewuje słowa, które nie są do śpiewu, odtańcowuje wiersze, maluje bajkę i odgrywa powieść. To swoista autokomunikacja. Bohaterów „wyjętych z dzieła, struktury fabularne, dziecko konkretyzuje dla siebie w formie rysunków, ulepianek, wycinanek, dla których uruchamia świat literackości, podobny i niepodobny do rzeczywistości. Demontuje tekst literacki jak zabawkę, wyprowadza bohaterów, pojedyncze zdania, sceny z ich formy, której nie dostrzega, więc nie ma do niej szacunku, i wprowadza własny obieg literacki, który konkretyzuje swym ciałem, wytworem swoich rąk, a nieraz i przy użyciu innych partnerów do zabawy. Dziecko przedłuża utwór literacki we własne mówienie czy poezjowanie, dokonuje jego przeniesienia na język obrazowo – teatralny – „grając”.

W ten sposób utwór nadany oficjalnie, kanonicznie stoi na początku, jest rozrusznikiem wyobraźni”14

Literatura i teatr dla najmłodszych otwierają dziecko na świat, na ludzi, na samego siebie.

Wychowanie w tej dziedzinie cytując za M. Kwiatowską ma na celu:

  • wzbogacanie przeżyć i wyobraźni
  • kształtowanie stosunku dziecka do otaczającego świata i do samego siebie
  • budzenia potrzeby wielostronnego obcowania z literaturą piękną
  • wpajanie dzieciom kultury żywego słowa i rozwijanie ich własnej ekspresji15.

Istotna w tym względzie jest kultura żywego słowa, która zdaniem

J Rurawskiego ma dwa znaczenia. Pierwsze, to posługiwanie się mową jako narzędziem porozumiewania się. Drugie to część procesu osiągania wyższego stopnia cywilizacji stając się jednocześnie środkiem i celem zadań pedagogicznych. Proces ten wymaga podjęcia działania korygującego, sprawnościowego i kształtującego ekspresję mowy. Ta ostatnia to intonacja, gest i mimika16.

Literatura dziecięca stwarza dzieciom okazję do inscenizacji tekstów literackich w toku których dzieci odgrywają tekst własnymi słowami, wykorzystują skojarzenia, słowne odmiany, gest i mimikę. Rodzajem inscenizacji jest deklamacja, która pozwala na własną interpretację utworu poprzez prawidłowe przestankowanie, akcent, oddech i wyraźne wymawianie wyrazów i zdań .

Literatura, dostosowana do możliwości odbiorczych dzieci, posiadająca walory wychowawczo – dydaktyczne, opowiada o ludziach i świecie. przenosi dziecko w fikcyjny świat, który pozwala głębiej poznać rzeczywistość. Ponieważ dziecko posiada łatwość identyfikacji z losami bohaterów utworów literackich, bierze udział w ich losach, utożsamia się z nimi, kształtując swój stosunek do naczelnych wartości jakimi są prawda, piękno, dobro, sprawiedliwość.

Edukacja literacka w przedszkolu opiera się na treściach czerpanych z różnych rodzajów literatury dziecięcej. Do podstawowych z nich zalicza się książkę z obrazkami. Literatura ta obejmuje jednak szerszy zakres niż utwory znajdujące się w ilustrowanych książkach ponieważ jak już wcześniej zauważyła autorka pracy Literaturą nazywamy także teatr dla dzieci, słuchowiska radiowe .Jest to literatura zorientowana na przekaz głośny pośredni foniczny i gestyczny oraz przekaz słowno – ikoniczny17

Do form wychowania literacko – teatralnego w wychowaniu przedszkolnym należą: kontakt dzieci z książką poprzez udostępnienie dzieciom kącików książek w których wychowankowie mają możliwość obcowania z nimi oglądając ilustracje, żywe słowo nauczycielki czyli czytanie dzieciom bajek wierszy i opowiadań ,oglądanie widowisk teatralnych w toku których dzieci mają kontakt z teatrem lalkowym czy teatrem żywego aktora jako widzowie, recytowanie wierszy – na zajęciach lub podczas uroczystości przedszkolnych, zabawy inscenizowane, kiedy dzieci tworzą teatr oraz twórczość słowną dzieci.

Opanowanie języka i używanie go w sytuacjach społecznych i poznawczych łączy się nierozerwalnie z aktywnością twórczą. Język jest dla dziecka narzędziem porozumiewania się z otoczeniem, tworzywem do działalności artystycznej oraz obiektem poznania.”18

Wyżej opisane formy wychowania literackiego stwarzają okazję do nabywania kompetencji językowych oraz działalności twórczej.

