„Moja mała ojczyzna” – Program edukacji regionalnej

CELE EDUKACJI REGIONALNEJ

Tradycje, zwyczaje i sztuka ludowa jest częścią historii i kultury ludowej. Poznawanie folkloru w różnych jego przejawach jest jednym z elementów, który ma wpływ na budzenie świadomości narodowej.
Dziecko stopniowo poznaje obyczaje i tradycje poczynając od rodziny, poprzez swój region, aż po różnorodność, jakiej możemy doświadczyć w całej Polsce.
Poprzez edukację regionalną dziecko ma możliwość poznać swoje korzenie, dostrzec to, co zmieniło się przez pokolenia w otaczającym go świecie w kulturze, zwyczajach i języku.
Zdobywanie wiedzy z zakresu dziedzictwa kulturowego jest ważnym czynnikiem osobotwórczym.
Dziecko poznając dziedzictwo kulturowe uświadamia sobie kim jest, jakie posiada korzenie i dokąd zmierza.

Głównym celem edukacji regionalnej jest powrót do źródeł życia każdego człowieka, do źródeł jego etyki, pierwotnego języka, powrót do pierwotnej kultury domowej, lokalnej, regionalnej, narodowej i ogólnoludzkiej.
W procesie wychowania należy stworzyć warunki do podejmowania działań na rzecz budowania empatii z otoczeniem oraz budzenia poczucia dumy z „małej ojczyzny”.
W procesie wychowania ważne są formy wychowania, które pozwolą poznać nam dziedzictwo kulturowe poprzez wytwórczość stylizowaną na wzór kultury ludowej.

- Nabywanie umiejętności tworzenia wytworów stylizowanych na wzór ludowy rozwija zdolności artystyczne, ekspresję twórczą, pobudza wyobraźnię oraz kształtuje postawę szacunku dla innych twórców.
-Zdobywanie wiedzy z zakresu dziedzictwa kulturowego jest ważnym czynnikiem osobotwórczym. Poznawanie podobieństw i różnic w obyczajach i sztuce ludowej zbliża dziecko do odczuwania wspólnoty z całym narodem.
- Dziecko o najmłodszych lat chłonie i zatrzymuje w pamięci to, co dzieje się w jego najbliższym otoczeniu. Zwyczaje, obyczaje i obrzędy wyniesione z dzieciństwa pamięta przez całe życie.
-Dostosowuje się do wymagań otoczenia grupy społecznej, przyjmuje funkcjonujące w niej normy i wartości społeczne; internalizuje je, przyjmując określone wzorce kulturowe, nabywając nowych kompetencji do uczestnictwa w danej zbiorowości społecznej.
-Wychowanie w szacunku do kultury regionalnej przywraca podmiotowość człowieka- dziecko nie działa na rzecz jednostki, ale na rzecz tożsamości wspólnotowej.

CELE OGÓLNE:

- Zachowanie tożsamości
- Poznanie historii i kultury regionu
- Umocnienie więzi z regionem – patriotyzm lokalny
- Budzenie szacunku do tradycji, języka, kultury
- Uwrażliwienie na piękno „Małej ojczyzny”

„Moja mała ojczyzna”- Program edukacji regionalnej
Program ten ma służyć doskonaleniu procesu wychowawczo-dydaktycznego, poprawić i urozmaicić pracę nauczyciela, a także uzmysłowić dzieciom jak wielka jest różnorodność i bogactwo wytworów myśli i rąk naszych przodków.

JA I MOJE MIASTO:

3, 4 LATKI

- Znajomość nazwy swojej miejscowości
- Nazywanie ulubionych i ważnych miejsc w swojej miejscowości
- Poznawanie najbliższej okolicy
- Przestrzeganie zasad dotyczących utrzymywania porządku i szanowania zieleni w najbliższym otoczeniu
- Dostrzeganie zmian w wyglądzie swojej miejscowości i okolicy
- Rozpoznawanie budynku przedszkola
- Poznawanie wykonywanych czynności i narzędzi pracy osób zatrudnionych w przedszkolu
- Uczestnictwo w przedszkolnych spotkaniach z ciekawymi ludźmi ze środowiska lokalnego
- Poznawanie przyśpiewek miejscowych zespołów folklorystycznych

5 LATKI

- Znajomość nazwy miejscowości i jej etymologii
- Znajomość swojego adresu zamieszkania
- Dostrzeganie zmian, jakie zachodzą w najbliższym otoczeniu związanych z inwestycjami i rozwojem miasta
- Poznanie krótkiego rysu historycznego Łaz
- Poznanie charakterystycznych zawodów wykonywanych na terenie miasta Łazy (kolejarz, sprzedawca)
- Czynne uczestnictwo w przedszkolnych spotkaniach z przedstawicielami miejskich służ: policjant, strażak, strażnik miejski
- Przyroda okolicy i formy jej ochrony
- Interesowanie się miejscami kultury i pamięci; zabytki (wieża ciśnień, budynek przedszkola)
- Zapoznanie dzieci z historią miasta w oparciu o dostępną literaturę, foldery, kroniki, zdjęcia, publikacje książkowe
- Gromadzenie pamiątek z przeszłości miejscowości i okolicy
- Zapoznanie z miejscowymi podaniami, legendami, utworami dotyczącymi miejscowości i jej mieszkańców
- Poznanie przyśpiewek miejscowego „Klubu seniora”
- Poznanie herbu miasta i gminy Łazy

6 LATKI

- Poznanie historii Łaz
- Poznanie ekosystemów w okolicy i ich ochrona
- Dostrzeganie zmian w najbliższej okolicy
- Rozpoznawanie i nazywanie swojej ulicy oraz innych ulic w okolicy zamieszkania, dzielnicy, osiedla- wyszukiwanie ich na planie miasta
- Poznawanie miejsc użyteczności publicznej, takich jak: szkoła, przychodnia lekarska, apteka, poczta, komisariat policji, straż pożarna- zapoznanie się z ich działalnością na rzecz społeczności lokalnej
- Posługiwanie się nazwami popularnych zawodów
- Dalsze gromadzenie pamiątek z przeszłości miejscowości i okolicy
- Poznanie herbu swojego miasta i gminy i jego etymologii
- Współudział w organizowaniu spotkań z ciekawymi ludźmi z najbliższej okolicy…..
- Nawiązanie współpracy z Domem Kultury Łazy, szkołą podstawową nr 1 i nr 3 oraz z pobliskimi miejscowościami
- Ustalenie kto sprawuje urząd w miejscowości – zadania Urzędu Gminy
- Zapraszanie na uroczystości przedszkolne przedstawicieli Urzędu Miasta- Burmistrza, radnych
- Nawiązanie współpracy z Kościołem – kultywowanie świąt kościelnych
- Wprowadzenie pojęcia „mała ojczyzna”
- Zapoznanie z hymnem narodowym
- Zapoznanie z prasą lokalną „Echa Łaz”

JA I MÓJ REGION

3,4 LATKI

- Poznanie nazwy najbliższego miasta
- Oglądanie regionalnych strojów ludowych
- Poznanie wybranych tradycji ludowych (np. dożynki, jasełka, topienie marzanny)
- Słuchanie regionalnych przyśpiewek ludowych
- Uczestnictwo w uroczystościach wybranych grup ludzi: Dzień Matki i Ojca, Dzień Babci i Dziadka, Dzień Dziecka
- Zapoznanie ze sposobem przygotowania potraw regionalnych
- Założenie kącika regionalnego
- Poznanie zwyczajów ludowych i obrzędów o zasięgu ogólnopolskim: dożynki, andrzejki, topienie marzanny, witanie wiosny, tłusty czwartek, prima aprilis, noc świętojańska
- Słuchanie literatury twórców regionalnych i oglądanie wytworów lokalnych artystów