Badania naukowe dowodzą iż podstawową cechą języka dzieci jest jego twórczy charakter. Dziecko jest poszukiwaczem i eksperymentatorem, spontanicznie wykrywającym rozmaitość form językowych. Twórcze używanie języka zauważa się u dzieci w tworzeniu nowych wyrazów, zdań czy tekstów oraz używanie ich w zależności od potrzeb i okoliczności. Słowo stanowi wyraz dwu rodzajów aktywności dywergencyjnej i kowergencyjnej. Twórczość językowa dziecka polega na stosowaniu własnych reguł, wyrażających myśli nowe, odległe od dawnych doświadczeń to funkcja poznawcza. W funkcji estetycznej dziecko traktuje język jako materiał do wyobraźni i myślenia twórczego, konstruuje nazwy, tworzy wiersze, opowiadania Dziecko nie tworzy z niczego pomaga mu w tym kontakt z przyrodą, literaturą, sztuką plastyczną i muzyczną.”19

W przedszkolu do metod pobudzających twórczą ekspresję językową należy opisywanie różnych przedmiotów , ilustracji, historyjek obrazkowych, opowiadań. treści utworów literackich, zachęcanie do opowiadania na wymyślony przez dzieci temat.

Realizacja form i zadań wychowania estetycznego w przedszkolu zachęca do poszukiwań coraz to nowszych wizji edukacyjnych. Celem jej jest promowanie postaw twórczych zachęcanie do innowacji społecznych, łagodności, uprzejmości, odwagi, uczciwości, bezinteresowności i dobroci. Czyli ukształtowania takich ludzi którzy w przyszłości przekształcą rzeczywistość w konstruktywny sposób.

Wyżej wymienione formy wychowania w zakresie: muzyki, plastyki, literatury i teatru realizowane są w przedszkolu poprzez zabawę, która stanowi podstawę działań dziecka w przedszkolu.

 

autor:  mgr Jolanta Fidler – Lis

1 M. Kwiatowska, Podstawy pedagogiki przedszkolnej, WSIP, Warszawa 1985. s. 281.

2 R. Ławrowska, Uczeń nauczyciel w edukacji muzycznej, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2003, s. 10.

3 B. Podolska, Z muzyka w przedszkolu, WSIP, Warszawa 1987,s. 28.

4 Por. B. Dymara, /red/, Dziecko w świecie sztuki, Impuls, Kraków 1996, s. 120.

5 Por. D .Malko, Metodyka wychowania muzycznego w przedszkolu, WSIP, Warszawa 1988, s. 56.

6 B. Podolska, Z muzyka w przedszkolu, WSIP, Warszawa 1987, s. 53.

7 B. Podolska, Z muzyka w przedszkolu, WSIP, Warszawa 1987, s. 53-54.

8 R. Ławrowska, Uczeń nauczyciel w edukacji muzycznej, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2003, s. 21-22.

9 Por. J. Uszyńska-Jamroc, twórcza aktywność dziecka, Trans Humana, Białystok 2003, s. 53.

10 B. Podolska, Z muzyka w przedszkolu, WSIP, Warszawa 1987, s.12.

11 Por. S. Szuman,, Sztuka dziecka, WSIP, Warszawa 1990, s. 86-90.

12 Por. J. Uszyńska-Jamroc, twórcza aktywność dziecka, Trans Humana, Białystok 2003, s . 48-53.

13 A. Kluska, Zajęcia plastyczne a rozwój przedszkolaka, /Bliżej Przedszkola/ nr 82/83, 2008, s. 56.

14 S Frycie, I. Kaniowska-Lewańska, /red/ WSIP, Warszawa 1988, s. 193-194.

15 M. Kwiatowska, Podstawy pedagogiki przedszkolnej, WSIP, Warszawa 1985, s. 293.

16Por. M. Kwiatowska, Podstawy pedagogiki przedszkolnej, WSIP, Warszawa 1985, s. 293.

17 Por.Tamże, s. 299.

18 J. Uszyńska-Jamroc, twórcza aktywność dziecka, Trans Humana, Białystok 2003, s. 47.

19 Tamże, s. 41-42.

 

Inne publikacje autora:




Skomentuj

Musisz być zalogowany żeby komentować.


© 2003 - 2012 Wychowanie Przedszkolne - portal nauczycieli przedszkola · Wykonanie Theme Junkie & MarkNet ·