5 LATKI

- Poznanie nazwy regionu, krótkiego rysu historycznego
- Rozpoznawanie strojów regionalnych
- Rozpoznawanie herbu regionu
- Poznanie elementów gwary ludowej
- Zachowane tradycje związane ze świętami religijnymi i obrzędami
- Poznanie przykładów sztuki ludowej związanej z rokiem obrzędowym
- Dostarczanie informacji na temat symboliki towarzyszącej obrzędom
- Włączanie się do przygotowań świątecznych
- Rozumienie pojęcia „przysłowie”
- Poznanie niektórych twórców regionalnych
- Dalsze urozmaicenie kącików regionalnych
- Poznanie zabaw i gier ruchowych z wykorzystaniem tradycji regionalnej: piosenek ludowych, wierszy lokalnych twórców
- Udział w wystawach organizowanych na terenie regionu
- Organizowanie kącika ludowego
- Udział w spotkaniach z twórcami ludowymi (Koło Gospodyń Wiejskich)

6 LATKI

- Poznawanie historii Zagłębia Dąbrowskiego ze szczególnym uwzględnieniem miasta Łazy
- Poznanie nazwy województwa i jego stolicy
- Poznanie wybranych miast województwa śląskiego
- Poznanie herbów najważniejszych miast w regionie
- Wprowadzenie pojęć : skansen, muzeum, zabytek, izba regionalna, eksponat, wystawa
- Poznanie zabytków regionalnych, miejsc kultury
- Wprowadzenie herbu regionu- wyjaśnienie jego symboliki
- Kultywowanie tradycji i obrzędów ludowych związanych z pracą, porami roku oraz świętami religijnymi
- Przygotowanie tradycyjnej potrawy świątecznej
- Poznanie i porównanie zwyczajów panujących w różnych regionach Polski w odniesieniu do tego samego święta
- Odwiedzanie (w miarę możliwości) skansenów, regionalnych muzeów
- Poznawanie różnych krajobrazów folkloru, poprzez bezpośrednie obserwacje, a także zdjęcia, albumy, filmy
- Wyjaśnienie nazwy „Szlak Orlich Gniazd”
- Zapoznanie z pomnikami przyrody na Jurze Krakowsko- Częstochowskiej
- Wykonanie rekwizytów związanych z obchodami uroczystości i świąt obrzędowych w regionie- palmy, pisanki, marzanna itp.
- Śpiew – śpiewanie piosenek regionalnych, nauka niektórych tańców regionalnych, np. trojak
- Poznawanie ciekawych zawodów wykonywanych dziś i dawniej

PROPOZYCJE BLOKÓW TEMATYCZNYCH

Przykładowe formy realizacji

3,4 –LATKI

„Czy znam moje miejsce, w którym mieszkam?”
„Łazy – moje miasto”

- Wycieczka po okolicy
- Wycieczka po swojej miejscowości: rozpoznanie najważniejszych obiektów- przedszkole, poczta, Urząd Miasta, Kościół, szkoła itp.
- Oglądanie albumu wykonanego przez starsze dzieci „Moja miasto i okolice”
- Słuchanie przyśpiewek zespołów folklorystycznych – Koła Gospodyń Wiejskich, Klub Seniora
- Dokładne poznanie budynku przedszkola
- Sprzątanie najbliższej okolicy- plac przedszkolny
- Rozmowa połączona z obserwacją pracowników przedszkola oraz ludzi pracujących w sąsiedztwie
- Czynny udział w przedszkolnych spotkaniach z górnikiem, policjantem, strażnikiem, higienistką itp.
- Czynny udział w spotkaniach z twórcami regionalnymi: …….

5- LATKI

„Odkrywam moją miejscowość”
„Miejsce w którym mieszkam”

- Wycieczki krajoznawcze po okolicy
- Rozmowa przy planie miasta Łazy
- Zabawy dydaktyczny „Mój adres”, „Gdzie mieszkam?”
- Praca plastyczna „Moja miejscowość”
- Oglądanie albumów o mojej miejscowości
- Czytanie legend, podań o mieście Łazy
- Czynności praktyczne: poznawanie prostych prac porządkowych
- Spotkanie z KGW z Niegowonic, Ciągowic, Rokitna Szlacheckiego
- Spotkania z policjantem, strażnikiem, leśniczym, listonoszem, górnikiem, kolejarzem
- Spotkanie z pszczelarzem
- Pokaz narzędzi- ćwiczenia praktyczne
- Wycieczka do Ogrodu Botanicznego w Sosnowcu
- Spotkanie z miejscowymi artystami: ……….
- Praca plastyczna- wypełnianie herbu miasta plasteliną
- „Moja miasto” – wykonanie albumu z rodzicami

6- LATKI

- Rozmowa przy tablicy ściennej – „Łazy- moja mała ojczyzna”
- Zaznaczanie na mapie swojej miejscowości
- Praca techniczna- makieta Łaz
- Gazetka tematyczna „Moja mała ojczyzna”
-Wycieczka „Co w Łazach warto zobaczyć”
- Udział w I gminnej Miniolimpiadzie
- Udział w gminnych konkursach plastycznych
- Wycieczka do Urzędu Gminy w Łazach
- Spotkanie z burmistrzem gminy- rozmowa na nurtujące dzieci tematy
- Tworzenie elementów ludowych do dekoracji
- „Święto pieczonego ziemniaka” – impreza plenerowa
- Wycieczka do Nadleśnictwa Siewierz- ścieżka edukacyjna
- Wycieczka do Skansenu Radzionków
- Stworzenie galerii prac znanych artystów regionalnych
- Wykonanie prostych prac np. kiszenie ogórków
- Udział w konkursie plastycznym „Jak chciałbym , aby wyglądało moje miasto”

Przewidywane efekty dydaktyczno – wychowawcze

3- LATKI

- Zna nazwę swojej miejscowości
- Wymienia ulubione i ważne miejsca w swojej miejscowości
- Wie jak należy szanować przyrodę
- Dostrzega zmiany w wyglądzie okolicy
- Wie, kto pracuje w przedszkolu
- Rozpoznaje przyśpiewki zespołów folklorystycznych
- Czynnie uczestniczy w przedszkolnych spotkaniach z zaproszonymi gośćmi, wie jakie wykonują zawody
- Zna podstawowe obrzędy ludowe
- Dostrzega piękno krajobrazu rodzinnego

5- LATKI

- Potrafi powiedzieć skąd wywodzi się nazwa miasta Łazy
- Zna swój adres
- Zna charakterystyczne zawody wykonywane na terenie miasta
- Maluje farbami „Moja miejscowość”
- Poznaje zabytki w okolicy
- Rozumie pojęcie „ekologia”
- Poznaje legendy związane z miejscem zamieszkania
- Zna przyśpiewki zespołu folklorystycznego
- Zna herb miasta
- Umiejętnie zapełnia herb miasta plasteliną
- Wie jakie nowe budowle powstają na terenie miasta
- Zna herb regionu
- Rozpoznaje stroje ludowe
- Rozumie pojęcie „przysłowie”
- Czynnie uczestniczy w pracach poprawiających estetykę najbliższego otoczenia

6- LATKI

- Zna historię Łaz
- Zna i rozumie pojęcie teraz i przeszłość
- Dostrzega perspektywy oraz możliwości związane z rozwojem miejscowości
- Potrafi wymienić najważniejsze dla życia lokalnej społeczności budynki użytku publicznego
- Wykazuje troskę o estetykę i czystość oraz porządek miejscowości
- Posługuje się nazwami popularnych zawodów, potrafi powiedzieć, kto czym się zajmuje
- Kultywuje tradycje ludowe
- Zna ośrodki kultury w okolicy
- Tworzy dekoracyjne elementy ludowe
- Wie, kto sprawuje urząd w gminie
- Tańczy taniec regionalny
- Zna i wymienia lokalnych artystów
- Potrafi wytłumaczyć pojęcie „Mała ojczyzna”
- Zna pojęcie „folklor”
- Zna hymn narodowy
- Wie jak dawniej wyrabiano pieczywo
- Umiejętnie prowadzi dialog
- Zna nazwę województwa w jakim leżą Łazy
- Wymienia znane miasta województwa
- Potrafi wymienić znane muzea, skanseny z najbliższej okolicy
- Zna podstawowe potrawy świąteczne
- Zna krajobraz regionu

Opracowała: mgr Marta Haracz- Kapuściak